Môi trường số ngày càng gắn bó sâu rộng với đời sống xã hội, mở ra nhiều cơ hội để thanh niên học tập, kết nối, sáng tạo và chia sẻ giá trị tích cực. Trước sự đan xen phức tạp giữa thông tin thật- giả, nguy cơ lừa đảo, xâm phạm dữ liệu cá nhân cùng nội dung thiếu chuẩn mực, vấn đề đặt ra là giúp người trẻ thực sự làm chủ không gian số, biết tự bảo vệ và chủ động góp phần xây dựng môi trường số an toàn, văn minh.
 |
| Đoàn phường Phước Hậu chia sẻ giải pháp thực tế nhằm lan tỏa văn hóa ứng xử văn minh và bảo vệ thanh thiếu niên trên môi trường số. |
Nâng cao “sức đề kháng số”
Thực tế cho thấy, ranh giới giữa tiếp nhận tri thức và trở thành nạn nhân của luồng thông tin độc hại trên internet rất mong manh. Khi chiêu trò lừa đảo công nghệ cao ngày càng tinh vi và nội dung thiếu chuẩn mực dễ dàng lan truyền chỉ sau một cái nhấp chuột, nhiều bạn trẻ còn băn khoăn khi định hình cách ứng xử, trang bị kỹ năng và thiết lập màng lọc tự bảo vệ.
Đại diện cho trăn trở thực tế của đoàn viên, thanh niên, bạn Trương Dĩ Khang- sinh viên Trường ĐH Xây dựng Miền Tây bày tỏ băn khoăn về việc người trẻ cần làm gì để sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm, biết chọn lọc và kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ nhằm tránh vô tình lan truyền nội dung sai lệch, tiêu cực. Cùng góc nhìn về an toàn thông tin, anh Nguyễn Kiến Quốc- Đoàn phường Phước Hậu lo lắng khi gặp đường link, hội nhóm hoặc nội dung có dấu hiệu bất thường, người trẻ cần kiểm tra, xác minh yếu tố gì để không trở thành nạn nhân của tội phạm công nghệ cao.
Cảnh báo nguy cơ cấp bách hiện nay, Đại úy Nguyễn Quốc Toàn- Phó Trưởng Ban Thanh niên Công an tỉnh cho biết, tội phạm ma túy đang chuyển hướng hoạt động tinh vi lên không gian mạng. Lực lượng này sử dụng môi trường số làm vỏ bọc để mua bán, vận chuyển, rủ rê tụ tập, thậm chí hướng dẫn điều chế chất cấm.
Để ngăn chặn thực trạng này, Đại úy Nguyễn Quốc Toàn cho rằng giải pháp cấp thiết là sự chung tay của gia đình, nhà trường và cơ quan chức năng trong đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục kỹ năng sử dụng mạng an toàn. Về phía thanh niên, mỗi cá nhân phải tự nâng cao nhận thức, giữ vững lập trường không thử ma túy dù một lần; không mua bán, sử dụng sản phẩm trôi nổi trên mạng như thuốc lá điện tử và sản phẩm kích thích không rõ nguồn gốc. Khi phát hiện trang mạng có dấu hiệu vi phạm, người trẻ cần chủ động thông báo cho cơ quan công an, đồng thời xung kích đấu tranh phản bác thông tin xấu, độc.
Không gian số là môi trường rèn luyện bản lĩnh chính trị, đạo đức và lối sống cho thanh niên. Việc nhận diện phương thức thủ đoạn của tội phạm công nghệ cao đòi hỏi sự chủ động, thường xuyên cập nhật kiến thức từ cơ quan chuyên môn. Thanh niên cần tỉnh táo trước những lời mời gọi, hội nhóm kín hoặc liên kết lạ có nguy cơ thu thập thông tin cá nhân bất hợp pháp. Sự phối hợp giữa lực lượng công an và tổ chức đoàn giúp đoàn viên nhận thức rõ trách nhiệm pháp lý và nghĩa vụ công dân khi tham gia môi trường số.
Kiến tạo môi trường số lành mạnh
Để thế hệ trẻ chủ động kiến tạo môi trường số lành mạnh, công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cần giải pháp phù hợp tâm lý lứa tuổi.
Thầy Nguyễn Trung Tiến- Bí thư Đoàn Phân hiệu ĐH Kinh tế TP Hồ Chí Minh tại tỉnh nhận định, đoàn, hội cần đồng hành, tạo môi trường để sinh viên trải nghiệm. Nội dung giáo dục cần tận dụng tối đa tính tương tác của mạng xã hội, cuộc thi sáng tạo nội dung, tập huấn kỹ năng AI và văn hóa ứng xử mạng. Hoạt động tình nguyện thực tế giúp sinh viên cảm nhận giá trị cống hiến. Chúng ta không ngăn cản sinh viên bước vào thế giới số, nhưng có thể trang bị cho họ bản lĩnh, tri thức và sự tử tế để bước vào không gian đó một cách chủ động, văn minh, có trách nhiệm.
Ở góc độ địa phương, chị Lê Thị Hồng Tuyến- Ủy viên Thường vụ Đoàn phường Long Châu đề xuất giải pháp xây dựng kho nội dung số về lịch sử, văn hóa, gương người tốt việc tốt địa phương để lưu trữ, sử dụng lâu dài. Tổ chức đoàn tạo điều kiện để thanh niên trực tiếp sáng tạo nội dung văn hóa số, biến người trẻ thành cộng tác viên tuyên truyền tích cực. Cần chuyển từ tuyên truyền một chiều sang tương tác hai chiều qua bài khảo sát nhanh, minigame lịch sử, cuộc thi video ngắn kể chuyện quê hương. Mỗi cán bộ đoàn trở thành hạt nhân văn hóa số đi đầu trong chia sẻ thông tin chuẩn xác. Tổ chức đoàn chú trọng giáo dục kỹ năng tự vệ số, phối hợp giữa nhà trường, gia đình và chính quyền giúp thanh thiếu niên biết phân biệt thật- giả, nhận diện hành vi thao túng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, tôn trọng bản quyền.
Anh Phan Thanh Trẻ- Phó Bí thư Tỉnh Đoàn, Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam tỉnh khẳng định thanh niên ngày nay đã trở thành công dân số trực tiếp tạo ra, tiếp nhận và chia sẻ thông tin. Do đó, công tác đoàn, hội hướng đến xây dựng hình mẫu thanh niên có lý tưởng, đạo đức, tư duy sáng tạo, tinh thần hành động và bản lĩnh hội nhập.
Phó Bí thư Tỉnh Đoàn nhấn mạnh, mỗi lượt đăng tải, tương tác trên mạng xã hội đều cần cân nhắc. Đoàn viên, hội viên, thanh niên, sinh viên hướng tới hình mẫu “Thanh niên Vĩnh Long có lý tưởng kiên định- đạo đức trong sáng- tư duy sáng tạo- hành động xung kích- bản lĩnh hội nhập”. Những phẩm chất đó cần thể hiện bằng tinh thần học tập, công việc, cách ứng xử và lựa chọn của mỗi người trẻ hàng ngày.
Giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ trên không gian số đòi hỏi tổ chức đoàn, hội tiếp tục đổi mới sâu rộng nội dung lẫn phương thức thực hiện, tạo điều kiện để thanh niên sáng tạo, cống hiến và tự bảo vệ môi trường số an toàn, lành mạnh, văn minh.
Bài, ảnh: CẨM HUỆ
