Mỗi bạn trẻ một con đường, một lĩnh vực khác nhau, nhưng họ có chung điểm gặp gỡ là dám nghĩ, dám làm và kiên trì theo đuổi giá trị mà mình tin tưởng.
Từ mùn cưa bỏ đi đến ước mơ xanh
 |
| Bạn Lê Minh Nhựt (bên trái) phấn khởi giới thiệu các sản phẩm được làm từ mùn cưa. Ảnh: CẨM HUỆ |
Ý tưởng đến với Nhựt khá tình cờ, khi em xem một đoạn video trên TikTok ghi lại cảnh mùn cưa bị thải ra từ các xưởng mộc, vừa lãng phí, vừa gây ô nhiễm. “Em tự hỏi, tại sao mùn cưa cứ bị bỏ đi, trong khi nhựa thì ngày càng xuất hiện khắp nơi trong đời sống?”- Nhựt kể. Câu hỏi ấy trở thành khởi đầu cho hành trình tìm tòi và thử nghiệm.
Qua sách vở, tài liệu khoa học và các nguồn nghiên cứu trên mạng, Nhựt biết đến bột vỏ cây bời lời- loại nguyên liệu quen thuộc có nhựa tự nhiên với khả năng kết dính tốt, thường được dùng trong y học và sản xuất keo sinh học. Từ đó, em nảy ra ý tưởng kết hợp mùn cưa với bột vỏ cây bời lời để tạo ra một loại vật liệu sinh học thân thiện với môi trường.
Con đường từ ý tưởng đến sản phẩm hoàn chỉnh không hề dễ dàng. Nhựt phải thử đi thử lại nhiều lần, điều chỉnh từng tỷ lệ phối trộn, độ ẩm, thời gian ép khuôn. Có lúc hỗn hợp không kết dính, có lúc sản phẩm bị nứt vỡ hoặc không chịu được nước. Sau nhiều tháng kiên trì, em đã tạo ra được vật liệu sinh học có khả năng phân hủy tự nhiên, đủ độ bền để gia công thành các sản phẩm đơn giản như: hộp đựng bút, chậu cây nhỏ, bảng chữ nổi cho người khiếm thị, mặt đồng hồ, tấm lót ly… Điều khiến Nhựt tâm đắc là sản phẩm tính ứng dụng thực tiễn, nguyên liệu rẻ, dễ tìm, quy trình không phức tạp, có thể nhân rộng trong đời sống.
Sáng kiến gắn với đời sống cộng đồng
 |
| Bạn Huỳnh Minh Trọng (ngồi phía trước) say mê nghiên cứu khoa học gắn liền với lợi ích cộng đồng. |
Cũng từ những trăn trở rất đời thường, bạn Huỳnh Minh Trọng- học sinh Trường THPT Trà Ôn (xã Trà Ôn), đã chọn cho mình con đường nghiên cứu khoa học gắn liền với lợi ích cộng đồng. Sinh ra và lớn lên ở vùng ven sông thường xuyên chịu ảnh hưởng của xâm nhập mặn, Trọng chứng kiến cảnh vườn cây chết dần vì nước mặn, ruộng lúa giảm năng suất, người dân chật vật xoay xở trước triều cường ngày một khó lường. “Tụi em nghĩ, nếu có một hệ thống giúp người dân biết chính xác khi nào nước mặn xâm nhập và tự động đóng, mở cống, máy bơm thì sẽ giảm được rất nhiều thiệt hại”- Trọng chia sẻ.
Từ suy nghĩ ấy, em cùng bạn của mình là em Trần Ngọc Trâm bắt tay nghiên cứu hệ thống cống thông minh trong nông nghiệp, sử dụng cảm biến mặn, cảm biến siêu âm, tự động so sánh với ngưỡng cài đặt để ngăn mặn, trữ nước ngọt và chống ngập úng.
