Từ những di tích lịch sử, làng nghề truyền thống đến không gian miệt vườn sông nước, mỗi vùng đất đều có thể trở thành một “lớp học mở”. Qua những chuyến đi, học sinh (HS) được quan sát, lắng nghe và trực tiếp khám phá, thực hành, trưởng thành từ những trải nghiệm thực tiễn.
 |
| Học sinh tìm hiểu và thắp hương tại Di tích Quốc gia Văn Thánh miếu. |
Mở rộng không gian học tập
Mỗi vùng đất đều có những giá trị về truyền thống lịch sử, văn hóa gắn liền với quá trình lao động sáng tạo của con người. Đối với Vĩnh Long, đó là hệ thống di sản văn hóa, địa danh lịch sử, những làng nghề truyền thống, không gian sinh thái miệt vườn sông nước và nét đẹp trong đời sống văn hóa của cộng đồng cư dân Nam Bộ.
Những giá trị ấy là nguồn lực quan trọng để phát triển du lịch (DL) và là nguồn học liệu sinh động, trực quan, giúp thế hệ trẻ tìm hiểu về quê hương, trải nghiệm thực tiễn, hình thành phẩm chất, năng lực và ý thức gìn giữ giá trị văn hóa của địa phương.
Theo ông Dương Hoàng Sum- Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa-TT-DL, thời gian qua, xuất hiện nhiều mô hình phối hợp giữa nhà trường và doanh nghiệp DL trong tổ chức hoạt động tham quan, học tập thực tế, trải nghiệm văn hóa, lịch sử, sinh thái. Tuy nhiên, để hoạt động phát triển theo hướng chuyên nghiệp, đồng bộ và bền vững, cần có sự chung tay của các ngành, các cấp, đặc biệt là sự kết nối chặt chẽ giữa ngành văn hóa-TT-DL và ngành GD-ĐT.
Bà La Thị Thúy- Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở GD-ĐT cho biết, thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018, hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp được xác định là một nội dung giáo dục quan trọng, góp phần giúp HS vận dụng kiến thức vào thực tiễn, phát triển kỹ năng, khám phá bản thân, định hướng nghề nghiệp và hình thành trách nhiệm đối với gia đình, cộng đồng, quê hương, đất nước.
Từ quan điểm đó, giáo dục ngày nay không chỉ giới hạn trong phạm vi nhà trường, trong sách giáo khoa hay những bài giảng trên lớp, mà còn cần được mở rộng đến những không gian học tập phong phú hơn trong đời sống xã hội. Mỗi di tích lịch sử, mỗi làng nghề truyền thống, mỗi bảo tàng, mỗi khu DL sinh thái, mỗi vùng đất giàu bản sắc văn hóa đều có thể trở thành những “lớp học mở”, nơi HS được trải nghiệm, khám phá và trưởng thành.
Việc tổ chức hoạt động trải nghiệm gắn với DL còn góp phần định hướng nghề nghiệp cho HS, giúp các em nhận thức rõ hơn về tiềm năng phát triển kinh tế- xã hội của địa phương, từ đó nuôi dưỡng khát vọng học tập, rèn luyện và đóng góp xây dựng quê hương trong tương lai.
Trưởng thành từ những trải nghiệm
ThS Đoàn Thị Mỹ Nhu- Giám đốc Công ty TNHH DL Sinh thái giáo dục Hải Vân cho biết, sân chim Vàm Hồ là điểm nhấn đặc sắc trong hệ sinh thái DL giáo dục của nông trại Hải Vân, với hệ sinh thái đa dạng gồm hơn 234 loài thực vật và 120 loài động vật, nổi bật với Tam Trụ Cụ Gừa được công nhận là Cây Di sản Việt Nam.
Tại đây, thiên nhiên trở thành học liệu trực quan, giúp HS khám phá đa dạng sinh học, rèn luyện kỹ năng thực hành, làm việc nhóm và giải quyết tình huống.
Đặc biệt, các em được thực hành phân loại, nhặt rác, hạn chế nhựa dùng một lần, sử dụng bình nước cá nhân và thực hiện sản phẩm tuyên truyền bảo vệ rừng, qua đó hình thành ý thức bảo vệ thiên nhiên và hành động hướng đến Net Zero theo định hướng Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
 |
| Tại Khu lưu niệm Thủ tướng Võ Văn Kiệt, học sinh được nghệ nhân hướng dẫn thực hành thắt lá dừa. |
Cùng với đó, công ty hướng đến trong chương trình DL học đường là nội dung hướng nghiệp STEM và kỹ năng sống giúp HS kết nối kiến thức với nghề nghiệp và thực tiễn cuộc sống.
