Chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) đã trở thành cuộc chiến chung vì lợi ích của quốc gia và sinh kế lâu dài của ngư dân. Tại địa bàn quản lý của Đồn Biên phòng Hàm Luông, sự phối hợp nhịp nhàng giữa công tác tuyên truyền “mưa dầm thấm lâu” và biện pháp mạnh tay, kiên quyết xử lý vi phạm đã và đang tạo nên những chuyển biến căn bản. Nhận thức của ngư dân được nâng lên, không còn tàu “3 không”, mở ra kỳ vọng lớn cho mục tiêu chung của cả nước: Gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC).
 |
| Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Hàm Luông tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát và xử lý nghiêm vi phạm. |
Đa dạng hình thức tuyên truyền
Để luật pháp thực sự đi vào đời sống của bà con ngư dân, Đồn Biên phòng Hàm Luông đã xác định công tác tuyên truyền là mặt trận đầu tiên và mang tính quyết định. Tuy nhiên, không dừng lại ở những khẩu hiệu tuyên truyền khô khan, đơn vị đã linh hoạt đa dạng hóa hình thức tiếp cận, từ truyền thống đến hiện đại.
Thiếu tá Trần Mạnh Toàn- Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Hàm Luông cho biết: Chúng tôi tổ chức tuyên truyền trên đài truyền thanh của địa phương, tuyên truyền tập trung và tổ chức tuyên truyền riêng lẻ, tới tận hộ gia đình để tuyên truyền. Thành lập nhóm Zalo kết nối với chủ phương tiện, thuyền trưởng để tuyên truyền. Khi các cấp, các ngành có văn bản triển khai, chúng tôi cập nhật để bà con ngư dân nắm pháp luật trong quá trình đánh bắt, khai thác thủy hải sản.
Việc thành lập nhóm Zalo trực tiếp giữa lực lượng biên phòng với chủ tàu, thuyền trưởng là bước đột phá, mang tính thực tiễn cao. Trong bối cảnh ngư dân thường xuyên lênh đênh trên biển, việc cập nhật văn bản pháp luật, dự báo thời tiết hay thông báo khẩn qua mạng xã hội giúp thông tin được truyền tải nhanh chóng, kịp thời.
Hiệu quả từ những nỗ lực này được chứng minh bằng những con số thực tế đầy thuyết phục. Thiếu tá Trần Mạnh Toàn khẳng định: “Từ công tác tuyên truyền, thời gian qua, những trường hợp vi phạm pháp luật về khai thác thủy sản đã giảm đáng kể so với trước đây”.
Đồn Biên phòng Hàm Luông còn đặc biệt chú trọng tăng cường kiểm tra, kiểm soát phương tiện ngay từ khi xuất bến. Mọi phương tiện trước khi ra khơi đều được cán bộ tại trạm kiểm soát kiểm tra đầy đủ hồ sơ, giấy tờ, tình trạng thiết bị VMS và điều kiện bảo đảm an toàn. Không dừng lại ở việc kiểm tra hành chính, cán bộ tại trạm kiểm soát biên phòng còn hướng dẫn cụ thể cho chủ phương tiện về quy trình truy xuất nguồn gốc thủy sản, một yêu cầu bắt buộc trong chuỗi kiểm soát IUU.
Từ đầu năm 2026 đến nay, Đồn Biên phòng Hàm Luông đã tiến hành kiểm tra, kiểm chứng tại 2 trạm kiểm soát biên phòng 2,715 ngàn lượt phương tiện/20,611 ngàn lượt thuyền viên ra, vào hoạt động trong khu vực biên giới biển; phối hợp kiểm tra, rà soát 11 phương tiện “3 không”, không đủ điều kiện hoạt động trên địa bàn.
Xử lý nghiêm vi phạm
Cùng với việc vận động, thuyết phục, Đồn Biên phòng Hàm Luông cũng thể hiện tinh thần kiên quyết, cứng rắn đối với hành vi cố tình vi phạm, đặc biệt là đối tượng tàu cá “3 không” (không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép).
Thiếu tá Trần Văn Nhờ- Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng Hàm Luông nhấn mạnh: “Chúng tôi tập trung triển khai, chỉ đạo ở trạm kiểm soát biên phòng, đội nghiệp vụ và đơn vị phối hợp tổ chức tuần tra, kiểm soát, kiên quyết xử lý trường hợp vi phạm về chống khai thác IUU; tiến hành tuần tra, kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ cửa sông, kênh rạch. Đối với tàu cá “3 không”, chúng tôi kiên quyết không cho hoạt động. Trên cơ sở đó, quần chúng nhân dân trên địa bàn nhận thức được vai trò, trách nhiệm của mình trong chống khai thác IUU”.
