Xơ vữa động mạch diễn tiến âm thầm, thường chỉ phát hiện khi đã gây biến chứng nguy hiểm như đột quỵ hay nhồi máu cơ tim. Việc tầm soát sớm và kiểm soát lối sống là chìa khóa bảo vệ hệ thống mạch máu.
 |
Trong tập 375 chương trình Bác sĩ gia đình phát sóng trên kênh THVL1, Thiếu tá - Thạc sĩ Tạ Anh Hoàng (Phó Chủ nhiệm Khoa Can thiệp Tim mạch, Bệnh viện Quân y 175) cho biết, xơ vữa động mạch xảy ra khi trong lòng động mạch hình thành các mảng vữa gồm cholesterol, chất béo, tế bào viêm và canxi. Tình trạng này có thể gây hẹp mạch, nứt vỡ mảng xơ vữa, hình thành huyết khối và dẫn đến thiếu máu ở các cơ quan.
Quá trình bệnh diễn tiến âm thầm trong thời gian dài với nhiều yếu tố nguy cơ như tuổi cao, nam giới, hút thuốc lá, béo phì, ít vận động, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, đái tháo đường và căng thẳng kéo dài.
Theo ThS. Hoàng, ở giai đoạn đầu, bệnh gần như không có triệu chứng điển hình. Khi bệnh tiến triển, biểu hiện lâm sàng sẽ phụ thuộc vào vùng mạch máu bị ảnh hưởng.
 |
Ở giai đoạn sớm, bệnh thường không có triệu chứng điển hình. Biểu hiện lâm sàng phụ thuộc vào cơ quan bị ảnh hưởng. Khi tổn thương mạch máu não, người bệnh có thể đau đầu, chóng mặt, thiếu máu não thoáng qua hoặc đột quỵ. Nếu ảnh hưởng động mạch vành, triệu chứng thường là đau thắt ngực, hồi hộp, khó thở, thậm chí nhồi máu cơ tim. Với mạch máu chi, bệnh nhân có thể đau cách hồi, loét hoặc hoại tử chi. Một số trường hợp xuất hiện phình động mạch với biểu hiện theo vị trí tổn thương.
Về chẩn đoán và điều trị, theo ThS. Hoàng, cần khai thác tiền sử bệnh, các yếu tố nguy cơ tim mạch và tiền sử gia đình. Các phương tiện cận lâm sàng như siêu âm Doppler mạch máu, đo vận tốc lan truyền sóng mạch, chụp cắt lớp vi tính mạch máu não, động mạch vành, động mạch chủ hoặc chi thể giúp đánh giá mức độ hẹp, mảng xơ vữa và tình trạng huyết khối. Trong một số trường hợp, có thể chỉ định chụp mạch xâm lấn (DSA) để xác định chính xác tổn thương.
Chuyên gia nhấn mạnh xơ vữa động mạch hoàn toàn có thể phòng ngừa và làm chậm tiến triển bằng thay đổi lối sống như tăng cường vận động, hạn chế rượu bia, thuốc lá, giảm thực phẩm nhiều mỡ và nội tạng động vật. Đồng thời, cần tầm soát và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, thừa cân, rối loạn lipid máu; khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm và điều trị kịp thời.
 |
“Bác sĩ gia đình” là chương trình truyền hình kết hợp khéo léo giữa các tiểu phẩm hài hước và sự tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia y tế. Qua từng tình huống đời thường, chương trình mang đến những kiến thức chăm sóc sức khỏe thiết thực, giúp khán giả bảo vệ bản thân và gia đình toàn diện hơn. Chương trình “Bác sĩ gia đình” phát sóng lúc 12h50 Chủ nhật hàng tuần trên kênh THVL1.
Thùy Nhân – Phúc Như
