Phòng tránh ngộ độc thực phẩm trong ngày Tết

Theo BS.CK2 Lê Thị Tuyết Nhung - Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Vĩnh Long, dịp Tết nhu cầu sử dụng thực phẩm tăng cao, đồng thời cũng là thời điểm tiềm ẩn nguy cơ xảy ra ngộ độc thực phẩm (NĐTP) do các yếu tố về chế biến và tiêu thụ thực phẩm, bảo quản thức ăn.

Theo các bác sĩ, bên cạnh việc lựa chọn thực phẩm sạch, cách bảo quản và chế biến đúng chuẩn sẽ đóng vai trò quyết định đến sự an toàn của cả gia đình, đặc biệt là trẻ nhỏ và người có bệnh nền.

Nhiều gia đình có xu hướng mua và tích trữ thực phẩm với số lượng lớn, bảo quản tủ lạnh không đúng cách trong những ngày Tết.

Cần sử dụng thực phẩm an toàn

Các món ăn ngày Tết như bánh tét, giò chả, lạp xưởng, canh hầm xương… thường được hâm đi hâm lại nhiều lần, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển nếu khâu bảo quản không đảm bảo. Thời tiết tại Vĩnh Long dịp Tết còn khiến thực phẩm dễ ôi thiu, nhất là khi bảo quản không kỹ lưỡng. Việc sử dụng thực phẩm không rõ nguồn gốc, kém chất lượng từ các hàng quán khi đi chơi, du lịch cũng là nguyên nhân phổ biến dẫn đến tăng nguy cơ NĐTP.

Bên cạnh đó, việc để thức ăn chín lẫn với thực phẩm sống, sử dụng chung dao thớt cũng làm tăng nguy cơ nhiễm chéo vi khuẩn. Đồ ăn tích trữ quá nhiều trong tủ lạnh cũng làm giảm chất lượng của tủ, khiến thực phẩm dễ bị hỏng, mốc, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, khi ăn vào dễ bị đau bụng, tiêu chảy, ngộ độc.

Theo ghi nhận tại các cơ sở y tế, số ca nhập viện do NĐTP thường tăng lên rõ rệt vào những ngày trước, trong và sau Tết Nguyên đán. Không chỉ xảy ra ở người trưởng thành, NĐTP còn xuất hiện ở trẻ em và người cao tuổi, có sức đề kháng kém, dễ gặp biến chứng nặng.

Theo BS.CK2 La Quốc Trung- Trưởng Khoa Cấp cứu BVĐK Trà Vinh, NĐTP có thể xảy ra chỉ sau vài giờ, nhưng cũng có trường hợp xuất hiện muộn sau 1-2 ngày. Ban đầu, người bệnh thường có biểu hiện đau quặn bụng, buồn nôn, nôn ói, tiêu chảy, đau đầu, hoa mắt, chóng mặt… Nhiều người chủ quan cho rằng đó chỉ là rối loạn tiêu hóa thông thường, nên tự ý mua thuốc uống hoặc nghỉ ngơi tại nhà. Trong không ít trường hợp, NĐTP có thể diễn tiến nhanh và nặng hơn. Nếu không được cấp cứu kịp thời, NĐTP có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng, đe dọa tính mạng.

BS La Quốc Trung khuyến cáo: Khi nghi ngờ người có dấu hiệu NĐTP, cần ngay lập tức ngừng ăn loại thực phẩm nghi ngờ, sau đó theo dõi, quan sát các triệu chứng. Với trường hợp ngộ độc nhẹ như ói, đau bụng, đi ngoài, cần cho người bệnh uống nhiều nước hoặc các loại nước điện giải để tránh mất nước; ăn các món ăn dễ tiêu như cháo. Chú ý giữ ấm cơ thể, không tự ý dùng thuốc, tiếp tục theo dõi các triệu chứng.

Trong trường hợp người bệnh không thể tiếp nhận các loại nước điện giải bằng đường uống do ói nhiều cần đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế. Ngoài ra, khi có các biểu hiện nghiêm trọng như tiêu chảy quá nhiều, co giật, khó thở, mất ý thức… cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.

Ăn Tết vui khỏe

Thông tin từ Khoa Cấp cứu BVĐK Trà Vinh, vào dịp Tết các năm trước, khoa tiếp nhận các trường hợp bệnh cấp cứu liên quan đến rượu, bia như do ngộ độc rượu; bệnh nhân có các bệnh lý nền (dạ dày, gan…) cộng với việc uống rượu, bia nhiều gây xuất huyết tiêu hóa, rối loạn tâm thần do rượu, rách thực quản (do nôn, ói nhiều sau khi uống rượu, bia), suy gan, viêm gan cấp, rối loạn tiêu hóa, viêm gan nặng hơn… Các bệnh này thường tăng nhanh trong những ngày Tết.

 “Đáng chú ý, có trường hợp ngộ độc vì sử dụng rượu có chứa cồn công nghiệp. Triệu chứng ngộ độc rượu thường không xảy ra ngay trong cuộc nhậu, mà hầu hết bệnh nhân rơi vào tình trạng nguy kịch sau một ngày uống. Nếu không được nhập viện điều trị kịp thời, nguy cơ tử vong rất cao. Nếu nặng, dù may mắn được cứu sống nhưng có thể đối mặt với di chứng về thần kinh, thị giác và tốn chi phí điều trị lên đến hàng trăm triệu đồng”- BS La Quốc Trung cho biết.

Để ngăn chặn tình trạng ngộ độc Methanol, BS La Quốc Trung khuyến cáo, người dân tránh sử dụng rượu không rõ nguồn gốc. Nếu có người thân nghi ngờ ngộ độc Methanol với đặc trưng là có sử dụng rượu, bia trước đó, say một thời gian thì hết nhưng sau đó lại than mệt, nhìn mờ, ngủ nhiều dù không dùng thêm rượu, bia sau đó thì cần phải đưa ngay đến các cơ sở y tế gần nhất để nhanh chóng được chẩn đoán và xử trí kịp thời.

Không ít ca ngộ độc thực phẩm dịp Tết bắt nguồn từ sai lầm nhỏ trong lựa chọn, bảo quản và sử dụng thực phẩm quen thuộc khiến bữa cơm sum họp tiềm ẩn rủi ro sức khỏe.

Giám đốc Sở Y tế- Hồ Thị Thu Hằng khuyến cáo người dân nên lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, chế biến đảm bảo vệ sinh, ăn chín uống sôi. Thực phẩm đã nấu chín nên được cất trong tủ lạnh, đậy kín. Khi sử dụng lại, phải hâm nóng kỹ trước khi ăn. Không nên để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ, nhất là trong điều kiện thời tiết nóng. Tuyệt đối không sử dụng thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu, đổi màu, có mùi lạ. Hạn chế rượu, bia, không uống rượu không rõ nguồn gốc. Không ép uống rượu, bia trong các buổi tiệc…

“NĐTP và rượu, bia hoàn toàn có thể phòng tránh được nếu mỗi người nâng cao ý thức trong ăn uống và sinh hoạt, đặc biệt là trong những ngày Tết. Xử trí đúng - chăm sóc tốt - phòng ngừa hiệu quả chính là chìa khóa giúp mỗi gia đình đón Tết an vui và trọn vẹn” - TS.BS Hồ Thị Thu Hằng nhấn mạnh.

Bài, ảnh: MAI ANH