Quan tâm bảo vệ động vật hoang dã và nguồn lợi thủy sản

Bảo vệ động vật hoang dã (ĐVHD), nguồn lợi thủy sản (TS) là nhiệm vụ quan trọng nhằm gìn giữ đa dạng sinh học và phát triển bền vững. Thời gian qua, các ngành chức năng, địa phương đã tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng, đồng thời chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm ngăn chặn các hành vi khai thác, buôn bán, vận chuyển trái phép ĐVHD và nguồn lợi TS.

Thả cá tái tạo nguồn lợi thủy sản là một việc làm có ý nghĩa thiết thực.

Thay đổi hành vi của cộng đồng

Thực hiện chủ trương của Trung ương, ngày 17/10/2025, Bộ Công an và Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ký kết Kế hoạch số 628 về phối hợp tuyên truyền, đấu tranh, xử lý góp phần ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật liên quan bảo vệ ĐVHD, bảo vệ nguồn lợi TS tại Việt Nam. Theo đó, việc triển khai kế hoạch thực hiện khá đồng bộ, tạo được sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức cộng đồng, góp phần ngăn chặn, giảm thiểu các hành vi vi phạm liên quan đến ĐVHD và nguồn lợi TS.

Cụ thể, hệ thống văn bản chỉ đạo từ Trung ương đến địa phương được ban hành đầy đủ, kịp thời; 32/34 tỉnh, thành phố đã thành lập BCĐ và xây dựng kế hoạch cụ thể hóa nhiệm vụ theo lĩnh vực, địa bàn quản lý. Phối hợp rà soát địa bàn, đối tượng trọng điểm về buôn bán, vận chuyển các loài ĐVHD, sử dụng hóa chất cấm, xung điện khai thác TS và lợi dụng không gian mạng để mua bán, vận chuyển các loài ĐVHD. Hoạt động tuyên truyền được triển khai sâu rộng bằng nhiều hình thức phong phú, góp phần nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi của cộng đồng trong bảo vệ ĐVHD và nguồn lợi TS.

Tại tỉnh, theo Công an tỉnh, ĐVHD hiện nay trên địa bàn tỉnh chủ yếu là nhím, chim trĩ đỏ, heo rừng lai, dúi mốc lớn, cá sấu nước ngọt, trăn đất, cầy vòi hương, công, chim hoang dã… gây nuôi nhốt nhỏ lẻ để kinh doanh thương mại hoặc làm cảnh. Thời gian qua, Công an tỉnh chưa phát hiện, khởi tố tội phạm liên quan đến ĐVHD; tuy nhiên, tình trạng nuôi nhốt, mua bán, quảng cáo, kinh doanh các loài ĐVHD trái phép vẫn còn diễn ra công khai, phổ biến và đa dạng dưới nhiều hình thức. Trước tình hình trên, Công an tỉnh đã phối hợp triển khai thực hiện quyết liệt, toàn diện, có hiệu quả các mặt công tác góp phần ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến bảo vệ các loài ĐVHD, bảo vệ nguồn lợi TS; thiết lập điện thoại đường dây nóng để tiếp nhận nguồn tin tội phạm về ĐVHD và bảo vệ nguồn lợi TS; tổ chức, tuyên truyền, vận động, mời gọi, giáo dục hơn 100 cá nhân, yêu cầu cam kết không tham gia các hoạt động săn bắt, nuôi nhốt, buôn bán ĐVHD.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, để nâng cao nhận thức bảo vệ nguồn lợi TS, trong năm 2025, sở đã tổ chức 11 lớp tuyên truyền, tập huấn, hỗ trợ người dân, tổ chức cộng đồng có nguyện vọng tham gia thực hiện đồng quản lý, kết hợp tuyên truyền, các quy định của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý, khai thác và bảo vệ nguồn lợi TS; kết hợp Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long thực hiện 7 chuyên mục TS. Tổ chức thả trên 374,4 ngàn con cá giống các loại ra sông Tiền thuộc xã An Bình và thả 900kg cá giống các loại ra môi trường tự nhiên tại xã An Phú Tân; phối hợp với Giáo hội Phật giáo tỉnh thả cá phóng sinh trên 1,34 triệu con cá giống.

Tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức

Theo ngành chức năng, những kết quả đạt được đã góp phần từng bước khôi phục lại hệ sinh thái và đa dạng sinh học, hệ sinh thái chim tự nhiên đã từng bước xuất hiện trở lại ở một số địa phương. Nhận thức của người dân, xã hội từng bước được sáng rõ hơn, nâng cao hơn về tầm quan trọng của đa dạng sinh học và bảo vệ môi trường. Hiệu quả thực hiện Kế hoạch số 628 đã từng bước đi vào đời sống xã hội. 

Tuy nhiên, công tác kiểm tra, truy quét hành vi mua bán, săn bắt, xâm hại ĐVHD và nguồn lợi TS vẫn còn hạn chế. Vẫn có địa phương thiếu quyết liệt dẫn đến số vụ việc phát hiện, xử lý các đường dây, mạng lưới vi phạm quy mô lớn chưa nhiều. Hoạt động tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về bảo vệ ĐVHD nói chung, bao gồm cả hoạt động phát tán loài ngoại lai ra môi trường tự nhiên chưa được thường xuyên, rộng rãi...

Theo ông Trần Trường Giang- Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc thực hiện Kế hoạch số 628 đã góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng chức năng, tăng cường công tác quản lý nhà nước, tạo được chuyển biến rõ nét trong ý thức chấp hành pháp luật của người dân, góp phần hạn chế các hành vi vi phạm về bảo vệ ĐVHD và bảo vệ nguồn lợi TS trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, chưa có quy định của Nhà nước về giá trị của các loài động vật rừng, ĐVHD nên rất khó khăn trong việc xác định giá của tang vật để làm cơ sở định khung xử lý vi phạm. Nhiều loài động vật phải được giám định loài trước khi định giá nhưng tại địa phương chưa có đơn vị đủ điều kiện thực hiện giám định loài. Các vụ việc vi phạm liên quan các loài ĐVHD thường phải tạm giữ dài ngày nhưng tỉnh chưa có điều kiện đầu tư cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu.

Tại Hội nghị tổng kết Kế hoạch số 628, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường- Trần Đức Thắng đánh giá công tác phối hợp chặt chẽ giữa các bộ và sự vào cuộc tích cực của các địa phương trong cả nước góp phần ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến bảo vệ các loài ĐVHD, bảo vệ nguồn lợi TS.

Thời gian tới, đề nghị tiếp tục tăng cường phối hợp chặt chẽ trong công tác đấu tranh, ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến bảo vệ ĐVHD, chim di cư, nguồn lợi TS; đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng và thay đổi hành vi tiêu dùng liên quan đến ĐVHD. Kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật, đặc biệt là các hành vi có tổ chức và các hoạt động buôn bán ĐVHD trên môi trường mạng. Chủ động nắm bắt tình hình, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm để răn đe và xử lý hình sự đối với các hành vi gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng theo quy định của pháp luật.

Bài, ảnh: THẢO LY