Ngọt và mặn nơi cuối nguồn

Như các địa phương, huyện Trà Ôn- nơi cuối nguồn sông Hậu- cũng bị tác động bởi mùa nước nổi hồi cuối tháng 8 âl vừa rồi, mùa nước được cho cao nhất trong chừng 40 năm qua. Đang rằm tháng 9 âl và tới cuối tháng, sẽ còn 2 đợt triều cường, chính quyền, ngành chức năng và người dân đã và đang chủ động thực hiện các biện pháp ứng phó.

Như các địa phương, huyện Trà Ôn- nơi cuối nguồn sông Hậu- cũng bị tác động bởi mùa nước nổi hồi cuối tháng 8 âl vừa rồi, mùa nước được cho cao nhất trong chừng 40 năm qua. Đang rằm tháng 9 âl và tới cuối tháng, sẽ còn 2 đợt triều cường, chính quyền, ngành chức năng và người dân đã và đang chủ động thực hiện các biện pháp ứng phó.

Theo kinh nghiệm và dự báo, con nước cuối tháng 9 âl này khả năng sẽ cao.

Ngập trong mùa con nước nổi

Do ảnh hưởng triều cường cuối tháng 8 âl (tháng 9/2018), huyện Trà Ôn có nhiều nơi bị ngập, tràn, sạt lở bờ vùng, cống đập. Báo cáo nhanh của các xã, triều cường làm 5 chợ bị ngập.

Về công trình giao thông, có gần 11km đường đan nông thôn bị ngập, sâu 0,2- 0,3m và một số đoạn đường nhựa cũng ngập cục bộ. Bờ vùng bị tràn theo triều cường dài gần 30km; 25 đập bị tràn, dài gần 600m; 8 đoạn bờ bao sạt lở, dài 146m, khối lượng hơn 450m3; 10 đập sạt lở dài hơn 100m; 1 đập bị bể, dài 4m...

Thống kê ban đầu trên 125ha vườn cây ăn trái bị ngập; 44 chuồng trại chăn nuôi cũng tương tự. Phòng Nông nghiệp- PTNT huyện Trà Ôn ước thiệt hại hơn 1 tỷ đồng từ đợt triều cường rồi. Hiện các xã đã khắc phục xong bờ vùng, bờ bao và đập bị vỡ.

Trưởng cồn An Thành thường xuyên đi kiểm tra 2 đoạn đê bao đã đào đắp, gia cố kịp thời trước con nước tháng 8 vừa qua. Khu vực này tiếp giáp ngã tư sông.

Ông Trần Hớn Vân- Tổ trưởng Tổ tự quản 17, 18 và là trưởng cồn An Thành (xã Lục Sĩ Thành- Trà Ôn) dẫn chúng tôi đi xem 2 đoạn bờ bao trước mặt tiền cồn- chỗ giao với chợ nổi Trà Ôn năm nào.

Đây là 2 đoạn đê bao “xém bể” mà ông vận động xóm làng và xà lan hỗ trợ móc đất lên be lại hồi trước con nước 29/8 âl.

Ông Vân nói biết năm nay nước về nhiều, theo chỉ đạo của địa phương, từ 27-28/8 âl, ông đã nhờ anh em đốn cây, xóc nọc để sẵn. Hôm sau nước về và trước hôm đạt đỉnh (29/8 âl), người dân và máy xúc đã hoàn thành 2 đoạn đê bao dài gần 50m. “Hên đó, chứ bể đoạn này thì nguy”- ông đi dọc đoạn đê kiểm tra.

Ông Trương Văn Chính- Chủ tịch UBND xã Lục Sĩ Thành- cho biết con nước triều cường năm nay cao hơn các năm, hơn con nước năm 2011 mà ông biết. Địa bàn không có vỡ đê. Nhưng do nước nhiều nên gây ngập khoảng 5ha vườn của bà con ở ngoài đê bao, chủ yếu dọc tuyến sông Cái Côn.

