Từ những câu hỏi rất thật của học sinh tại các chương trình tư vấn tuyển sinh gần đây, có thể thấy bức tranh chọn ngành đang dịch chuyển rõ rệt: học sinh quan tâm nhiều hơn đến cơ hội việc làm, năng lực bản thân, mức độ gắn với công nghệ và khả năng thích ứng lâu dài.
Điều đáng chú ý, thông điệp nổi lên từ chuyên gia không phải là chạy theo ngành “nóng”, mà là hiểu đúng nghề, hiểu đúng mình để chọn lối đi bền vững.
 |
| Các gian hàng tư vấn thu hút đông đảo học sinh tham gia tìm hiểu. |
Không khí tư vấn tuyển sinh năm nay cho thấy học sinh không còn dừng ở những câu hỏi quen thuộc như “trường lấy bao nhiêu điểm”, mà đi thẳng vào bản chất của ngành học: học gì, làm gì, có bị thay thế trong vài năm tới không. Từ truyền thông, tài chính, logistics, công nghệ thông tin, thú y đến sư phạm, mỗi câu hỏi đều phản ánh một tâm thế chọn nghề thực tế hơn, tỉnh táo hơn.
Ở nhóm ngành truyền thông, học sinh quan tâm đến phương thức tuyển sinh, phân biệt rõ giữa truyền thông đa phương tiện và công nghệ đa phương tiện. Theo TS Đặng Ngọc Lan- Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Cửu Long, đây là 2 hướng đi gần nhau nhưng khác bản chất: một bên nghiêng về nội dung, báo chí, biên tập, sản xuất sản phẩm truyền thông; một bên nghiêng về nền tảng công nghệ, thiết kế, vận hành hệ thống phục vụ truyền thông.
Cách phân biệt này rất quan trọng, bởi nếu không hiểu đúng, học sinh dễ chọn theo tên gọi hấp dẫn hơn là theo năng lực thật của mình. TS Đặng Ngọc Lan nhấn mạnh truyền thông đang hiện diện trong doanh nghiệp, trường học, bệnh viện, ngân hàng, điện ảnh và truyền hình; nghĩa là cơ hội việc làm có, nhưng chỉ mở ra với người học đúng hướng và có kỹ năng nghề nghiệp rõ ràng.
Một điểm đáng chú ý khác là cách trường nói về đào tạo. Đại diện Trường ĐH Công nghệ TP Hồ Chí Minh- ThS Lê Phú Hiếu- Phó Trưởng Ban Tuyển sinh định hướng ứng dụng cho sinh viên đi kiến tập từ sớm, tiếp xúc môi trường doanh nghiệp ngay từ năm nhất.
Đó là tín hiệu cho thấy thị trường lao động hiện nay không còn chấp nhận mô hình học nặng lý thuyết, thiếu va chạm thực tế. Với học sinh, điều này cũng là lời nhắc: chọn trường không chỉ nhìn vào danh tiếng, mà phải xem trường tổ chức học như thế nào, có đưa sinh viên ra đời sống nghề nghiệp sớm hay không.
 |
| Học sinh đặt câu hỏi trực tiếp với chuyên gia tại chương trình tư vấn tuyển sinh. |
Chương trình tư vấn ghi nhận những băn khoăn của học sinh về sư phạm cho thấy một nghịch lý quen thuộc: “em nghe nói ngành sư phạm “bão hòa”, nhưng lại chưa hiểu hết câu chuyện thiếu- thừa cục bộ.
Phần tư vấn của đại diện ĐH Cần Thơ- ThS Nguyễn Hứa Duy Khang- Phó Trưởng Phòng Đào tạo, nêu khá rõ: Chỉ tiêu đào tạo giáo viên do Bộ GD-ĐT giao, dựa trên nhu cầu nhân lực từng môn; cả nước vẫn thiếu hàng chục ngàn giáo viên, nhưng thiếu nhiều ở vùng sâu, vùng xa, còn đô thị lớn có nơi không thiếu. Vấn đề là người học có sẵn sàng đi tới những nơi cần mình hay không. Quan trọng hơn là “khi em trở thành giáo viên giỏi thì không nơi nào từ chối em cả”.
Cùng với sư phạm, những câu hỏi về thú y, công nghệ thông tin, logistics hay công nghệ tài chính cũng cho thấy học sinh đang nhìn nghề bằng lăng kính dài hạn. Với thú y, yếu tố được nhấn mạnh là nhu cầu xã hội tăng lên cùng đời sống dân cư, sự phát triển của chăn nuôi, chăm sóc thú cưng và yêu cầu an toàn dịch bệnh.
Với công nghệ thông tin, chuyên gia xem đây là “ngành xương sống” trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra ở mọi lĩnh vực. Còn với logistics và công nghệ tài chính, học sinh khối ngành xã hội băn khoăn liệu mình có phù hợp hay không, khi kiến thức về lập trình, công nghệ không là thế mạnh.
Từ phần tư vấn có thể rút ra một điểm đáng suy nghĩ: rất nhiều ngành mới thực chất là sự giao thoa giữa kiến thức nền truyền thống với công nghệ. Tài chính- ngân hàng không còn là giao dịch tiền tệ; công nghệ tài chính đòi hỏi người học hiểu cả tài chính lẫn hệ thống số.
Tương tự, logistics hiện đại không còn là chuyện giao- nhận đơn thuần mà gắn với chuỗi cung ứng, dữ liệu, vận hành, thương mại điện tử. Điều đó có nghĩa là học sinh chọn ngành hôm nay không thể giữ tư duy cũ: học một mảng hẹp rồi làm một việc cố định suốt đời.
Đừng chọn nghề chỉ vì nghe “đang hot”. Trong “ma trận” xu hướng nghề nghiệp hôm nay, điều học sinh cần nhất là khả năng tự trả lời câu hỏi: mình hợp với nghề nào, và mình sẽ đi đường nào để làm nghề cho tử tế.
Bài, ảnh: CAO HUYỀN
