Trong quá trình xây dựng và phát triển vùng nguyên liệu dừa hữu cơ, UBND cấp xã giữ vai trò then chốt trong quản lý, điều hành và phối hợp các bên liên quan, góp phần bảo đảm tính minh bạch, hiệu quả, bền vững của hoạt động chứng nhận.
 |
| Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, tỉnh đã xây dựng vùng dừa đạt chuẩn USDA, EU và JAS. |
“Nhạc trưởng” trong rà soát, quản lý vùng nguyên liệu
Qua trao đổi, một doanh nghiệp (DN) chuyên thu mua, chế biến sản phẩm dừa trên địa bàn tỉnh cho hay: Thu mua dừa hữu cơ, vẫn còn tình trạng chồng chéo giữa các DN, hộ dân, gây ảnh hưởng đến việc thu mua dừa nguyên liệu. Chúng tôi mong rằng, chính quyền địa phương cấp xã điều tiết theo khu vực ấp, để HTX, DN thu mua.
Trả lời về ý kiến của DN trong thu mua dừa nguyên liệu hữu cơ, ông Lê Văn Dũng- Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường xác nhận: Hiện nay, có tình trạng chồng lấn giữa các vùng trồng dừa hữu cơ, giữa DN này và DN khác. Về việc này Sở Nông nghiệp và Môi trường đã có Văn bản số 2914/SNN&MT-BVTV, ngày 8/4/2026 về hướng dẫn sản xuất dừa hữu cơ trên địa bàn tỉnh gửi UBND xã, phường trên toàn tỉnh.
Mỗi hộ nông dân trong vùng nguyên liệu dừa (liên kết qua HTX/tổ hợp tác) được nhận diện bằng tên hoặc mã số riêng. Hộ tham gia phải thực hiện ghi chép đầy đủ thông tin về hoạt động sản xuất, kinh doanh, gồm: sử dụng vật tư đầu vào, quá trình canh tác, sơ chế, chế biến, bao gói, ghi nhãn, bảo quản, vận chuyển; đồng thời, theo dõi việc mua bán và kiểm kê tồn kho. Hồ sơ, tài liệu phải được lưu trữ tối thiểu 5 năm theo quy định.
Dựa trên hồ sơ đăng ký, tổ chức chứng nhận sẽ cử chuyên gia đến vùng sản xuất để kiểm tra điều kiện sản xuất, tài liệu và quy trình canh tác. Nếu đạt yêu cầu sẽ cấp chứng nhận. Trường hợp phát sinh lỗi cần khắc phục, cần tổ chức thực hiện nhanh chóng và nghiêm túc, có báo cáo thực hiện theo yêu cầu của tổ chức đánh giá.
Chứng nhận hữu cơ thường có hiệu lực 1 năm. Do đó, đại diện quản lý vùng nguyên liệu cần chủ động đăng ký đánh giá, gia hạn chứng nhận kịp thời, nhằm bảo đảm hoạt động sản xuất và kinh doanh không bị gián đoạn.
Theo hướng dẫn của Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND cấp xã là đầu mối trực tiếp trong việc rà soát, thống kê và lập danh sách hộ nông dân tham gia vùng nguyên liệu dừa hữu cơ trên địa bàn gồm cả những hộ đã được chứng nhận và đang trong quá trình chuyển đổi sản xuất từ trồng dừa theo cách truyền thống, sang sản xuất dừa hữu cơ.
Trên cơ sở đó, chính quyền địa phương chủ trì phối hợp với DN để phân định rõ vùng nguyên liệu theo địa bàn hoặc theo từng nhóm hộ, bảo đảm không xảy ra tình trạng chồng lấn giữa các đơn vị liên kết thu mua. Đây là bước quan trọng, nhằm tạo nền tảng cho việc quản lý, truy xuất nguồn gốc và tổ chức sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ.
