Hơn nửa thế kỷ đã qua, nghệ thuật múa Vĩnh Long đã bền bỉ đồng hành cùng sự phát triển của quê hương. Các thế hệ nghệ sĩ gìn giữ những giá trị văn hóa (VH) truyền thống, không ngừng đổi mới, sáng tạo để đưa nghệ thuật múa đến gần hơn với công chúng, góp phần lan tỏa bản sắc VH quê hương trong dòng chảy đương đại.
 |
| Các thế hệ nghệ sĩ gìn giữ giá trị truyền thống và sáng tạo để đưa nghệ thuật múa đến gần hơn với công chúng. |
Đam mê gìn giữ ngọn lửa nghệ thuật
Theo nghệ sĩ múa Nguyễn Ngọc Thanh- Phó Giám đốc Trung tâm VH tỉnh, múa là một loại hình nghệ thuật đặc biệt của VH nhân loại, nơi ngôn ngữ hình thể trở thành phương tiện biểu đạt cảm xúc, tư tưởng và khát vọng của con người. Nếu âm nhạc chạm đến cảm xúc bằng thanh âm, văn chương lưu giữ ký ức bằng ngôn từ, thì múa kể câu chuyện của thời đại bằng chuyển động của cơ thể, bằng hơi thở của đời sống và bằng chiều sâu VH dân tộc.
Trải qua 51 năm hình thành và phát triển, từ những năm tháng kháng chiến gian khổ, sân khấu dựng bằng tre lá, đến những sân khấu hiện đại hôm nay- nghệ thuật múa luôn hiện diện như một dòng chảy VH bền bỉ, góp phần quan trọng vào đời sống tinh thần của Nhân dân, vào công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng quê hương và phát triển VH địa phương.
Bà Nguyễn Ngọc Thanh kể, nhìn lại chặng đường hình thành nghệ thuật múa ở tỉnh, không thể không nhắc đến những năm tháng kháng chiến đầy gian khổ nhưng cũng vô cùng hào hùng.
Đoàn Văn công Vĩnh Long được thành lập năm 1961 tại Hòa Tân, huyện Châu Thành. Trong điều kiện chiến tranh ác liệt, thiếu thốn đủ bề, các văn nghệ sĩ cách mạng đã dùng lời ca, tiếng hát, điệu múa làm vũ khí tinh thần phục vụ Nhân dân và chiến sĩ trên mặt trận VH tư tưởng. Nhưng chính trong hoàn cảnh khó khăn ấy, nghệ thuật lại tỏa sáng bằng giá trị chân thật nhất.
Bom đạn chiến tranh luôn rình rập. Mỗi khi có báo động máy bay địch, văn nghệ sĩ và người dân cùng đưa đèn xuống hầm trú ẩn, lấy nón lá, mâm thau che ánh sáng để tránh phát hiện. Nhưng khi tiếng còi báo yên vang lên, tiếng đàn lại cất lên, lời ca lại tiếp nối, những bước chân múa lại tiếp tục chuyển động. Tinh thần “Tiếng hát át tiếng bom” đã trở thành sức mạnh tinh thần lớn lao của văn nghệ sĩ cách mạng.
Sau năm 1975, cùng với sự kiện hợp nhất hai tỉnh Trà Vinh và Vĩnh Long, các lực lượng nghệ thuật tiếp tục được củng cố và phát triển. Đoàn Văn công Ánh Hồng và Đoàn Văn công Vĩnh Long hợp nhất thành Đoàn Cải lương Cửu Long và Đoàn Ca- Múa- Nhạc. Trong giai đoạn này, nghệ thuật múa tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong đời sống VH địa phương.
Năm 1995, Đội Văn nghệ Công an tỉnh được thành lập. Nhiều văn nghệ sĩ từng hoạt động trong các đoàn văn công cách mạng tiếp tục trở lại đóng góp cho phong trào văn nghệ địa phương. Những chương trình biểu diễn được dàn dựng công phu hơn nhưng vẫn giữ tinh thần truyền thống của văn nghệ kháng chiến. Đó không chỉ là biểu diễn nghệ thuật mà còn là sự kết nối ký ức lịch sử với hiện tại. Là sự tiếp nối của những thế hệ nghệ sĩ đi trước với lớp nghệ sĩ hôm nay.
Đổi mới để lan tỏa giá trị văn hóa
Những năm qua, trường năng khiếu nghệ thuật cùng các cơ sở đào tạo đã góp phần quan trọng trong công tác phát hiện, bồi dưỡng và phát triển lực lượng kế thừa. Các nghệ sĩ múa phát huy tinh thần sáng tạo, nhiều biên đạo dàn dựng tác phẩm múa lấy cảm hứng từ VH dân gian Vĩnh Long.
