Thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” (HCLS), tỉnh đang tập trung huy động lực lượng, đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm, quy tập HCLS; tổ chức lấy mẫu, bàn giao mẫu đối với các phần mộ chưa xác định được thông tin.
 |
| Lãnh đạo địa phương cùng cán bộ, chiến sĩ công an thắp hương tại Nghĩa trang Liệt sĩ Tiểu Cần trước khi tiến hành lấy mẫu hài cốt liệt sĩ. |
Theo BCĐ 515 tỉnh, toàn tỉnh có 33 nghĩa trang liệt sĩ (NTLS). Trong chiến dịch, địa phương được giao chỉ tiêu tìm kiếm, quy tập 140 HCLS và lấy mẫu, bàn giao mẫu đối với 4,871 ngàn phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại 29 NTLS. BCĐ 515 tỉnh đã thành lập Tổ công tác liên ngành và 4 đội lấy mẫu HCLS, tổ chức khảo sát các NTLS, chuẩn hóa thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và phân công nhiệm vụ cụ thể cho các lực lượng.
Công tác tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn được chú trọng, với hơn 240 lượt cán bộ, chiến sĩ được hướng dẫn trực tiếp tại thực địa về quy trình kỹ thuật lấy mẫu, bàn giao mẫu theo quy định của Bộ Quốc phòng. Tỉnh tổ chức làm trước việc lấy mẫu đối với 10 mộ chưa xác định được thông tin tại NTLS tỉnh, qua đó giúp lực lượng trực tiếp thực hiện có thêm kinh nghiệm trước khi triển khai trên diện rộng.
Từ công tác tuyên truyền, vận động, tỉnh đã tiếp nhận 59 thông tin liên quan đến liệt sĩ, mộ liệt sĩ; trong đó đã xác minh, kết luận 49 thông tin, gồm 45 thông tin đã có kết luận và 4 thông tin chưa đủ cơ sở kết luận; 4 thông tin đang được xác minh và 6 thông tin chưa xác minh. Đây là những manh mối quý giá để tiếp tục mở rộng, đối chiếu và xác định vị trí phần mộ liệt sĩ nằm ngoài nghĩa trang.
Trên hành trình tìm lại tên cho các anh, công tác tìm kiếm, quy tập HCLS đạt kết quả tích cực. Tỉnh đã tổ chức 6 đợt tìm kiếm, quy tập với hơn 217 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia, kinh phí thực hiện 314 triệu đồng. Lực lượng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh phối hợp với Đội K90/Cục Chính trị tìm kiếm, quy tập được 108 HCLS và 1 mộ tập thể.
Đến nay, 43 HCLS và 1 mộ tập thể đã được an táng; hồ sơ, mẫu HCLS được lập, bàn giao, lưu giữ theo đúng quy định.
Tại NTLS Tiểu Cần, cán bộ quản trang- Huỳnh Anh Hà cho biết, nghĩa trang hiện có hơn 1,3 ngàn ngôi mộ, trong đó có 101 mộ chưa xác định được thông tin.
Gắn bó với công việc quản trang khoảng 10 năm, với ông Hà, mỗi ngôi mộ chưa xác định được danh tính đều mang một câu chuyện còn dang dở. Hy vọng qua đợt lấy mẫu này sẽ tìm được tên cho các anh, để các anh được trở về với người thân, gia đình mình.
Niềm mong mỏi ấy cũng hiện diện trong những người hàng ngày chăm sóc nghĩa trang. Bà Kim Thị Nhàn, ở ấp Ô Trôm (xã Tập Ngãi) làm công việc vệ sinh nghĩa trang 6 năm. Lần đầu chứng kiến việc lấy mẫu HCLS, ban đầu chưa hiểu rõ công việc, nhưng sau khi nghe mọi người giải thích và tận mắt chứng kiến, bà không khỏi bùi ngùi.
Hàng ngày, trước khi bắt đầu công việc vệ sinh, bà thường đến thắp hương cho các liệt sĩ. Bà xem các anh đang nằm lại nơi đây như những người thân quen. Khi chứng kiến lực lượng thực hiện lấy mẫu, bà mong sau đợt này sẽ có thêm những liệt sĩ được xác định danh tính, tìm được thân nhân và trở về với quê hương.
Đến ngày 3/9/2026, tỉnh đã tổ chức lấy mẫu xong tại 11 NTLS với 1,803 ngàn mẫu được lấy từ 2,028 ngàn phần mộ chưa xác định được thông tin. Các mẫu được số hóa, lập hồ sơ và bảo quản theo quy định. Đến hết tháng 8/2026, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã bàn giao 2 đợt, với 1,346 ngàn mẫu cho Viện Khoa học hình sự, Bộ Công an để phục vụ giám định ADN.
Tuy nhiên, hành trình tìm lại danh tính liệt sĩ còn nhiều khó khăn. Chiến tranh đã lùi xa, phần lớn cựu chiến binh và nhân chứng trực tiếp tham gia chiến đấu, chôn cất liệt sĩ tuổi đã cao, sức khỏe và trí nhớ suy giảm.
Địa hình nhiều nơi thay đổi do phát triển kinh tế, đô thị hóa, xây dựng cơ sở hạ tầng, khiến việc xác định vị trí chôn cất cũ gặp nhiều khó khăn.
Nhiều thông tin được truyền lại qua các thế hệ nên chưa đủ cơ sở kết luận, đòi hỏi lực lượng chuyên môn tiếp tục khai thác, đối chiếu, xác minh.
Bên cạnh đó, nhiều nghĩa trang đã qua nhiều lần tôn tạo, nâng cấp kiên cố nên việc khai quật, lấy mẫu và hoàn trả hiện trạng ban đầu mất nhiều thời gian hơn.
Thời gian tới, BCĐ 515 tỉnh tiếp tục tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, phấn đấu hoàn thành mục tiêu tìm kiếm, quy tập, an táng từ 140 HCLS trở lên; hoàn thành nhiệm vụ lấy mẫu, bàn giao mẫu HCLS chưa có thông tin tại các nghĩa trang còn lại trong tháng 11/2026.
Tỉnh tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động cung cấp thông tin với quyết tâm “còn thông tin là còn tìm kiếm”; rà soát, xác minh nghĩa trang lập tạm trong chiến tranh; chủ động tổ chức tìm kiếm khi có cơ sở hoặc nghi ngờ còn sót HCLS.
Với quyết tâm không để sót HCLS, BCĐ 515 tỉnh tiếp tục tăng cường kiểm tra, giám sát, đẩy nhanh việc lấy mẫu, bàn giao mẫu, chuẩn hóa hồ sơ, nâng cao chất lượng xác minh thông tin và chuẩn bị tiếp nhận, công bố kết quả giám định ADN theo quy định.
Bài, ảnh: MỸ NHÂN
