Theo BS.CK2 Bùi Châu Tuệ- Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Chợ Rẫy, thói quen tưởng chừng vô hại ngày Tết như tự ý ngưng thuốc “lấy hên”, lạm dụng rượu bia, vô tình tạo ra “cơn bão hoàn hảo” kích hoạt đột quỵ ngay trong dịp Tết sum vầy.
 |
| Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau ngực, khó thở hoặc cảm giác không khỏe rõ rệt, cần đến cơ sở y tế sớm nhất có thể, tuyệt đối không nên chần chừ hay chờ đợi qua Tết. |
BS Bùi Châu Tuệ cho rằng, chính thói quen ngày Tết là nguyên nhân sự gia tăng các bệnh nhân đột quỵ. Cụ thể, ngày thường, chúng ta ăn uống chừng mực. Song, những ngày Tết, cơ thể thường phải đối diện với một “thực đơn nguy hiểm” với nhiều món ăn chứa hàm lượng muối và mỡ động vật cao như bánh tét, dưa hành, thịt kho dễ làm tăng huyết áp và ảnh hưởng xấu đến mạch máu. Thêm vào đó, việc tiêu thụ nhiều rượu bia kết hợp với tình trạng cơ thể thiếu nước làm tăng độ nhớt của máu, tạo điều kiện hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn mạch máu não.
Nhiều bệnh nhân cao huyết áp, tiểu đường tự ý ngưng thuốc 3 ngày Tết để “lấy hên”. Huyết áp khi bị ngưng thuốc đột ngột sẽ không chỉ tăng lại mức cũ, mà còn bật nảy lên mức cao hơn gấp bội, dẫn đến những cơn tai biến ác tính không thể cứu vãn. Tết cũng là chuỗi ngày cơ thể dễ có sự thay đổi về giờ giấc sinh hoạt, cộng với thời tiết giao mùa, thời tiết nắng nóng khiến hệ thần kinh giao cảm bị kích thích quá mức. Mạch máu liên tục phải co - giãn để thích nghi, và khi vượt quá giới hạn chịu đựng, đột quỵ có thể sẽ xảy ra.
“Trong các yếu tố trên, yếu tố nào cũng nguy hiểm, nhưng đáng sợ nhất là khi chúng kết hợp lại. Một người đàn ông trung niên uống rượu say, ăn đồ mặn, quên uống thuốc huyết áp và đi ra gió lạnh lúc nửa đêm - là trường hợp điển hình của các ca đột quỵ nặng mà Bệnh viện Chợ Rẫy thường tiếp nhận trong dịp Tết”- BS Châu Tuệ lưu ý.
Trong những ngày vui xuân, ranh giới giữa biểu hiện say rượu và dấu hiệu đột quỵ đôi khi rất khó nhận biết. BS Châu Tuệ khuyến cáo người dân cần ghi nhớ quy tắc “BE FAST” để có phản ứng kịp thời. Bệnh nhân cần được đưa đến cơ sở y tế có chuyên khoa đột quỵ ngay lập tức nếu đột ngột xuất hiện một trong các dấu hiệu: mất thăng bằng, loạng choạng khi đứng hay đi lại; thị lực giảm sút, mắt mờ hoặc nhìn một hóa hai; khuôn mặt mất cân đối, cười méo miệng; tay chân tê yếu, không thể giơ cao hoặc đánh rơi đồ vật; giọng nói bất ngờ bị đớ, nói ngọng hoặc không diễn đạt được.
“Người nhà không nên mang tâm lý kiêng kỵ đi bệnh viện ngày Tết, bởi mỗi phút trôi qua, não chết đi 2 triệu tế bào. “Thời gian vàng” để cấp cứu tốt nhất là dưới 4,5 giờ (để dùng thuốc tiêu sợi huyết) hoặc dưới 6 giờ (để can thiệp lấy huyết khối”- BS Châu Tuệ nhấn mạnh.
Hiện nay, đột quỵ không còn là bệnh của riêng người cao tuổi. Ở người trẻ (18- 45 tuổi), nguy cơ thường liên quan đến lối sống và các bệnh lý tiềm ẩn chưa được phát hiện. Chính vì vậy, người trẻ tuổi cũng cần lưu ý việc kiểm soát huyết áp (đây là “sát thủ số 1”. Hãy đo huyết áp ít nhất 6 tháng/lần. Rất nhiều người trẻ bị cao huyết áp vô căn mà không biết); mỡ máu; hạn chế thức khuya và tuyệt đối không hút thuốc là những biện pháp phòng ngừa thiết yếu.
Người làm công việc văn phòng cần chú ý vận động sau mỗi giờ làm việc để tránh hình thành cục máu đông do ngồi quá lâu (hãy đứng dậy đi lại 5 phút sau mỗi 1-2 tiếng làm việc). Việc tầm soát định kỳ để phát hiện sớm các bất thường như dị dạng mạch máu não bẩm sinh cũng được các bác sĩ khuyến khích.
Đối với nhóm người trung niên và cao tuổi, nguyên tắc phòng tránh quan trọng nhất là quản lý chặt chẽ các bệnh lý nền (huyết áp, tiểu đường, mỡ máu, tim mạch); duy trì thói quen uống thuốc đúng loại, đúng liều và đúng giờ. Cơ thể người lớn tuổi cũng cần được giữ ấm, tránh ra gió lạnh hay thay đổi tư thế đột ngột vào sáng sớm.
Nếu xuất hiện cơn thiếu máu não thoáng qua với các triệu chứng yếu liệt tự phục hồi sau vài phút, người bệnh vẫn cần nhập viện kiểm tra ngay, vì đây thường là dấu hiệu cảnh báo một cơn đột quỵ thực sự sắp xảy ra.
Quá trình sơ cứu tại nhà, cần tránh những sai lầm có thể gây nguy hiểm thêm cho bệnh nhân. Tuyệt đối không cạo gió hay chích máu đầu ngón tay. Không tự ý cho uống nước chanh, thuốc hạ huyết áp hay các loại thuốc truyền miệng khác khi người bệnh đang lơ mơ, bởi việc này dễ gây sặc đường thở dẫn đến viêm phổi hoặc tử vong nhanh chóng. Tư thế an toàn nhất trong lúc chờ cấp cứu là để bệnh nhân nằm đầu bằng hoặc kê cao nhẹ 30 độ, nghiêng người sang một bên nhằm giúp đàm dãi thoát ra ngoài, tránh tụt lưỡi gây tắc nghẽn đường thở.
Bài, ảnh: MAI ANH