Tăng cường giám sát, bảo đảm minh bạch chứng nhận
Hiện tỉnh là một trong những địa phương trọng điểm về phát triển cây dừa tại Việt Nam. Đến nay, diện tích dừa của tỉnh đã đạt 122,87 ngàn hecta, chiếm trên 60% tổng diện tích dừa cả nước. Với lợi thế đặc thù về điều kiện khí hậu, thủy văn và thổ nhưỡng phù hợp, kết hợp với đội ngũ nông dân có kinh nghiệm canh tác lâu đời, ngành dừa tỉnh đạt năng suất trái cao và đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng bền vững.
 |
| Doanh nghiệp bao tiêu dừa hữu cơ thường thu mua với giá cao hơn dừa thường từ 5-10%. |
Trong chuỗi hoạt động chứng nhận dừa hữu cơ, công tác kiểm tra, giám sát được xác định là nhiệm vụ xuyên suốt. UBND cấp xã đóng vai trò phối hợp, theo dõi và kịp thời xử lý vấn đề phát sinh như chồng lấn vùng nguyên liệu, tranh chấp giữa các bên liên kết. Chính quyền địa phương tham gia vào quá trình đánh giá nội bộ vùng nguyên liệu, góp phần bảo đảm việc tuân thủ quy định sản xuất hữu cơ, từ khâu ghi chép nhật ký sản xuất đến quản lý vật tư đầu vào, truy xuất nguồn gốc.
Đặc biệt, UBND cấp xã là cầu nối thông tin giữa DN, HTX và người dân. Mọi hoạt động xây dựng vùng nguyên liệu, kế hoạch sản xuất hay thay đổi trong quy trình chứng nhận đều cần được thông báo đến địa phương để phối hợp hỗ trợ kịp thời. UBND cấp xã đóng vai trò hỗ trợ và định hướng phát triển. Trên cơ sở đánh giá điều kiện thực tế, địa phương chủ động rà soát vùng sản xuất có tiềm năng để giới thiệu, kết nối với DN xây dựng vùng nguyên liệu dừa hữu cơ.
Đồng thời, UBND cấp xã phối hợp, vận động người dân tham gia sản xuất hữu cơ trên tinh thần tự nguyện, bảo đảm thỏa thuận giữa các bên được thống nhất và thể hiện bằng văn bản. Điều này góp phần nâng cao tính minh bạch, hạn chế rủi ro trong quá trình liên kết sản xuất và tiêu thụ.
Trong bối cảnh yêu cầu ngày càng cao của thị trường đối với sản phẩm hữu cơ, vai trò của chính quyền cơ sở càng trở nên quan trọng. Sự vào cuộc chủ động, đồng bộ của UBND cấp xã giúp quản lý chặt chẽ hoạt động chứng nhận, tạo niềm tin cho DN và người dân. Từ đó, thúc đẩy phát triển vùng dừa hữu cơ theo hướng bền vững, nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập cho nông hộ.
Đồng chí Châu Văn Hòa- Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu, nâng cao vai trò quản lý, điều hành của Nhà nước trong lĩnh vực sản xuất, chế biến dừa: “Để dừa bảo đảm xuất khẩu dao động từ 700 triệu USD đến 1 tỷ USD/năm, đề nghị thống kê lại toàn bộ diện tích dừa uống nước, dừa công nghiệp, diện tích dừa cần cải tạo, giống dừa nào cần phát triển. Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu cho tỉnh quy hoạch nông thôn, đô thị gắn với vùng trồng dừa, phù hợp với đặc thù từng khu vực. Xây dựng một chuỗi liên kết đồng nhất. Từ đó, làm cơ sở đề xuất chính sách hỗ trợ cho hoạt động của HTX, cho hộ dân ở vùng nguyên liệu dừa... giúp thắt chặt mối liên kết giữa người nông dân và DN thu mua dừa”.
Bài, ảnh: THẠCH THẢO
