Xây dựng hệ sinh thái giáo dục trên nền tảng số

Xuân mới đến cũng là thời điểm ngành giáo dục tỉnh bước vào một giai đoạn phát triển mới- khi chuyển đổi số không còn là khẩu hiệu hay kế hoạch dài hạn, mà đã hiện diện trong tất cả các hoạt động. Từ công tác quản lý, đến từng lớp học và từng hồ sơ học sinh. Với cách tiếp cận bài bản, thận trọng nhưng quyết liệt, giáo dục tỉnh đang từng bước xây dựng nền tảng số vững chắc, hướng tới một hệ sinh thái giáo dục hiện đại, minh bạch, lấy người học làm trung tâm và chủ động hội nhập.

Phát triển nền tảng số, chuẩn hóa quy trình

Không khí sôi nổi trong một tiết học tại Trường THPT Phạm Thái Bường, nơi học sinh chủ động tương tác, phát huy năng lực tự học và tư duy số. Ảnh: CAO HUYỀN

Giám đốc Sở GD-ĐT- La Thị Thúy cho biết, bối cảnh đặc thù của ngành sau hợp nhất: “Quy mô giáo dục của tỉnh mở rộng vừa là thách thức, vừa là cơ hội để ngành rà soát, sắp xếp lại toàn bộ hệ thống, bảo đảm chuyển đổi số ổn định liên tục, đồng bộ, thống nhất ngay từ đầu”. Từ thực tiễn đó, Sở GD-ĐT xác định chủ đề xuyên suốt năm 2025 là “hợp nhất- chuẩn hóa- tạo nền tảng”.

“Đây không chỉ là định hướng chung mà là kim chỉ nam cho mọi nhiệm vụ chuyển đổi số của toàn ngành. Chúng tôi tập trung hợp nhất các nền tảng số hiện có, chuẩn hóa quy trình và dữ liệu, từ đó tạo nền tảng công nghệ hiện đại để giáo dục phát triển bền vững trong giai đoạn mới”, bà Thúy nhấn mạnh.

Kết quả nổi bật là 100% trường học đã được đồng bộ dữ liệu lên cơ sở dữ liệu ngành, bảo đảm thông tin học sinh, giáo viên đúng- đủ- sạch và luôn được cập nhật. Trên nền tảng đó, ngành giáo dục đã triển khai thí điểm cấp văn bằng số cho hơn 33 ngàn học sinh tốt nghiệp THPT năm 2025. “Văn bằng số giúp minh bạch hóa thông tin, giảm đáng kể thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân và học sinh trong xác thực, sử dụng văn bằng”, bà La Thị Thúy khẳng định đây là một bước tiến quan trọng trong lộ trình hội nhập.

Sở GD-ĐT đang nâng cấp hệ thống quản lý dữ liệu tập trung và xây dựng Trung tâm Giám sát và Điều hành giáo dục (IOC EDU) cho các trường công lập. Khi hoàn thiện, IOC EDU sẽ cho phép lãnh đạo ngành theo dõi tình hình giáo dục theo thời gian thực, từ quy mô trường lớp, đội ngũ giáo viên đến chất lượng học tập, qua đó đưa ra các quyết định quản lý dựa trên dữ liệu thay vì cảm tính.

Một nhiệm vụ then chốt khác là triển khai học bạ số đồng bộ. Dự kiến từ năm học 2025-2026, 100% học sinh từ khối lớp 1-12 sẽ sử dụng học bạ số thống nhất toàn tỉnh. Đặc biệt, ngành giáo dục đặt mục tiêu bảo đảm hạ tầng để học bạ số kết nối với định danh điện tử VNeID, hình thành hồ sơ học tập xuyên suốt, an toàn khi học sinh chuyển cấp hoặc chuyển trường. “Đây là nền tảng rất quan trọng để xây dựng hệ sinh thái giáo dục số, phục vụ lâu dài cho người học”, bà La Thị Thúy cho biết.

Từ lớp học số đến hệ sinh thái giáo dục

Nếu dữ liệu lớn (big data) là “xương sống” của chuyển đổi số, thì lớp học số, trường học số chính là nơi công nghệ đi vào đời sống giáo dục hàng ngày. Ngành giáo dục tỉnh đang đẩy mạnh đổi mới phương pháp dạy và học thông qua các nền tảng học tập trực tuyến như K12Online, Google Classroom, Microsoft Teams… mở rộng không gian học tập ngoài giờ
lên lớp.