Tỉnh thường xuyên tổ chức bồi dưỡng múa dân gian dành cho cán bộ, nghệ nhân ở các CLB, đội nhóm trong lĩnh vực VH. Biên đạo sử dụng chất liệu VH ở các làng nghề truyền thống, như Hát sắc bùa Phú Lễ, Nói thơ Vân Tiên, sử dụng đạo cụ biểu diễn như trống cơm, sênh tiền, sênh cái, mâm vàng, quạt, nón lá, khăn rằn... khéo léo kết hợp với âm nhạc dân gian cộng hưởng mang đến không gian VH đậm chất Nam Bộ.
Biên đạo Nguyễn Thị Mỹ Ngọc chia sẻ: “Chúng tôi biên đạo nhiều tác phẩm về làng nghề quê hương. Một chi tiết nhỏ như từ sinh hoạt hàng ngày, bà con chuyền tay nhau trái dừa, trong nghệ thuật múa, chúng tôi sáng tạo thành động tác nâng, cuộn… mang tính nghệ thuật, mềm mại hơn mà có thể quảng bá đặc sản, nét đẹp quê hương”.
Bước vào thời kỳ đổi mới, nghệ thuật múa Vĩnh Long tiếp tục có những chuyển biến tích cực. Các chương trình nghệ thuật ngày càng được đầu tư bài bản. Ngôn ngữ múa ngày càng đa dạng.
Bên cạnh múa dân gian truyền thống, nhiều loại hình mới được tiếp cận như múa đương đại, múa minh họa sân khấu tổng hợp, các xu hướng biên đạo hiện đại. Phong trào múa từng bước phát triển mạnh từ tỉnh đến cơ sở. Nguồn nhân lực nghệ thuật được đào tạo bài bản hơn. Nhiều nghệ sĩ trẻ được tạo điều kiện học tập, bồi dưỡng chuyên môn.
Cô Nguyễn Phùng Thụy Yến Vi- giáo viên lớp nhảy hiện đại- Trung tâm VH tỉnh cho biết, nhiều năm qua, trung tâm VH duy trì tổ chức các lớp bồi dưỡng năng khiếu hè miễn phí dành cho thiếu nhi. Ngoài việc tạo sân chơi cho thiếu nhi được học tập, giải trí thì đây là lực lượng nguồn cho hoạt động văn nghệ và biểu diễn của tỉnh, giúp phong trào của tỉnh ngày càng tốt hơn.
Theo bà Nguyễn Ngọc Thanh, trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của các loại hình giải trí hiện đại, nghệ thuật múa truyền thống đứng trước yêu cầu phải đổi mới để thích nghi nhưng vẫn phải giữ gìn bản sắc VH dân tộc. Đây là bài toán không dễ, đòi hỏi sự đồng hành của cơ quan quản lý, đơn vị đào tạo và chính những nghệ sĩ. Nghệ sĩ hôm nay cần giỏi chuyên môn, biết sáng tạo, thích ứng công nghệ, truyền thông tác phẩm và kết nối công chúng.
Ông Nguyễn Trọng Nghĩa- Phó Chủ tịch phụ trách Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh cho biết, anh chị em nghệ sĩ, biên đạo múa đã góp phần tích cực sáng tác, biểu diễn, đào tạo huấn luyện, nghiên cứu, phục vụ cộng đồng và giao lưu đối ngoại, đạt nhiều giải thưởng của các cấp, ngành. Chi hội múa tiếp tục quan tâm bồi dưỡng lực lượng nghệ sĩ trẻ, khuyến khích sáng tạo nhiều tác phẩm có giá trị về tư tưởng và nghệ thuật mang đậm bản sắc địa phương. Tăng cường phối hợp với các đơn vị, trường học trong tổ chức hoạt động chuyên môn, giao lưu học hỏi kinh nghiệm, tăng cường quảng bá về vùng đất, con người Vĩnh Long thông qua ngôn ngữ của nghệ thuật múa.
Từ những sân khấu dựng bằng tre giữa vùng căn cứ kháng chiến đến những sân khấu hiện đại của thời đại hôm nay, nghệ thuật múa tỉnh nhà đã đi một hành trình dài bằng chính tâm huyết của biết bao thế hệ nghệ sĩ. Những thế hệ hôm nay đang tiếp tục viết tiếp hành trình sáng tạo. Để rồi từ những chuyển động mềm mại của hình thể, từ hơi thở của âm nhạc, từ tình yêu quê hương và niềm tự hào dân tộc, nghệ thuật múa tiếp tục đồng hành cùng sự phát triển của quê hương.
Bài, ảnh: PHƯƠNG THƯ