Việc phong tỏa cửa sông, kênh rạch và áp dụng biện pháp “cấm biển” tuyệt đối đối với phương tiện không đủ điều kiện pháp lý, giúp ngăn chặn hành vi khai thác tận diệt, sai vùng tuyến, tạo ra sự công bằng trong cộng đồng ngư dân. Khi pháp luật được thực thi một cách nghiêm minh, người dân sẽ tự nhìn nhận lại trách nhiệm cá nhân đối với lợi ích chung của địa phương, quốc gia.
Chuyển từ “đối phó” sang “tự giác”
Thông qua buổi tuyên truyền trực tiếp, kết hợp với việc phân tích kỹ vụ việc vi phạm cụ thể, chỉ rõ những hậu quả nặng nề về cả pháp lý lẫn kinh tế như: bị tịch thu phương tiện, phạt tiền nặng, hoặc sản phẩm bị từ chối xuất khẩu, qua đó ngư dân đã tự nhận thức được rủi ro, chấp hành nghiêm quy định của pháp luật.
 |
| Cán bộ Đồn Biên phòng Hàm Luông tăng cường công tác tuyên truyền chống khai thác IUU tại cảng cá xã Tân Thủy. |
Đến nay, thay vì tìm cách tránh né sự kiểm tra của cơ quan chức năng, nhiều chủ tàu cá đã chủ động kiểm tra: Bảo đảm thiết bị luôn hoạt động 24/24 trước khi nhổ neo ra khơi; ghi chép nhật ký khai thác đầy đủ: Ghi nhận minh bạch sản lượng, chủng loại và tọa độ đánh bắt...; tuân thủ nghiêm vùng biển hoạt động, tuyệt đối không xâm phạm vùng biển nước ngoài hoặc vùng cấm khai thác.
Trong cộng đồng đã hình thành một mạng lưới tự quản hiệu quả. Ngư dân sau khi được tuyên truyền đã tích cực chia sẻ, nhắc nhở lại cho bạn nghề, tạo nên một hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trong xóm làng ven biển.
Sự thay đổi này không đơn thuần là phòng ngừa vi phạm hành chính, mà về lâu dài, nó chính là chìa khóa để nâng giá trị sản phẩm thủy sản Việt Nam. Việc tuân thủ quy trình giúp đáp ứng yêu cầu khắt khe về truy xuất nguồn gốc là yếu tố then chốt để thủy sản nước nhà mở rộng cánh cửa vào thị trường khó tính như châu Âu, Mỹ, Nhật Bản...
Hướng tới mục tiêu gỡ “thẻ vàng” EC
Cuộc chiến chống khai thác IUU đang bước vào giai đoạn nước rút mang tính quyết định. Để duy trì và phát huy những kết quả đã đạt được, Đồn Biên phòng Hàm Luông cùng chính quyền địa phương đã vạch ra những kế hoạch hành động dài hơi, chiến lược hơn.
Theo Thiếu tá Trần Văn Nhờ, thời gian tới, chúng tôi tiếp tục quán triệt văn bản của cấp trên về chống khai thác IUU; thường xuyên phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương và lực lượng có liên quan đẩy mạnh công tác tuyên truyền để quần chúng nhân dân trên địa bàn nắm đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước... Đẩy mạnh công tác tuần tra, kiểm tra, kiểm soát góp phần gỡ thẻ vàng của EC”.
Đồng hành cùng lực lượng Bộ đội Biên phòng, về phía chính quyền địa phương, ông Nguyễn Hữu Hậu- Phó Chủ tịch UBND xã Tân Thủy bày tỏ sự quyết tâm: “UBND xã tiếp tục phối hợp với Đồn Biên phòng Hàm Luông tuyên truyền bằng nhiều hình thức để bà con hiểu được luật cũng như quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực khai thác thủy hải sản để bà con bám biển tốt hơn trong thời gian tới”.
Sự kết hợp nhịp nhàng theo phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, ra tận tàu trên biển” giữa chính quyền xã Tân Thủy và Đồn Biên phòng Hàm Luông chính là điểm tựa vững chắc cho ngư dân. Việc thấu hiểu luật pháp cùng quy định xử phạt sẽ giúp bà con yên tâm vươn khơi bám biển một cách hợp pháp, an toàn và hiệu quả.
Cuộc chiến chống khai thác IUU, hướng tới mục tiêu gỡ “thẻ vàng” của EC tại địa bàn quản lý của Đồn Biên phòng Hàm Luông cho thấy hướng đi đúng đắn. Khi ý thức của người dân được khơi dậy, khi sự nghiêm minh của pháp luật được duy trì, mỗi con tàu vươn khơi cùng với mang về nguồn lợi kinh tế, là một “cột mốc chủ quyền” bảo vệ biển, đảo quê hương.
Bài, ảnh: SA RÂY