Ở bậc giáo dục ĐH, ĐH Trà Vinh là một trong những điểm sáng của tỉnh trong chuyển đổi số. PGS.TS Diệp Thanh Tùng- Phó Hiệu trưởng nhà trường, cho biết: “Trong 3 năm qua, nhà trường tập trung đầu tư hạ tầng công nghệ, triển khai đồng bộ các hệ thống quản trị, đào tạo, khảo thí và dịch vụ hành chính điện tử. 100% văn bản hành chính của trường đã được ký số, nhiều quy trình được tự động hóa, giảm giấy tờ, tiết kiệm thời gian cho giảng viên và sinh viên. Chúng tôi hướng tới mục tiêu “paperless university”- ĐH không giấy, lấy dữ liệu số làm trung tâm”.

Nhà trường cũng phát triển mạnh kho học liệu số, đa dạng hóa phương thức đào tạo (trực tuyến, kết hợp, học theo dự án), ứng dụng AI hỗ trợ sinh viên và quản lý tiến trình học tập. Những nỗ lực này đã giúp ĐH Trà Vinh 3 năm liên tiếp (2022-2024) đạt Giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam, và năm 2025 được vinh danh hạng mục “Môi trường giáo dục của năm”.

Với tầm nhìn dài hạn, PGS.TS Diệp Thanh Tùng khẳng định: “Chúng tôi hướng tới xây dựng một hệ sinh thái giáo dục số toàn diện, nơi đào tạo, nghiên cứu và quản trị đều dựa trên dữ liệu, công nghệ và sự kết nối mở với doanh nghiệp, cộng đồng”.

Ở bậc phổ thông, chuyển đổi số cũng đang làm thay đổi cách vận hành nhà trường. Thầy Nguyễn Ngọc Tuấn- Phó Hiệu trưởng Trường THPT Phạm Thái Bường (phường Trà Vinh), chia sẻ: “Chuyển đổi số giúp nhà trường chuyển từ quản lý truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu, minh bạch và hiệu quả hơn. Các dữ liệu về chuyên môn, kết quả học tập, hồ sơ giáo viên, tài sản, văn bản… được lưu trữ và phân tích trên hệ thống số, giúp ban giám hiệu theo dõi sát sao và ra quyết định kịp thời. Chuyển đổi số giúp tăng cường tương tác giữa nhà trường- giáo viên- học sinh- phụ huynh thông qua các kênh trực tuyến, thông tin nhanh hơn, chính xác hơn”.

Xuân mới mở ra với nhiều kỳ vọng. Những nền tảng số đang được giáo dục tỉnh dày công xây dựng hôm nay không chỉ nhằm giải quyết bài toán quản lý trước mắt, mà còn hướng tới một môi trường giáo dục hiện đại- nhân văn- hội nhập, nơi công nghệ phục vụ con người, nơi mỗi học sinh đều có cơ hội học tập tốt hơn, thuận lợi hơn và an toàn hơn trong kỷ nguyên số.

Phát triển nền tảng số, chuẩn hóa quy trình

Giám đốc Sở GD-ĐT- La Thị Thúy cho biết, bối cảnh đặc thù của ngành sau hợp nhất: “Quy mô giáo dục của tỉnh mở rộng vừa là thách thức, vừa là cơ hội để ngành rà soát, sắp xếp lại toàn bộ hệ thống, bảo đảm chuyển đổi số ổn định liên tục, đồng bộ, thống nhất ngay từ đầu”. Từ thực tiễn đó, Sở GD-ĐT xác định chủ đề xuyên suốt năm 2025 là “hợp nhất- chuẩn hóa- tạo nền tảng”.

“Đây không chỉ là định hướng chung mà là kim chỉ nam cho mọi nhiệm vụ chuyển đổi số của toàn ngành. Chúng tôi tập trung hợp nhất các nền tảng số hiện có, chuẩn hóa quy trình và dữ liệu, từ đó tạo nền tảng công nghệ hiện đại để giáo dục phát triển bền vững trong giai đoạn mới”, bà Thúy nhấn mạnh.

Học sinh các trường THPT thi đấu robotics tại Ngày hội Công nghệ số 2025. Ảnh: CAO HUYỀN

Kết quả nổi bật là 100% trường học đã được đồng bộ dữ liệu lên cơ sở dữ liệu ngành, bảo đảm thông tin học sinh, giáo viên đúng- đủ- sạch và luôn được cập nhật. Trên nền tảng đó, ngành giáo dục đã triển khai thí điểm cấp văn bằng số cho hơn 33 ngàn học sinh tốt nghiệp THPT năm 2025. “Văn bằng số giúp minh bạch hóa thông tin, giảm đáng kể thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân và học sinh trong xác thực, sử dụng văn bằng”, bà La Thị Thúy khẳng định đây là một bước tiến quan trọng trong lộ trình hội nhập.

