Đến từng nhà, rà từng trẻ- sớm về đích phổ cập mầm non 3-5 tuổi

Giai đoạn 2026-2030, tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành và được công nhận đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non (GDMN) cho trẻ từ 3-5 tuổi. Kế hoạch đòi hỏi nguồn lực lớn, đồng thời yêu cầu cách làm quyết liệt, đồng bộ: quản lý đúng, đủ dữ liệu trẻ, tăng tốc huy động trẻ 3 tuổi, bổ sung giáo viên và đầu tư cơ sở vật chất.

Giáo viên tự trang trí trường mầm non, tạo môi trường học tập thân thiện cho trẻ.

Thực trạng nhiều khó khăn

Thực tế, bức tranh triển khai phổ cập GDMN còn nhiều khó khăn. Bà Nguyễn Thị Ánh Loan- Hiệu trưởng Trường Mầm non Tuổi Ngọc (phường Nguyệt Hóa) nêu thực tế: “Nhà trường còn thiếu 4 giáo viên trong khi có 13 nhóm, lớp; thiếu 2 phòng chức năng và thiếu một bộ thiết bị tối thiểu dành cho trẻ 3 tuổi, khiến việc tổ chức phổ cập gặp nhiều khó khăn”.

Dù vậy, nhà trường vẫn “phát huy tối đa các nguồn lực hiện có”, vận động phụ huynh đưa trẻ đến trường, triển khai hoạt động giáo dục theo đúng quy định. Bà Nguyễn Thị Ánh Loan, kiến nghị các cấp quan tâm hỗ trợ bổ sung giáo viên, đầu tư thiết bị- đồ dùng dạy học, nhất là cho khối lớp 3 tuổi để đủ điều kiện thực hiện phổ cập hiệu quả.

Ở cấp xã, ông Nguyễn Văn Đức- Phó Chủ tịch UBND xã Càng Long khẳng định địa phương thống nhất, đánh giá cao chủ trương phổ cập, coi đây là chính sách có ý nghĩa lâu dài, đầu tư bền vững cho chất lượng nguồn nhân lực tương lai. Tuy nhiên, theo ông Đức, địa phương gặp khó do cơ sở vật chất chưa đồng bộ, thiếu phòng chức năng; một số hạng mục xuống cấp trong khi nguồn lực tài chính hạn hẹp. Biến động dân cư, nhiều lao động đi làm ăn xa khiến công tác rà soát, huy động trẻ gặp khó; địa phương kiến nghị tăng cường phối hợp, đối soát dữ liệu dân cư để tránh bỏ sót trẻ trong độ tuổi.

Để đi đến đích 2030, lãnh đạo UBND tỉnh nhấn mạnh phương pháp làm việc phải sát thực chất. Phó Chủ tịch UBND tỉnh- Nguyễn Thị Quyên Thanh yêu cầu cấp xã quản lý chính xác đối tượng trẻ 3-5 tuổi theo phương châm “đến từng hộ, rà từng trẻ”, phối hợp chặt với công an xã để đối soát dữ liệu; đồng thời chủ tịch UBND xã, phường phải trực tiếp chỉ đạo công tác huy động trẻ ra lớp, nhất là trẻ 3 tuổi, không “khoán trắng” cho trường mầm non.

Cùng với đó, mỗi xã, phường ban hành kế hoạch phổ cập cấp xã có lộ trình cụ thể, xác định tỷ lệ huy động từng năm, nhu cầu phòng học- giáo viên- bán trú, giải pháp cho địa bàn khó và mốc thời gian đạt chuẩn để làm căn cứ kiểm tra trách nhiệm người đứng đầu, tránh hình thức.

Có chủ trương cần hành động

Phổ cập GDMN 3-5 tuổi là chủ trương lớn đã được Quốc hội và Chính phủ cụ thể hóa, không chỉ tạo nền tảng cho sự phát triển toàn diện của trẻ mà còn thể hiện cam kết chính trị mạnh mẽ về bảo đảm quyền được học tập, chăm sóc và phát triển.

Cô và trò vui vẻ trong ngôi trường mới- Điểm Ấp 3B của Trường Mầm non Sao Mai, xã Cái Ngang được xây dựng phần lớn nhờ nguồn xã hội hóa.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh- Nguyễn Thị Quyên Thanh, phải coi đây là nhiệm vụ chung, không phải “việc riêng” của ngành giáo dục. Từ tỉnh đến cơ sở, trách nhiệm phải được “đặt tên” rõ ràng, gắn với người đứng đầu và tiến độ thực hiện.

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Bích- Phó Giám đốc Sở GD-ĐT, “nút thắt” lớn nhất nằm ở nhóm trẻ 3 tuổi. Tỷ lệ huy động trẻ 3 tuổi hiện chỉ 75,02%- một khoảng trống đáng kể nếu muốn phổ cập bền vững. Cùng với đó là thiếu trên 600 phòng học, hơn 1 ngàn phòng cần cải tạo; thiếu 1.144 giáo viên và 391 nhân viên.

Bên cạnh đó, theo Sở GD-ĐT cơ sở vật chất và khối phòng chức năng còn thiếu, tỷ lệ huy động trẻ 3 tuổi thấp, thiếu giáo viên- nhân viên theo định mức, trong khi nhu cầu đầu tư rất lớn nhưng khả năng cân đối ngân sách địa phương còn hạn chế.

Một trong những kỳ vọng của phổ cập mầm non 3-5 tuổi là bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, nhất là với trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. “Theo chính sách đối với trẻ 3-5 tuổi, trẻ được hỗ trợ ăn trưa 360 ngàn đồng/trẻ/tháng và hỗ trợ chi phí học tập 150 ngàn đồng/trẻ/tháng (không quá 9 tháng/năm học)”- bà Bích cho biết.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh- Nguyễn Thị Quyên Thanh đề nghị Sở GD-ĐT tiếp tục phát huy vai trò cơ quan thường trực, chủ trì tham mưu và tổ chức triển khai kế hoạch; tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ cơ sở, kịp thời tháo gỡ khó khăn, đồng thời nghiên cứu ban hành các chính sách xã hội hóa, phát triển GDMN phù hợp pháp luật. Các sở, ngành liên quan chủ động phối hợp trong bố trí vốn, quỹ đất, đội ngũ và thực hiện đầy đủ chính sách hỗ trợ. Bà Nguyễn Thị Quyên Thanh, nhấn mạnh: “UBND xã, phường phải trực tiếp chịu trách nhiệm về kết quả phổ cập trên địa bàn”, xây dựng kế hoạch có lộ trình, chuẩn bị cơ sở vật chất, tự đánh giá, lập hồ sơ đạt chuẩn, đồng thời đẩy mạnh truyền thông, huy động sự đồng thuận của cộng đồng.

Với phương châm hành động rõ ràng, lấy trẻ em làm trung tâm, chất lượng làm thước đo, phổ cập GDMN là quá trình nâng nền chất lượng chăm sóc- nuôi dưỡng- giáo dục trẻ; giảm khoảng cách giữa các khu vực; quan trọng nhất, không để trẻ em 3-5 tuổi nào bị bỏ lại phía sau.

Bài, ảnh: VĨNH PHÚC