Tuy nhiên, theo Phòng Nông nghiệp- PTNT, tại xã Phú Thành- vùng cù lao Mây- ghi nhận đoạn đê bao tại ấp Phú Xuân bị vỡ khoảng 7m. Ông Nguyễn Văn Tám- Trưởng Phòng Nông nghiệp- PTNT Trà Ôn cho biết ngay sau khi đê vỡ, chính quyền, ngành chức năng và người dân gia cố, khắc phục tức thì.

Hiện ngành nông nghiệp huyện tiếp tục cập nhật thiệt hại do đợt triều cường rồi và hướng dẫn, hỗ trợ người dân khắc phục- nhất là cây ăn trái. Bởi khi ngập, rau màu sẽ bị thiệt hại ngay. Còn cây ăn trái tầm 10 ngày sau mới biết hư hao thế nào.

Trong mênh mông ngọt, vẫn dự phòng xâm nhập mặn

Gặp ông Trần Hớn Vân hôm 14/9 âl (22/10/2018), ông nói giờ quan tâm là con nước rằm này và con nước cuối tháng 9 âl tới đây.

Chúng tôi kiểm tra các nắp cống bộng, nước sát lại là kiểm tra. Cồn An Thành vài chục nóc nhà, hơn 100 công đất canh tác hoa màu và cây ăn trái. Địa bàn có 3 mặt bộng, 1 cống ngầm An Thành được kiểm tra thường xuyên và ổn.

Rẫy đu đủ đang đầu mùa trái của nhà ông xanh tốt. Hầu hết diện tích rau màu và vườn cây ăn trái của bà con ở cồn cũng tương tự. Tuy nhiên do nước rồi lớn quá nên khu vực cồn An Thành có một số hộ bị ảnh hưởng bởi nước tràn.

Hiện ngành chức năng, các xã và người dân đã gia cố, nâng cấp đê bao, bờ vùng cao hơn và cống bộng vững chãi hơn. “Con nước cuối tháng 9 âl dự báo sẽ bằng hoặc có thể cao hơn 5 phân so mức nước cuối tháng 8, nhưng huyện đã chủ động, sẵn sàng ứng phó, nhằm giảm thiểu ảnh hưởng triều cường thấp nhất cho bà con”- ông Nguyễn Văn Tám thông tin.

Theo ông Nguyễn Văn Tám, với công tác thủy lợi, Trà Ôn tiếp tục phối hợp tỉnh đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình; thực hiện nâng cấp, duy tu, sửa chữa các tuyến đê bao, bờ bao nguy cơ sạt lở; đôn đốc các xã vận động đoàn thể cùng người dân nạo vét các kinh nội đồng, khơi thông dòng chảy...

Mùa nước nổi, cũng không quên công tác phòng chống hạn mặn (Tết năm 2016, nước mặn xâm nhập bất ngờ vào xã cuối nguồn như Tích Thiện, Lục Sĩ Thành), nên trong phòng chống thiên tai, ngành huyện phối hợp với các xã, đài huyện, các trạm chuyên môn theo dõi sát tình hình xâm nhập mặn để kịp thời thông báo hướng dẫn người dân biện pháp ứng phó.

Tại Lục Sĩ Thành, những đoạn bờ bao xung yếu dọc tuyến kinh lớn có nguy cơ sạt lở đã được gia cố bằng kè đá.

3 năm trước, chúng tôi đi viết về hạn hán và xâm nhập mặn bất ngờ ở các xã Tích Thiện, Lục Sĩ Thành (Trà Ôn), Thanh Bình, Quới Thiện (Vũng Liêm)...

Nhiều nông dân nói khi cây ăn trái bị xâm nhập mặn, có cây chết liền, có cây có thể dưỡng lại và tầm 3 năm mới phục hồi do độ mặn đã ngấm đất đai.

Mà mùa nước nổi- mùa lũ năm nay về nhiều thì một mặt ảnh hưởng cục bộ đời sống sản xuất, sinh hoạt ở một số nơi, một mặt có thể đây là điều kiện mang phù sa bồi đắp và rửa “mặn” cho các xã cuối nguồn ở đồng bằng năm nào.

Bài, ảnh: MINH THÁI