Sinh viên Việt tạo nền tảng AI chặn tin giả, lừa đảo online

Hai nhóm sinh viên Đà Nẵng phát triển nền tảng AI bộ lọc sớm, giúp người dùng phát hiện tin giả, link lừa đảo và giảm rủi ro trên không gian mạng.

Nhóm sinh viên phát triển ShieldNet - hệ thống AI đa tầng hỗ trợ và bảo vệ không gian mạng - Ảnh: C.SA

Người dùng Internet luôn đối mặt với nguy cơ bị tấn công bởi các trang web lừa đảo, cờ bạc trực tuyến và tin tức giả mạo vốn chịu nhiều thiệt hại là bài toán khá đau đầu hiện nay. Câu chuyện ấy gợi mở cho hai nhóm sinh viên tại Đà Nẵng lên ý tưởng, thực hiện hai nền tảng ShieldNet và TruthLens như "bộ lọc sớm" giúp chặn phần nào tin giả, lừa đảo qua mạng.

Cùng thanh lọc không gian mạng

Nhóm sinh viên Trương Thế Quốc Dũng, Tôn Thất Rôn, Phùng Anh Sang, Nguyễn Ngọc Xuân Quỳnh và Trần Viết Gia Bảo (Trường ĐH Công nghệ thông tin và truyền thông Việt Hàn, ĐH Đà Nẵng) đã phát triển ShieldNet - hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) đa tầng hỗ trợ và bảo vệ không gian mạng. 

Dự án vừa giành giải nhất cuộc thi "Khởi nghiệp công nghệ trong sinh viên" do Hội Sinh viên Việt Nam ĐH Đà Nẵng phối hợp Sở Khoa học và Công nghệ TP Đà Nẵng tổ chức.

Quốc Dũng cho biết ShieldNet được thiết kế với hai giải pháp chiến lược, hướng tới các đơn vị quản lý không gian mạng và người dùng Internet. Với đơn vị quản lý, ShieldNet giúp quản lý tên miền nhanh, chính xác và hiệu quả. Hệ thống dùng AI đánh giá bất kỳ tên miền nào trong thời gian thực, phát hiện các mối đe dọa tiềm ẩn như trang cờ bạc, giả mạo hay lừa đảo và hỗ trợ đa ngôn ngữ.

Hệ thống trả kết quả kèm chi tiết tên miền như độ dài, loại miền, mức độ rủi ro gần như ngay lập tức. Người dùng có thể tải lên cùng lúc danh sách chứa nhiều tên miền để hệ thống phân tích. Người kiểm duyệt giữ quyền kiểm soát cuối cùng bằng cách xem và xác nhận kết quả chính xác đến 100%.

Với người dùng Internet, ShieldNet cho phép kiểm tra độ an toàn của bất kỳ trang web nào bằng cách nhập đường link vào hệ thống. Hệ thống phân tích toàn diện từ nội dung, ảnh chụp màn hình đến các yếu tố kỹ thuật và bảo mật ngầm để nhận diện mối đe dọa mà không cần truy cập trực tiếp vào website đó.

Người dùng cũng có thể kiểm tra tin nhắn lừa đảo bằng cách sao chép và dán nội dung tin nhắn hoặc chụp ảnh màn hình và tải lên hệ thống. ShieldNet tự động phân tích, đưa ra kết quả đánh giá an toàn ngay lập tức. Hiện phần mềm đã có thể sử dụng trên máy tính, nhóm đang phát triển ứng dụng di động để người dùng thuận tiện hơn trên điện thoại.

"Kính lúp trí tuệ" thời đại số

Một dự án khác là TruthLens của nhóm sinh viên Trường ĐH Kinh tế (ĐH Đà Nẵng) gồm Nguyễn Thị Tường Vy, Nguyễn Thúy Hằng, Bùi Huyền Ly và Hoàng Đăng Tân ra đời mà các bạn gọi là "kính lúp trí tuệ", giúp người dùng tiếp cận thông tin tỉnh táo và có căn cứ hơn.

Trưởng nhóm Nguyễn Thị Tường Vy nói nhiều tin giả, giật gân xuất hiện dồn dập trên mạng xã hội khiến không ít người hoang mang. Điều đáng lo không chỉ là tính đúng sai mà ở chỗ nỗi sợ bị khuếch đại quá nhanh khiến người dùng khi tiếp nhận dễ chia sẻ theo cảm xúc mà đánh mất sự bình tĩnh. Các bạn nghĩ về một công cụ giúp người đọc dừng lại, kiểm tra và suy xét kỹ trước mỗi thông tin được lan truyền.

Tạm hình dung TruthLens như nền tảng xác thực thông tin ứng dụng AI và xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP). Người dùng dán trực tiếp đường link hoặc nội dung cần kiểm chứng, hệ thống phân tích, đối chiếu và trả về kết quả kèm theo nguồn dẫn minh bạch, hiển thị bằng màu sắc trực quan: xanh (đáng tin cậy), vàng (chưa đủ cơ sở), đỏ (rủi ro cao).

Điểm khác biệt chính là thay vì phán quyết đúng - sai tuyệt đối, nền tảng mở rộng khung đánh giá ba cấp độ, trong đó nhấn mạnh trạng thái "chưa kiểm chứng". Mỗi kết quả đều đi kèm nguồn dữ liệu, thời điểm và lý do đánh giá để người dùng tự đưa ra quyết định thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào công cụ.

Tường Vy nói với sinh viên, người làm truyền thông hay người dùng mạng xã hội, đây có thể là công cụ giúp tiết kiệm thời gian kiểm chứng và hạn chế rủi ro chia sẻ thông tin sai lệch. Với doanh nghiệp và cơ quan báo chí, TruthLens đóng vai trò như lớp phòng vệ sớm giúp phát hiện tin giả, tin tiêu cực, từ đó có thể giảm nguy cơ khủng hoảng truyền thông và rủi ro pháp lý.

TruthLens hiện dừng ở bản demo minh họa luồng xử lý và ý tưởng cốt lõi do còn hạn chế về hạ tầng và nguồn lực kỹ thuật. Trong tầm nhìn dài hạn, nhóm hướng đến việc xây dựng TruthLens thành một hạ tầng niềm tin số, nơi người dùng có thể kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ hay ra quyết định, góp phần giúp xã hội bình tĩnh hơn trước dòng chảy thông tin ngày càng phức tạp.

Theo Châu Sa/tuoitre.vn