Sở GD-ĐT đang nâng cấp hệ thống quản lý dữ liệu tập trung và xây dựng Trung tâm Giám sát và Điều hành giáo dục (IOC EDU) cho các trường công lập. Khi hoàn thiện, IOC EDU sẽ cho phép lãnh đạo ngành theo dõi tình hình giáo dục theo thời gian thực, từ quy mô trường lớp, đội ngũ giáo viên đến chất lượng học tập, qua đó đưa ra các quyết định quản lý dựa trên dữ liệu thay vì cảm tính.

Một nhiệm vụ then chốt khác là triển khai học bạ số đồng bộ. Dự kiến từ năm học 2025-2026, 100% học sinh từ khối lớp 1-12 sẽ sử dụng học bạ số thống nhất toàn tỉnh. Đặc biệt, ngành giáo dục đặt mục tiêu bảo đảm hạ tầng để học bạ số kết nối với định danh điện tử VNeID, hình thành hồ sơ học tập xuyên suốt, an toàn khi học sinh chuyển cấp hoặc chuyển trường. “Đây là nền tảng rất quan trọng để xây dựng hệ sinh thái giáo dục số, phục vụ lâu dài cho người học”, bà La Thị Thúy cho biết.

Từ lớp học số đến hệ sinh thái giáo dục

Nếu dữ liệu lớn (big data) là “xương sống” của chuyển đổi số, thì lớp học số, trường học số chính là nơi công nghệ đi vào đời sống giáo dục hàng ngày. Ngành giáo dục tỉnh đang đẩy mạnh đổi mới phương pháp dạy và học thông qua các nền tảng học tập trực tuyến như K12Online, Google Classroom, Microsoft Teams… mở rộng không gian học tập ngoài giờ
lên lớp.

Ở bậc giáo dục ĐH, ĐH Trà Vinh là một trong những điểm sáng của tỉnh trong chuyển đổi số. PGS.TS Diệp Thanh Tùng- Phó Hiệu trưởng nhà trường, cho biết: “Trong 3 năm qua, nhà trường tập trung đầu tư hạ tầng công nghệ, triển khai đồng bộ các hệ thống quản trị, đào tạo, khảo thí và dịch vụ hành chính điện tử. 100% văn bản hành chính của trường đã được ký số, nhiều quy trình được tự động hóa, giảm giấy tờ, tiết kiệm thời gian cho giảng viên và sinh viên. Chúng tôi hướng tới mục tiêu “paperless university”- ĐH không giấy, lấy dữ liệu số làm trung tâm”.

Nhà trường cũng phát triển mạnh kho học liệu số, đa dạng hóa phương thức đào tạo (trực tuyến, kết hợp, học theo dự án), ứng dụng AI hỗ trợ sinh viên và quản lý tiến trình học tập. Những nỗ lực này đã giúp ĐH Trà Vinh 3 năm liên tiếp (2022-2024) đạt Giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam, và năm 2025 được vinh danh hạng mục “Môi trường giáo dục của năm”.

Với tầm nhìn dài hạn, PGS.TS Diệp Thanh Tùng khẳng định: “Chúng tôi hướng tới xây dựng một hệ sinh thái giáo dục số toàn diện, nơi đào tạo, nghiên cứu và quản trị đều dựa trên dữ liệu, công nghệ và sự kết nối mở với doanh nghiệp, cộng đồng”.

Ở bậc phổ thông, chuyển đổi số cũng đang làm thay đổi cách vận hành nhà trường. Thầy Nguyễn Ngọc Tuấn- Phó Hiệu trưởng Trường THPT Phạm Thái Bường (phường Trà Vinh), chia sẻ: “Chuyển đổi số giúp nhà trường chuyển từ quản lý truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu, minh bạch và hiệu quả hơn. Các dữ liệu về chuyên môn, kết quả học tập, hồ sơ giáo viên, tài sản, văn bản… được lưu trữ và phân tích trên hệ thống số, giúp ban giám hiệu theo dõi sát sao và ra quyết định kịp thời. Chuyển đổi số giúp tăng cường tương tác giữa nhà trường- giáo viên- học sinh- phụ huynh thông qua các kênh trực tuyến, thông tin nhanh hơn, chính xác hơn”.

Xuân mới mở ra với nhiều kỳ vọng. Những nền tảng số đang được giáo dục tỉnh dày công xây dựng hôm nay không chỉ nhằm giải quyết bài toán quản lý trước mắt, mà còn hướng tới một môi trường giáo dục hiện đại- nhân văn- hội nhập, nơi công nghệ phục vụ con người, nơi mỗi học sinh đều có cơ hội học tập tốt hơn, thuận lợi hơn và an toàn hơn trong kỷ nguyên số.

CAO HUYỀN