Không dừng lại ở đó, Trọng còn tìm tòi, nghiên cứu và phát triển các mô hình khác như “Hệ thống hỗ trợ an toàn cho ngôi nhà” tích hợp cảnh báo rò rỉ khí gas, báo cháy, chữa cháy, phát hiện rò rỉ nước, công tơ điện thông minh; hay “Ghế thông minh ứng dụng AI hỗ trợ người già và người khuyết tật”, gây ấn tượng tại Cuộc thi Khoa học, kỹ thuật cấp tỉnh năm học 2025-2026.
Dù còn ngồi trên ghế nhà trường, Minh Trọng đã chủ động tự học lập trình, tìm hiểu công nghệ mới, kết nối với thầy cô và bạn bè để hoàn thiện sản phẩm. Khi khoa học được gieo mầm từ sự quan tâm đến cộng đồng dân cư, mỗi sáng kiến dù nhỏ, cũng có thể trở thành hạt giống của những thay đổi lớn lao trong tương lai. Với Trọng, nghiên cứu khoa học thì điều quan trọng là góp phần giải quyết nỗi lo đang hiện hữu trong đời sống. Chính tư duy nhân văn ấy đã giúp Minh Trọng vinh dự nhận Giải thưởng “Tuổi trẻ sáng tạo” toàn quốc năm 2025 do Trung ương Đoàn trao tặng.
Con cua quê biển lên sàn
Ở một lĩnh vực khác, câu chuyện sáng tạo của anh Trần Minh Nhật- Giám đốc Công ty TNHH Cua Cơ Bắp (xã Long Thành) lại bắt đầu từ vùng quê biển quanh năm gió mặn, nơi những vuông nước lấp lánh dưới nắng sớm và nhịp sống của người dân gắn chặt với con nước lớn ròng. Ở đó, anh lớn lên cùng tiếng sóng vỗ bờ, cùng nghề nuôi cua biển đã ăn sâu vào nếp sống gia đình. Bao mùa được, mất đi qua, anh thấm thía nỗi nhọc nhằn của bà con khi “bán mặt cho nước, bán lưng cho trời”, nhưng thu nhập vẫn bấp bênh, phụ thuộc quá nhiều vào thời tiết, môi trường và thị trường đầu ra.
 |
| Anh Trần Minh Nhật (bên phải) chia sẻ về quá trình xây dựng thương hiệu “Cua Cơ Bắp”. Ảnh: CẨM HUỆ |
Từ những ngày theo cha mẹ ra vuông, anh sớm nhận ra một điều: quê hương mình có lợi thế rất lớn về cua biển, nhưng cách làm manh mún, truyền thống khiến giá trị con cua chưa được khai thác xứng tầm. “Nhìn bà con cực mà thu nhập không ổn định, tôi cứ trăn trở hoài. Nếu cứ giữ cách làm cũ, con cua quê mình sẽ mãi quanh quẩn trong những vuông nhỏ lẻ”- anh Nhật bộc bạch.
Chính những trăn trở ấy đã thôi thúc chàng trai vùng biển bước ra khỏi lối mòn quen thuộc. Có nguồn vốn hỗ trợ từ các chương trình dành cho thanh niên lập nghiệp và OCOP, anh mạnh dạn đầu tư xây dựng mô hình nuôi cua biển trong hệ thống tuần hoàn- nuôi cua bằng hộp nhựa và trong nhà.
Không chỉ chăm chút khâu sản xuất, anh Nhật còn chủ động liên kết thu mua cua cho bà con, tạo đầu ra ổn định, xây dựng thương hiệu “Cua Cơ Bắp”, đưa sản phẩm lên các nền tảng thương mại điện tử, từng bước đưa hải sản quê nhà đến gần hơn với người tiêu dùng khắp nơi. Đến nay, cơ sở của anh đã có 3 sản phẩm cua cốm, cua lột, cua tươi đạt OCOP 3 sao, doanh thu bình quân mỗi tháng trên 400 triệu đồng, tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương.
Mỗi bạn trẻ với những câu chuyện của mình là một lát cắt khác nhau, song cùng phản chiếu rõ nét tinh thần sáng tạo của tuổi trẻ, không phô trương mà lặng lẽ gieo những hạt mầm đổi mới từ chính đời sống thường ngày.
CẨM HUỆ
