Trong khuôn khổ chuỗi hoạt động của ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam tỉnh lần thứ 5 năm 2026, chương trình kể chuyện sách bằng nghệ thuật múa rối nước tạo nên trải nghiệm giàu cảm xúc, thu hút đông đảo bạn trẻ đến tham gia, tìm hiểu.
 |
| Kết hợp giới thiệu sách với nghệ thuật múa rối nước mở ra một hướng tiếp cận hấp dẫn bạn trẻ. Ảnh: THẢO LY |
Nếu sách là kho báu, thì múa rối nước chính là “con thuyền” đưa các bạn nhỏ chèo lái vào kho báu đó một cách hào hứng nhất. Nhân ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam (21/4), với mục đích tôn vinh giá trị sách, khẳng định vai trò tri thức và rèn luyện nhân cách con người, việc kết hợp giữa múa rối nước và giới thiệu sách không đơn thuần là một màn trình diễn, mà là một cuộc “hẹn hò” đầy nghệ thuật giữa trí tuệ và di sản. Đây còn là cách để đưa những con chữ vốn nằm yên trên trang giấy bước ra sống động giữa làn nước, biến tri thức khô khan thành những trải nghiệm thị giác đầy thú vị.
Anh Phạm Tấn Vũ- Trưởng Đoàn nghệ thuật múa rối nước Dừa Xanh (phường An Hội) cho biết: Điểm đặc biệt của chương trình này là gắn con rối với mô hình giới thiệu sách. Theo đó, sẽ truyền tải nội dung về múa rối như: múa về cung đình, câu chuyện dân gian, cổ tích Việt Nam, văn hóa ứng xử gia đình…
Theo anh Vũ, tương tác giữa múa rối nước và hoạt động giới thiệu sách mở ra một cách tiếp cận mới mẻ trong lan tỏa văn hóa đọc. Những con rối kể chuyện, “dẫn dắt” nội dung sách, tái hiện sinh động các chi tiết, nhân vật và thông điệp, giúp tri thức trở nên trực quan, dễ tiếp nhận. Sự kết hợp này đưa hoạt động giới thiệu sách vượt khỏi khuôn mẫu khô cứng, trở thành trải nghiệm nghệ thuật giàu cảm xúc. Đây cũng là điểm giao thoa giàu giá trị giữa tri thức và di sản, góp phần làm mới cách tiếp cận, thúc đẩy phát triển văn hóa đọc trong đời sống hiện đại.
Trong vai bác Ba Phì, nghệ nhân Nguyễn Tiến Hòa, 70 tuổi tâm sự: “Hồn cốt các vở diễn của đoàn Dừa Xanh là các vở diễn học được từ phía Bắc, tuy nhiên, có biến tấu để phù hợp với người dân địa phương. Chẳng hạn, múa rối nước ngoài Bắc có “Chú Tễu” thì tôi thay bằng nhân vật “Ba Phì” gắn liền với đời sống sông nước của người đi khai hoang, lập ấp”.
Theo nghệ nhân Nguyễn Tiến Hòa, múa rối nước mang vẻ đẹp, giá trị văn hóa dân gian độc đáo của người Việt thông qua những câu chuyện được truyền tải đến du khách. Đây là một sản phẩm thuộc di sản văn hóa độc đáo của dân tộc Việt Nam. Những câu chuyện dân gian, truyền thuyết được tái hiện một cách sống động, mang đến cho khán giả những trải nghiệm văn hóa độc đáo và khó quên. Những câu chuyện còn phản ánh chân thực chất đời, chất dân dã và văn hóa của nông thôn, đồng thời là “cuốn lịch sử sống” về dân tộc Việt Nam.
Thông qua hoạt động múa rối nước, Thư viện Nguyễn Đình Chiểu Vĩnh Long đã giới thiệu quyển sách “Mặt nước- Hồn người: Múa rối nước Việt Nam và Hành trình trở lại nguồn cội”. NSƯT Chu Lượng- nguyên Phó Giám đốc Phụ trách Nhà hát múa rối Thăng Long, sau 40 năm lao động và cống hiến miệt mài cho nghệ thuật, ông đã kể về hành trình tìm lại nguồn cội của nghệ thuật múa rối nước Việt Nam.
200 trang sách và ảnh ra đời từ vốn liếng và trải nghiệm của NSƯT Chu Lượng, tái hiện một cách sống động vẻ đẹp của rối nước. Ngôn ngữ mạch lạc, khúc chiết bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh giúp người đọc hình dung được lịch sử hình thành, hành trình múa rối nước đi vào tâm hồn của người Việt. Thông qua những lý giải sâu sắc và hình ảnh tư liệu quý giá, tác giả đã giúp người đọc hiểu hơn về những thăng trầm của múa rối nước trong tiến trình lịch sử. Bên cạnh đó, độc giả sẽ thấy được sự cống hiến miệt mài của các nhà nghiên cứu và nghệ sĩ, những người không ngừng dấn thân vào hành trình bảo tồn và phát huy tinh hoa văn hóa dân tộc. Từ cái nhìn sâu sắc và đầy trân trọng, quyển sách cũng là một lời nhắc nhở thế hệ hôm nay trách nhiệm gìn giữ và phát huy những di sản văn hóa nghệ thuật của nhân loại.
Em Nguyễn Tuyết Minh (lớp 7/1, Trường THCS Nguyễn Trường Tộ, phường Long Châu) chia sẻ: “Đây là lần đầu tiên em được trực tiếp xem múa rối nước. Tiếng trống thúc giục từng hồi, con rối thoắt ẩn thoắt hiện tài tình trên mặt nước và những câu chuyện kể đầy thú vị. Đây là cách để chúng em hiểu hơn về văn hóa đặc sắc của dân tộc mình và cũng thấy trách nhiệm để những người trẻ thêm yêu văn hóa, giữ gìn di sản của cha ông”.
Việc kết hợp đọc sách với nghệ thuật múa rối nước đã mở ra một hướng tiếp cận đầy sáng tạo. Thông qua từng chuyển động của con rối, nội dung sách được tái hiện một cách gần gũi, dễ hiểu, giúp người tiếp nhận không chỉ “đọc” mà còn “cảm” được giá trị của tác phẩm. Sự kết hợp này không chỉ làm tăng sức hấp dẫn của hoạt động đọc sách mà còn góp phần bảo tồn, phát huy giá trị nghệ thuật múa rối nước, tạo nên cầu nối giữa tri thức và nghệ thuật trong cộng đồng.
PHƯƠNG THẢO