Thông qua tham quan, tìm hiểu tại doanh nghiệp, nhà máy, trang trại và cơ sở sản xuất, HS có cơ hội khám phá ngành nghề, quy trình sản xuất và định hướng tương lai.
Hoạt động STEM, team building và trải nghiệm thực hành như thắt lá dừa, viết thư pháp, làm bánh dân gian, thường thức gia đình: kho cá nồi đất, làm món tép rang dừa, chuyên đề “Chạm đến trái tim”… giúp các em rèn luyện sáng tạo, giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn đề và thích ứng với thực tiễn.
Đặc biệt, chương trình “Chạm đến trái tim” do ThS Tôn Đức Tài thực hiện giúp các em rèn luyện kỹ năng giao tiếp, trân trọng giá trị gia đình, thấu hiểu sự hy sinh của cha mẹ, biết yêu thương, sẻ chia và bày tỏ lòng biết ơn.
Ông Phan Văn Thông- Giám đốc Công ty TNHH DL Dịch vụ Thương mại Cồn Phụng, chia sẻ, qua nhiều năm trực tiếp đón tiếp và tổ chức chương trình dành cho HS, đơn vị nhận thấy rằng, một chuyến đi của HS sẽ có ý nghĩa hơn rất nhiều nếu sau chuyến đi ấy, các em nhớ mình đã đến đâu, hiểu thêm điều gì, làm được điều gì và trưởng thành thêm điều gì.
Chính từ thực tế đó, DL Cồn Phụng từng bước thay đổi cách tiếp cận: từ tổ chức một chuyến tham quan sang cùng nhà trường xây dựng một hành trình giáo dục bằng trải nghiệm. Ở đó, HS đến để xem, vui chơi và được quan sát, khám phá, đặt câu hỏi, thực hành, làm việc nhóm và tự rút ra những bài học từ thực tiễn. Đây cũng là quan điểm xuyên suốt trong chương trình mà công ty đang nghiên cứu và triển khai.
Nhân kỷ niệm Ngày Nam Kỳ khởi nghĩa, em Phạm Thanh Long, HS lớp 8/5 Trường THCS Nguyễn Chí Trai (xã Trung Ngãi) cùng các bạn có chuyến về nguồn tại Khu lưu niệm Thủ tướng Võ Văn Kiệt, thăm vườn ông Sáu Dân, thắp hương ở tượng đài Đốc binh Lê Cẩn- Nguyễn Giao, bia Nam Kỳ khởi nghĩa và di tích hồ Vũng Linh.
Trong không gian bình dị, gần gũi của khu lưu niệm, các em chăm chú lắng nghe những câu chuyện về cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của người con ưu tú quê hương. Những tư liệu, hình ảnh và câu chuyện lịch sử được giới thiệu tại đây giúp bài học vốn quen thuộc trong sách vở trở nên cụ thể, sinh động hơn. Các em tham quan, đặt câu hỏi, trao đổi về những dấu ấn trong lịch sử địa phương, qua đó cảm nhận sâu sắc hơn truyền thống yêu nước và những đóng góp của thế hệ đi trước.
Em Thanh Long bày tỏ: “Chuyến đi vô cùng ý nghĩa vì những bài học lịch sử sống động qua lời kể, tư liệu, đoạn âm thanh mà chúng em được nghe. Sau chuyến đi, chúng em còn lên internet tìm hiểu thêm nhân vật lịch sử và khắc sâu hơn những bài học về ý chí kiên cường, tinh thần đấu tranh giành độc lập của ông cha ta”.
Bà La Thị Thúy nhấn mạnh: “Đối với ngành giáo dục, chúng tôi xác định phát triển hoạt động giáo dục trải nghiệm gắn với DL là một nhiệm vụ quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Thời gian tới, Sở GD-ĐT sẽ tiếp tục chỉ đạo các đơn vị giáo dục chủ động xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp gắn với chương trình giáo dục phổ thông và điều kiện thực tế của địa phương. Mong có sự đồng hành tích cực của đơn vị kinh doanh DL trong việc xây dựng sản phẩm DL học đường chất lượng, quan tâm đầu tư về nội dung trải nghiệm, đội ngũ hướng dẫn, cơ sở vật chất và điều kiện phục vụ học sinh”.
Khi những giá trị văn hóa, lịch sử và thiên nhiên được đưa vào những hành trình trải nghiệm gần gũi, mỗi chuyến đi sẽ để lại ký ức, góp phần bồi đắp hiểu biết, kỹ năng và tình yêu quê hương trong mỗi học sinh. Đây cũng là nền tảng để DL học đường tại tỉnh phát triển theo hướng thiết thực, gắn giáo dục với bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa của địa phương.
Bài, ảnh: PHƯƠNG THƯ
