Chuyển động tích cực từ “lớp học không tường”

Sau 8 năm (2018-2026), Sở GD-ĐT phối hợp với Tổ chức Room to Read triển khai Chương trình Hỗ trợ giáo dục cho nữ sinh tại tỉnh, nhiều thay đổi đã được ghi nhận từ chính lớp học, cách dạy và cách giáo viên nhìn nhận học sinh (HS). Không phải là những chuyển biến đột ngột, mà là những thay đổi nhỏ, bền bỉ, tích lũy qua từng tiết học, từng hoạt động, từng lần giáo viên đến gần hơn với hoàn cảnh của học trò.

Đại biểu, giáo viên chia sẻ kinh nghiệm tại Hội nghị tổng kết Chương trình Hỗ trợ giáo dục cho nữ sinh.

Thay đổi từ lớp học

Tại hội nghị tổng kết chương trình, nhiều giáo viên chia sẻ cách làm cụ thể đã được áp dụng trong quá trình giảng dạy. Cô Nguyễn Thị Bé Thùy- giáo viên Trường THCS Phú Thịnh, kể lại quá trình hình thành mô hình “lớp học không tường” từ những trải nghiệm trong quá trình tham gia chương trình. Việc đưa lớp học ra khỏi không gian quen thuộc, tận dụng sân trường, vườn cây hay những bối cảnh gần gũi giúp HS dễ tiếp cận bài học hơn. HS không còn chỉ ngồi nghe, mà được tham gia nhiều hơn, tự tin hơn khi chia sẻ. Tuy vậy, cô Thùy cũng thừa nhận việc tổ chức lớp học mở đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bị kỹ hơn và linh hoạt trong xử lý tình huống.

Ở một góc nhìn khác, cô Bùi Thanh Kiều- Trường THPT Song Phú, chọn cách thay đổi từ những chi tiết nhỏ trong lớp học. Việc gọi số ngẫu nhiên thay cho gọi tên giúp tạo cơ hội cho nhiều HS tham gia hơn. Ban đầu HS còn e ngại, nhưng dần dần lớp học trở nên sôi nổi hơn, không còn tập trung vào một vài em quen phát biểu. Kết quả khảo sát của lớp cho thấy số HS tham gia phát biểu tăng rõ rệt, nhiều HS chủ động chuẩn bị bài vì không biết khi nào sẽ được gọi.

Không chỉ ở một vài lớp học, nhiều giáo viên đã thử nghiệm những cách dạy khác nhau để phù hợp hơn với HS. Trong môn Toán, cô Đặng Ngọc Trúc- Trường THCS Cái Ngang, tổ chức hoạt động như chia nhóm giải bài, tranh luận cách làm hay đóng vai xử lý tình huống. Theo cô, việc này giúp HS bớt áp lực, đồng thời tạo cơ hội để các em nói lên suy nghĩ của mình. Ở môn Khoa học tự nhiên, cô Kim Thị Huyền Trang- Trường THCS Loan Mỹ nhận thấy nếu chỉ giảng bài theo cách cũ, nhiều HS khó theo kịp hoặc ít tham gia. Khi kết hợp sắm vai và thảo luận nhóm, HS dễ hiểu bài, mạnh dạn hơn khi trao đổi.

Những thay đổi này không lớn, nhưng cho thấy giáo viên đã bắt đầu điều chỉnh cách dạy, thay vì giữ nguyên một phương pháp cho tất cả đối tượng.

Giúp học sinh tự tin học

Bên cạnh việc đổi mới trong lớp học, nhiều giáo viên cho rằng việc hiểu HS đóng vai trò quan trọng không kém. Cô Nguyễn Thị Hoài Diễm Phúc- Trường THCS Phú Thịnh chia sẻ kinh nghiệm thăm nhà HS, bởi có những điều nếu chỉ trao đổi qua điện thoại hoặc họp phụ huynh sẽ khó nắm được. Khi đến tận nơi, giáo viên hiểu rõ hơn hoàn cảnh sống, từ đó có cách hỗ trợ phù hợp. “Có những em biểu hiện bên ngoài rất bình thường, nhưng khi tìm hiểu mới thấy các em đang gặp khó khăn”, cô Phúc nói.

Chương trình Hỗ trợ giáo dục cho nữ sinh giúp các em thể hiện sự tự tin và chủ động hơn trong học tập, sinh hoạt.

Ở lĩnh vực tham vấn tâm lý học đường, cô Bùi Tố Quyên- Trường THPT Phan Văn Hòa cho rằng, cùng với việc hỗ trợ HS ở những trường hợp cụ thể, cần tổ chức thành hoạt động thường xuyên. Hình thức như tư vấn nhóm, sinh hoạt chuyên đề hay phối hợp với phụ huynh đã giúp HS có thêm nơi chia sẻ.

Một số giáo viên cho rằng điều đáng ghi nhận nhất không phải là mô hình hay phương pháp cụ thể, mà là sự thay đổi trong nhận thức. Thầy Bùi Tuấn Danh- Trường THCS Loan Mỹ, chia sẻ khi điều chỉnh cách dạy môn thể chất theo hướng nhẹ nhàng hơn, phù hợp hơn với HS, nhiều HS- đặc biệt là nữ sinh- đã bớt ngại vận động. Tỷ lệ HS đạt yêu cầu tăng lên, nhưng quan trọng hơn là các em thấy thoải mái khi tham gia. Ở Trường THPT Phan Văn Hòa, cô Trần Thị Mỹ Nhung cũng cho rằng việc đưa kỹ năng sống vào hoạt động trải nghiệm giúp HS có thêm cơ hội rèn luyện, thay vì chỉ học lý thuyết.

Có thể thấy, chương trình không tạo ra những thay đổi mang tính đột phá ngay lập tức, nhưng góp phần hình thành những cách làm mới trong dạy học và hỗ trợ học sinh. Từ việc tổ chức lớp học linh hoạt hơn, tạo cơ hội cho HS tham gia, đến việc quan tâm nhiều hơn đến hoàn cảnh, tâm lý của HS- những thay đổi này diễn ra từng bước, gắn với thực tế của từng trường, từng lớp.

Đổi mới không phải là làm điều gì đó thật khác biệt, mà là điều chỉnh những việc quen thuộc theo hướng phù hợp hơn với HS. Điều còn lại sau chương trình không chỉ là con số hay mô hình, mà là những kinh nghiệm được tích lũy- để tiếp tục áp dụng trong quá trình dạy học, ngay cả khi chương trình kết thúc.

Bài, ảnh: CAO HUYỀN