Giáo dục an toàn giao thông (ATGT) sẽ khó đạt hiệu quả nếu chỉ dừng ở phổ biến quy định khô khan. Khi học sinh được hướng dẫn quan sát, thu thập dữ liệu và trình bày bất cập trên đường đến trường, các em nâng cao ý thức tự bảo vệ và đóng góp những giải pháp thiết thực.
 |
| Nhóm học sinh Trường THCS Nguyễn Đình Chiểu bên mô hình trường học của mình. |
Hiểu hơn về an toàn giao thông
Tại Diễn đàn “Tuổi trẻ hành động vì những thành phố đáng sống” vừa qua, những học sinh nòng cốt cùng giáo viên, phụ huynh của 12 trường THCS đã trao đổi về giao thông học đường. Bằng tranh vẽ, sa bàn và video clip, các em đã mô tả điểm nguy hiểm quanh trường, phân tích nguyên nhân và đề xuất hướng khắc phục.
Theo ông Trịnh Văn Ngoãn- Phó Giám đốc Sở GD-ĐT: “Giáo dục ATGT là tuyên truyền pháp luật và giúp hình thành ý thức chấp hành, kỹ năng sống, tinh thần tự bảo vệ và trách nhiệm công dân. Một môi trường học đường an toàn chỉ có thể được xây dựng bền vững khi có sự phối hợp đồng bộ giữa nhà trường, gia đình, chính quyền địa phương, các ngành chức năng và cộng đồng”.
Nhóm học sinh Trường THCS Nguyễn Đình Chiểu chỉ ra nguy cơ giao thông trước cổng trường tại ngã ba QL80. Tuyến đường có 3 làn xe mỗi chiều, nhiều xe tải trọng lớn; giới hạn tốc độ 60 km/h nhưng xe chạy nhanh. Biển báo trẻ em qua đường bị khuất hoặc đặt quá gần cổng trường; vỉa hè hẹp, có nơi bị lấn chiếm, gồ ghề, chưa có gờ giảm tốc. Vị trí này theo các em chỉ đạt 0 sao với người đi bộ và 0,9 sao với người đi xe đạp.
Tại Trường THCS Lương Thế Vinh, nguy cơ đến từ QL1A và các lối nhỏ dẫn vào trường. Đoạn đường chính cạnh trường đông xe, vạch qua đường bị mờ, biển cảnh báo và biện pháp giảm tốc còn thiếu. Đường vào trường hẹp, góc cua gắt, tầm nhìn bị che khuất. Tuyến đường phụ có 2 điểm mù, ổ gà gần cầu; đoạn tiếp giáp khu dân cư, chợ chưa có vỉa hè, biển báo hay vạch kẻ đường.
Một nhóm học sinh chia sẻ: “Khi đi vào trường, phải đi chậm, bóp kèn và quan sát xem có xe từ bên trong đi ra hay không”. Nhóm học sinh này đề xuất sơn lại vạch qua đường; bổ sung gờ giảm tốc, biển cảnh báo; lắp gương cầu lồi tại điểm mù; sửa ổ gà và xây dựng vỉa hè.
Qua quá trình khảo sát, học sinh đã hiểu hơn về ATGT không phải khẩu hiệu xa rời đời sống. Đội nón bảo hiểm đúng cách, giảm tốc độ, quan sát khi qua đường hay nhắc người thân dừng, đỗ xe đúng nơi quy định đều góp phần giảm rủi ro. Các em đã học cách phản ánh vấn đề có căn cứ. Cách tiếp cận này phù hợp tinh thần Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Khi phân tích một điểm mất an toàn, các em phải làm rõ vị trí, ảnh hưởng, nguyên nhân, giải pháp có thể thực hiện ngay và nội dung cần thêm nguồn lực.
Giúp các em tự bảo vệ
Qua những phần trình bày của học sinh, ông Nhan Văn Giá- Phó Giám đốc Sở Xây dựng ấn tượng trước tinh thần chủ động, khả năng quan sát và đặc biệt là cách các em sử dụng công nghệ để ghi nhận các điểm mất ATGT. “Điều này cho thấy thanh thiếu niên không chỉ là đối tượng cần được bảo vệ mà còn là những công dân tích cực, có thể đóng góp những ý kiến thiết thực cho sự phát triển của địa phương”- ông Giá, chia sẻ.
Một khu vực trường học an toàn cần có nhiều yếu tố đồng bộ như: tổ chức giao thông hợp lý; hệ thống biển báo, vạch sang đường rõ ràng; vỉa hè bảo đảm cho người đi bộ; điểm dừng, đỗ xe phù hợp; chiếu sáng đầy đủ; kiểm soát tốc độ phương tiện và không gian giao thông được thiết kế theo hướng lấy con người làm trung tâm.
Những kiến nghị có thể giúp xác định cách xử lý; vấn đề cần nguồn lực hoặc phối hợp liên ngành phải có lộ trình và phản hồi cho nhà trường, học sinh. Sự phản hồi giúp các em hiểu rằng tiếng nói có trách nhiệm được tôn trọng, từ đó nuôi dưỡng động lực tham gia việc chung.
“Thanh thiếu niên không chỉ thụ hưởng sự an toàn, mà cần trở thành người đồng kiến tạo”, ông Lê Tiên Phong- Giám đốc quốc gia AIP Foundation, chia sẻ. Ý thức học sinh phải song hành với trách nhiệm người lớn: phụ huynh đưa đón con đúng nơi, người điều khiển giảm tốc độ, nhà trường tổ chức cổng trường hợp lý và cơ quan quản lý xử lý bất cập hạ tầng.
Lắng nghe học sinh là phương pháp giáo dục thực tiễn, giúp các em biết tự bảo vệ, tôn trọng pháp luật và có trách nhiệm với cộng đồng. Khi phản ánh được tiếp nhận, kiến nghị phù hợp được phản hồi, tiếp thu, đường đến trường sẽ an toàn hơn, học sinh tự tin hơn thể hiện vai trò công dân.
Dự án “Tuổi trẻ và những cung đường biết nói- Giai đoạn II” đặt học sinh vào vị trí phát hiện và tham gia giải quyết vấn đề. Dự án được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 3069/QĐ-UBND. Qua Ứng dụng Kết nối thanh thiếu niên (YEA) và phương pháp Đánh giá hạng sao trường học (SR4S) của iRAP, phản ánh học sinh trở thành dữ liệu phục vụ khảo sát, cải thiện hạ tầng.
Bài, ảnh: CAO HUYỀN
