Nguy cơ gia tăng COPD do hút thuốc lá

“Với xu hướng gia tăng tỷ lệ người hút thuốc lá (TL) và quá trình già hóa dân số, tỷ lệ mắc COPD được dự báo sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới”, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương nhận định tại buổi mít tinh ngày Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) toàn cầu năm 2025 vừa được Bệnh viện Bạch Mai tổ chức.

Người dân đến khám, tầm soát COPD tại Bệnh viện Phổi Vĩnh Long.

Xu hướng ngày càng tăng

Chia sẻ tại buổi mít tinh, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương nhấn mạnh, COPD là một trong những bệnh không lây nhiễm cần được dự phòng, phát hiện sớm, chẩn đoán, điều trị và quản lý lâu dài nhằm giảm thiểu các gánh nặng về y tế, kinh tế, xã hội.

COPD là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên thế giới với hơn 90% là tử vong sớm trước 70 tuổi, hiện nay toàn cầu có hơn 390 triệu người mắc COPD đang sinh sống phần lớn ở các quốc gia thu nhập thấp và trung bình.

Trên thế giới, bệnh nhân COPD cũng có xu hướng gia tăng, do ô nhiễm không khí, gia tăng tình trạng hút TL và TL điện tử. Các khảo sát tại Mỹ ghi nhận các bệnh nhân hút TL điện tử đều có thâm nhiễm 2 bên phổi.

“Tại Việt Nam, các nghiên cứu cho thấy có khoảng từ 7-10% số dân mắc căn bệnh này. Với sự gia tăng tỷ lệ hút TL tại các nước đang phát triển và quá trình già hóa dân số ở các quốc gia phát triển, tỷ lệ mắc COPD được dự báo sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới”- Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương nói.

Từ năm 2015, công tác phòng, chống COPD đã được đưa vào trong Chiến lược quốc gia phòng, chống bệnh không lây nhiễm. Bộ Y tế cùng các hội chuyên ngành trong nhiều năm qua đã thành lập các đơn vị quản lý COPD trên toàn quốc.

Tính đến năm 2024, cả nước có hơn 300 phòng quản lý ngoại trú COPD và hen phế quản; gần 3.000 trạm y tế xã, phường triển khai hoạt động dự phòng và phát hiện sớm COPD và hen phế quản; gần 700.000 người bệnh đang được quản lý tại các cơ sở y tế.

Triệu chứng thường gặp

PGS.TS Vũ Văn Giáp- Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai cho biết, tại Việt Nam, có 50-70% bệnh nhân COPD chưa từng được chẩn đoán, hoặc chỉ phát hiện khi chức năng phổi đã giảm đáng kể.

Do đó, khi cơ thể có triệu chứng về hô hấp và các yếu tố nguy cơ thì phải nghĩ đến COPD và nên đi khám sớm. COPD không thể chữa khỏi nhưng có thể cải thiện các triệu chứng nếu tránh hút TL và tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ.

Chủ đề “Khó thở, hãy nghĩ đến COPD” nhấn mạnh rằng mặc dù COPD đang là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ 3 trên toàn thế giới, nhưng ít được phát hiện, chẩn đoán đúng ở giai đoạn sớm, dẫn đến việc người bệnh không được điều trị hoặc điều trị không đúng cách.

Chẩn đoán COPD sớm và phù hợp có thể tác động rất đáng kể đến sức khỏe của cộng đồng, giúp cải thiện các triệu chứng, chức năng phổi và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Đặc biệt là đo chức năng hô hấp để chẩn đoán và điều trị kịp thời, chính xác, nâng cao sức khỏe người dân.

Các chuyên gia khuyến cáo bệnh COPD không thể chữa khỏi nhưng có thể cải thiện các triệu chứng nếu tránh hút TL và tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ. Nhóm đối tượng nguy cơ cao, bao gồm người có tiền sử hút TL, thuốc lào lâu năm hoặc làm việc trong môi trường ô nhiễm, nên đi khám sàng lọc.

Các triệu chứng thường gặp gồm ho, khạc đàm kéo dài, thường xuất hiện vào buổi sáng, có thể có hoặc không có đàm, kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm.

Khó thở khi gắng sức, ban đầu khó thở xuất hiện khi leo cầu thang nhiều tầng hoặc chạy bộ. Theo thời gian, khó thở xuất hiện với các gắng sức nhẹ hơn, cuối cùng là khó thở ngay cả khi nghỉ ngơi.

“Khi có một trong các triệu chứng trên, đặc biệt là ho kéo dài kèm khó thở tăng dần, người dân nên đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời”- PGS.TS Vũ Văn Giáp lưu ý.

Bài, ảnh: MAI ANH