Người trẻ "làm mới" lịch sử và di sản Việt

Một sinh viên gen Z say mê nghiên cứu đã "làm mới" di sản và lịch sử Việt Nam bằng tiếng Anh, góp phần để bạn bè thế giới dễ dàng tiếp cận hơn.

Ở tuổi 20, Lưu Phương Trực (SN 2005) đã cho ra mắt 2 ấn phẩm nghiên cứu được đầu tư công phu: "Các công trình di sản văn hóa mang tính biểu tượng của TP HCM" (phiên bản song ngữ Việt - Anh) và "The Downfall of the Nguyễn Dynasty" (tạm dịch: Sự sụp đổ của triều đình nhà Nguyễn, được viết hoàn toàn bằng tiếng Anh).

Đậm dấu ấn cá nhân

Lưu Phương Trực hiện là sinh viên chuyên ngành lịch sử tại Đại học Denison (Mỹ). Anh cho rằng người trẻ hôm nay có nhiều lợi thế - như khả năng ngoại ngữ, công nghệ phát triển và việc kết nối toàn cầu thuận lợi - để làm mới cách kể chuyện lịch sử. Quan trọng hơn, người trẻ có thể đặt lịch sử vào những câu hỏi của hiện tại, khiến lịch sử không còn là những mốc thời gian khô cứng mà trở thành một phần của đời sống đương đại.

Cuốn sách “Các công trình di sản văn hóa mang tính biểu tượng của TP HCM” .(Ảnh: ĐƯỜNG SÁCH TP HCM)

"Các công trình di sản văn hóa mang tính biểu tượng của TP HCM" được Lưu Phương Trực ấp ủ thực hiện từ năm 2022, khi anh vẫn còn là học sinh THPT tại thành phố. Dày gần 200 trang, sách lựa chọn giới thiệu 3 công trình tiêu biểu của TP HCM là Bảo tàng TP HCM, Bưu điện Trung tâm và Hội trường Thống Nhất. Phiên bản song ngữ Việt - Anh của cuốn sách này do An Thư Book phối hợp với NXB Thế Giới ấn hành vào tháng 5-2025.

Tác giả Lưu Phương Trực trao đổi tại buổi giao lưu ra mắt sách của mình, ngày 26/12/2025

"Các công trình di sản văn hóa mang tính biểu tượng của TP HCM" không chỉ giới thiệu thông tin kiến trúc hay các mốc lịch sử. Tác giả còn tiếp cận các công trình này như những "nhân chứng sống" của đô thị. Mỗi di sản được đặt trong bối cảnh lịch sử - văn hóa cụ thể, gắn với những biến động theo thời gian và cả những thách thức trong việc bảo tồn hiện nay.

Theo Lưu Phương Trực, viết về di sản đô thị không phải là câu chuyện hoài niệm, mà là cách để hiểu thêm hiện tại. "Khi tìm hiểu sâu hơn, tôi nhận ra rất nhiều vấn đề mà thế hệ chúng tôi đối mặt hôm nay, từ bản sắc, đô thị hóa đến cách nhìn về thế giới, đều có gốc rễ từ những lựa chọn trong quá khứ. Tôi viết về lịch sử Việt Nam là để hiểu rõ mình đang đứng ở đâu trong dòng chảy của thời gian" - tác giả bày tỏ.

Đáng chú ý, những hình ảnh trong "Các công trình di sản văn hóa mang tính biểu tượng của TP HCM" đều do chính tác giả, người sinh ra và lớn lên tại TP HCM, trực tiếp ghi lại. Kết hợp cùng phần giới thiệu ngắn gọn về lịch sử, kiến trúc, giá trị văn hóa được tổng hợp từ tài liệu lưu trữ và sách chuyên ngành, ấn phẩm mang đến một cái nhìn khá toàn diện về các công trình nhưng vẫn đậm dấu ấn trải nghiệm cá nhân.

Nhịp cầu kết nối

Nếu cuốn sách đầu tay tập trung vào một số di sản kiến trúc đô thị thì "The Downfall of the Nguyễn Dynasty" đánh dấu bước tiến quan trọng trong hành trình nghiên cứu lịch sử của Lưu Phương Trực. Dày 264 trang, in màu toàn bộ, tác phẩm mang đến cái nhìn tổng quan và hệ thống về triều Nguyễn (1802 - 1945).

Thay vì chỉ tập trung vào kết cục suy tàn của triều đại phong kiến cuối cùng của Việt Nam này, tác giả đặt triều Nguyễn trong bối cảnh khu vực và toàn cầu, nhất là sự "va chạm" Đông - Tây thế kỷ XIX. Từ chính trị, kinh tế, giáo dục, xã hội đến quân sự, đối ngoại..., nhà Nguyễn hiện lên như một triều đại nỗ lực thích nghi trước những biến động của lịch sử.

Lưu Phương Trực kỳ vọng cuốn sách sẽ trở thành một nhịp cầu kết nối, giúp người trẻ Việt Nam ở nước ngoài cũng như bạn bè quốc tế tiếp cận lịch sử Việt Nam một cách gần gũi và dễ hiểu hơn. Anh cho biết trong quá trình học tập tại nước ngoài, bản thân thường xuyên nhận được nhiều câu hỏi từ bạn bè quốc tế về lịch sử Việt Nam.

"Điều đó thôi thúc tôi viết cuốn sách này, trước hết là để bạn bè có thêm một cánh cửa tiếp cận lịch sử Việt Nam, đồng thời cũng là cách để tôi hệ thống lại kiến thức và nhìn lại những gì mình đã học" - tác giả trẻ bộc bạch.

Qua các tác phẩm của mình, Lưu Phương Trực mong muốn độc giả quốc tế thấy được Việt Nam là một đất nước có chiều sâu và bề dày lịch sử phong phú, với những lúc thăng trầm khác nhau. Hành trình của tác giả 10X này cho thấy khi được viết, được kể lại với trách nhiệm, tri thức và khát vọng lan tỏa toàn cầu, di sản và lịch sử Việt Nam hoàn toàn có thể bước ra thế giới bằng một tiếng nói tự tin, gần gũi và sâu sắc.

Đề cập quá trình đồng hành với tác giả trẻ này, bà Hà Xuân Thảo, Giám đốc An Thư Book, cho biết đơn vị đặc biệt ấn tượng với sự nghiêm túc và tinh thần làm việc bền bỉ của Lưu Phương Trực. Theo bà, 2 cuốn sách này không đơn thuần là những ấn phẩm giới thiệu kiến trúc - lịch sử, mà còn là nỗ lực kể lại câu chuyện về di sản và lịch sử bằng một giọng điệu mới, gần gũi với người trẻ và cởi mở với bạn đọc quốc tế hơn.

"Những dự án như của Lưu Phương Trực cho thấy lịch sử Việt Nam hoàn toàn có thể được kể lại bằng những ngôn ngữ toàn cầu, với tinh thần khoa học và cảm xúc đương đại" - bà Hà Xuân Thảo nhìn nhận. 

 Theo nld.com.vn