Du lịch cộng đồng- hướng đi bền vững từ bản sắc địa phương

Thời gian qua, du lịch tỉnh từng bước khẳng định vai trò quan trọng, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, tạo sinh kế cho người dân, nhất là tại vùng ven biển, vùng đồng bào Khmer. Với lợi thế sông nước, biển, vườn cây ăn trái và văn hóa đa dạng, địa phương đang xây dựng sản phẩm, hình thành thương hiệu du lịch đặc trưng.

Khách du lịch đến từ Đức trải nghiệm cách giã cốm dẹp.

Điểm nhấn làng văn hóa du lịch Khmer

Một trong những hướng đi đang được địa phương chú trọng là phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng gắn với nông nghiệp. Các điểm tham quan không còn dừng lại ở việc “ngắm cảnh”, hướng đến trải nghiệm đời sống sản xuất của người dân. Du khách có thể tham quan vườn cây, thu hoạch nông sản, thưởng thức món ăn dân dã ngay tại nhà vườn.

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Dung- Phó Giám đốc Sở Văn hóa-TT-DL, việc gắn du lịch với nông nghiệp giúp nâng cao giá trị nông sản địa phương. Nhiều điểm du lịch trở thành nơi quảng bá và tiêu thụ sản phẩm OCOP. Du khách có thể mua đặc sản, trải nghiệm quy trình sản xuất, từ đó tạo niềm tin và mở rộng kênh tiêu thụ bền vững. Địa phương khuyến khích các cơ sở du lịch cộng đồng tham gia đánh giá, công nhận OCOP đối với nhóm dịch vụ du lịch nhằm từng bước chuyên nghiệp hóa hoạt động.

Đồng thời nâng cao chất lượng tại các điểm du lịch như Cồn Chim, Cồn Hô, Khu du lịch sinh thái biển Ba Động và Làng Văn hóa- Du lịch dân tộc Khmer. Hạ tầng, cảnh quan được chỉnh trang; môi trường được quan tâm bảo vệ. Người dân được tham gia các lớp tập huấn nghiệp vụ, kỹ năng giao tiếp, phục vụ khách, từng bước thích nghi với hoạt động du lịch.

Tuyến tham quan từ danh thắng ao Bà Om đến ấp Ba Se A (xã Song Lộc) trở thành trải nghiệm đặc trưng. Sau khi tham quan thắng cảnh, du khách đến làng văn hóa du lịch cộng đồng Khmer để tìm hiểu đời sống văn hóa bản địa.

Tại đây, du khách tham gia giã cốm dẹp, thưởng thức các món ăn truyền thống, xem biểu diễn nhạc cụ dân tộc và trải nghiệm sinh hoạt thường ngày. Nhiều du khách, đặc biệt là khách quốc tế thích thú khi được trực tiếp tham gia sinh hoạt cộng đồng, chụp ảnh tại làng bích họa và trải nghiệm lao động cùng người dân.

Ông Thạch Phinh- Bí thư Chi bộ ấp Ba Se A cho biết: Ấp hiện có 610 hộ dân, trong đó dân tộc Khmer 584 hộ. Những năm gần đây, người dân từng bước phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa. Khoảng 10 hộ vẫn duy trì các nghề truyền thống như đan đát tre trúc, làm cốm dẹp, may ghế… tạo thêm sinh kế.

Các hộ như ông Thạch Sang thường xuyên biểu diễn giã cốm dẹp phục vụ du khách, trung bình mỗi tháng đón khoảng 10 đoàn khách. Hoạt động trải nghiệm này thu hút nhiều du khách tham gia, vừa tạo không khí sinh động cho điểm du lịch, vừa giúp người dân có thêm thu nhập và góp phần giữ gìn nét văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer.

Nghề đan đát vẫn được duy trì với nhiều mặt hàng do bà Thạch Thị Hà thực hiện. Từ tre, trúc địa phương, người dân khéo léo tạo nên các sản phẩm quen thuộc như rổ, nia, bội, giỏ xách… Mỗi sản phẩm có giá từ vài chục đến vài trăm ngàn đồng, vừa phục vụ sinh hoạt hàng ngày, vừa trở thành quà lưu niệm được du khách ưa chuộng. Vào dịp lễ, Tết, lượng khách tăng nên đầu ra ổn định hơn, góp phần giúp các hộ có thêm thu nhập và giữ gìn nghề truyền thống.

Hướng đến ngành kinh tế mũi nhọn

Từ những mô hình du lịch cộng đồng bước đầu hình thành, hiệu quả kinh tế- xã hội ngày càng rõ nét. Nhiều lao động địa phương có thêm việc làm ngay tại quê nhà, đặc biệt là phụ nữ và người lớn tuổi. Các dịch vụ đi kèm như vận tải, lưu trú, ăn uống, buôn bán đặc sản, thủ công mỹ nghệ cũng phát triển theo. Không ít nghề truyền thống, lễ hội dân gian dần được khôi phục, vừa tạo sinh kế, vừa góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Du khách thưởng thức món cốm dẹp.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Dung- Phó Giám đốc Sở Văn hóa-TT-DL cho biết: Định hướng đến năm 2030, du lịch được xác định phấn đấu trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của địa phương. Địa phương tập trung xây dựng các sản phẩm đặc thù dựa trên lợi thế nông nghiệp, văn hóa và kinh tế biển, hướng tới mô hình du lịch xanh, thân thiện môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu. Đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng bản đồ du lịch số, cổng thông tin du lịch thông minh, tăng cường quảng bá trên nền tảng trực tuyến để tiếp cận thị trường rộng hơn.

Cùng với đó, hạ tầng giao thông và bến thủy nội địa được ưu tiên đầu tư, từng bước hoàn thiện kết nối giữa các điểm đến. Việc liên kết với TP Hồ Chí Minh và các tỉnh ĐBSCL được mở rộng, hình thành các tour, tuyến liên tỉnh nhằm kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Với những giải pháp đồng bộ, du lịch trở thành cầu nối bảo tồn văn hóa, gìn giữ cảnh quan môi trường và nâng cao đời sống người dân. Khi người dân trở thành chủ thể tham gia làm du lịch, mỗi làng quê, mỗi nếp nhà, mỗi nghề truyền thống đều có cơ hội trở thành sản phẩm du lịch. Việc gắn phát triển du lịch với nông nghiệp và cộng đồng đang mở ra hướng đi bền vững, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội của địa phương trong thời gian tới.

Bài, ảnh: MẪN QUÂN