Xã An Bình chủ động từ sớm, ứng phó hạn mặn từ xa

Nằm giữa 2 tuyến sông lớn là sông Tiền và Cổ Chiên, xã An Bình có thế mạnh phát triển cây ăn trái và nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, đây cũng là khu vực chịu nhiều tác động của biến đổi khí hậu, đặc biệt là tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn trong mùa khô.

Trước dự báo xâm nhập mặn mùa khô 2025-2026 có nhiều diễn biến phức tạp, xã An Bình đã chủ động xây dựng và triển khai các kịch bản ứng phó từ sớm nhằm bảo đảm ổn định sản xuất nông nghiệp và đời sống sinh hoạt của người dân.

UBND xã An Bình trang bị bảng thông tin dự báo hạn, mặn nhằm giúp người dân cập nhật nhanh và chính xác các thông tin.

Người dân chủ động ứng phó

Theo UBND xã An Bình, năm 2025, toàn xã có hơn 3,8 ngàn hecta cây ăn trái, với các loại cây trồng chủ lực như nhãn, chôm chôm, sầu riêng, mít, chanh… sản lượng ước đạt trên 42,5 ngàn tấn. Bên cạnh đó, diện tích nuôi trồng thủy sản trên địa bàn hơn 163ha, trong đó diện tích nuôi cá tra xuất khẩu chiếm hơn 123ha, cùng gần 1,3 ngàn lồng bè, tổng sản lượng thủy sản đạt trên 63,6 ngàn tấn. Đây là những lĩnh vực sản xuất có giá trị kinh tế cao, song cũng rất nhạy cảm trước tác động của hạn hán, xâm nhập mặn, nhất là đối với các loại cây ăn trái như chôm chôm,
sầu riêng.

Rút kinh nghiệm từ đợt hạn, mặn gay gắt trong mùa khô lịch sử 2019-2020, xã An Bình xác định rõ phương châm “chủ động từ sớm, ứng phó từ xa”. Ngay từ đầu mùa khô, địa phương đã tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp trữ nước ngọt, che phủ gốc cây bằng lục bình, rơm rạ, áp dụng tưới nhỏ giọt, tưới tiết kiệm nước… Theo dõi chặt chẽ diễn biến độ mặn từ khu vực vàm Cái Muối- vị trí tiếp giáp với xã Phú Phụng để kịp thời đưa ra cảnh báo.

Hiện nay, xã An Bình có 2 trạm quan trắc độ mặn đặt tại ấp Phước Định 2 và Bình Hòa 2. Thời điểm này, độ mặn quan trắc ở mức 0,1‰, nằm trong ngưỡng an toàn cho sản xuất. Các thông số được theo dõi thường xuyên thông qua ứng dụng trên điện thoại thông minh, giúp chính quyền và người dân nắm bắt kịp thời diễn biến nguồn nước. Cùng hệ thống thủy lợi khép kín đạt 100%, với hơn 300 tuyến thủy lợi nội đồng và 12 cống kiên cố hóa. Khi xảy ra xâm nhập mặn, các cống sẽ được điều chỉnh vận hành linh hoạt để ngăn mặn, trữ ngọt, bảo vệ vùng sản xuất và sinh hoạt của người dân.

Người dân ý thức chủ động thực hiện các biện pháp ứng phó hạn mặn như nạo vét kênh mương, trữ nước trong ao vườn.

Có 5 công trồng chôm chôm, anh Nguyễn Lâm Đệ (ấp Bình Hòa 2) cho biết: “Đợt hạn mặn năm 2019-2020, vườn của tôi bị ảnh hưởng nặng, cây suy, dưỡng mấy năm trời. Giờ tôi rút kinh nghiệm, tới mùa hạn mặn là tôi dọn mương cho thông thoáng, chủ động trữ nước, kiểm tra cống bộng, để không bị động như trước”. Tương tự, vừa nạo vét mương cuối năm 2025, cô Võ Thị Nhu (ấp Phước Định) cho hay: “Tôi có 6 công chôm chôm xử lý ra vụ nghịch, nên phải cẩn trọng nước tưới. Tôi thường xuyên theo dõi thông tin cảnh báo độ mặn, kiểm tra độ mặn trước khi tưới cho an tâm”.

Ứng dụng công nghệ số

Để thông tin cảnh báo được truyền tải nhanh chóng, đồng loạt và dễ tiếp cận, xã An Bình còn thành lập các nhóm thông tin trên nền tảng Zalo. Thông qua các nhóm này, các thông tin về thời điểm xâm nhập mặn, mức độ mặn, diễn biến nguồn nước cũng như hướng dẫn kỹ thuật ứng phó được cập nhật thường xuyên, giúp người dân chủ động triển khai các biện pháp phù hợp.

Cùng với chủ trương đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác dự báo, theo dõi hạn mặn của tỉnh, địa phương đã triển khai hệ thống đo mặn tự động tại một số điểm lấy nước thường xuyên bị ảnh hưởng xâm nhập mặn. Các thiết bị này có kết nối internet, tự động cập nhật số liệu độ mặn và truyền về phần mềm trên điện thoại di động. Trong các đợt hạn mặn gần đây, chính quyền địa phương và người dân có thể kịp thời điều chỉnh phương án vận hành cống, trữ nước, tưới tiêu phù hợp, hạn chế thiệt hại cho sản xuất.

Theo ông Nguyễn Thanh Tâm- Trưởng Phòng Kinh tế UBND xã An Bình, bên cạnh sự hỗ trợ từ chính quyền, ý thức chủ động của người dân ngày càng nâng cao. Nhiều hộ dân đã tự trang bị máy đo độ mặn để kiểm soát nguồn nước dự trữ trong vườn, từ đó quyết định thời điểm lấy nước, tưới nước an toàn cho cây trồng. “Việc tận dụng các nền tảng thông tin và thiết bị công nghệ đã phát huy hiệu quả rõ rệt, góp phần nâng cao trách nhiệm và tính chủ động của người dân trong canh tác mùa hạn, mặn”- ông Tâm cho biết.

Theo ông Hồ Thế Nhu- Phó Chủ tịch UBND xã An Bình, địa phương đã ban hành kế hoạch phòng, chống thiếu nước, hạn hán, xâm nhập mặn mùa khô năm 2026 trên địa bàn xã. Theo đó, xã sẽ khảo sát các hệ thống công trình thủy lợi để kịp thời duy tu, sửa chữa công trình bị hư hỏng, xuống cấp, nạo vét cửa lấy nước, đắp đập ngăn mặn, để tận dụng tới đa nguồn nước, giảm thất thoát, lãng phí nước.

Tiếp tục phối hợp với các đơn vị chức năng kiểm tra, bảo trì hệ thống quan trắc mặn nhằm bảo đảm độ chính xác trong dự báo; đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân thường xuyên cập nhật thông tin, nâng cao ý thức cảnh giác và năng lực phòng, chống hạn, mặn, góp phần bảo vệ sản xuất nông nghiệp và ổn định đời sống trong điều kiện biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp. Cử cán bộ kỹ thuật thường xuyên kiểm tra, kịp thời phát hiện và xử lý dịch bệnh đối với cây trồng, vật nuôi; sẵn sàng phương án mua, vận chuyển nước ngọt đảm bảo phục vụ người dân trong tình huống mặn diễn biến gay gắt.

Bài, ảnh: SONG THẢO