Chuyển đổi xanh ở ĐBSCL là một xu hướng phát triển tất yếu, nhiệm vụ chiến lược, mở ra cơ hội tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo hướng phát thải thấp, sử dụng hiệu quả tài nguyên và nâng chất lượng sống của người dân. Bên cạnh đó, cam kết đưa phát thải ròng về “0” vào năm 2050 của Việt Nam thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ, đồng thời đặt ra yêu cầu về sự tham gia đồng bộ của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
 |
| Phát triển sản xuất bền vững, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu. Ảnh: TRÀ MY |
Xu hướng chuyển đổi xanh
Chuyển đổi xanh không đơn thuần là thay đổi phương thức sản xuất, mà là một quá trình tổng thể, bao gồm cải tiến công nghệ, đổi mới tư duy quản lý, thay đổi mô hình phát triển theo hướng bền vững, ít phát thải và thân thiện với môi trường.
PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng- Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, nhấn mạnh, vùng ĐBSCL đang bước vào giai đoạn then chốt của tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, tổ chức không gian phát triển và đổi mới phương thức quản trị để thích ứng với biến đổi khí hậu. Chuyển đổi xanh không còn là khẩu hiệu mà đã trở thành tiêu chuẩn tiếp cận thị trường, điều kiện của thu hút các dòng vốn đầu tư, thước đo uy tín quốc gia- địa phương- doanh nghiệp. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị (khóa XIII) xác định khoa học- công nghệ là nền tảng, đổi mới sáng tạo là động lực, chuyển đổi số là phương thức phát triển mới. Lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, Nhà nước đóng vai trò dẫn dắt, kiến tạo. Thể chế- nhân lực- hạ tầng- dữ liệu- công nghệ là 5 yếu tố trụ cột.
Theo đó, việc ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học và tự động hóa trong sản xuất, quản lý và tiêu thụ nông sản trở thành xu hướng tất yếu, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, giảm chi phí, tăng tính cạnh tranh và phát triển nông nghiệp bền vững. Đồng thời, phát triển năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió trên biển phù hợp với điều kiện tự nhiên của ĐBSCL. Bên cạnh đó, nhiều địa phương cũng đã xây dựng hệ thống quan trắc, dự báo thời tiết, mực nước, độ mặn theo thời gian thực để hỗ trợ người dân và chính quyền ứng phó kịp thời với thiên tai, biến đổi khí hậu.
Tỉnh đã tập trung phát triển các chuỗi giá trị sản phẩm chủ lực và xây dựng vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung có quy mô phù hợp với từng loại hình sản xuất và điều kiện của địa phương. Tập trung đẩy mạnh phát triển kinh tế- xã hội; tăng cường ứng dụng khoa học- công nghệ cao, công nghệ xanh, công nghệ sạch, công nghệ tái tạo, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn... tạo ra năng lực sản xuất mới, giá trị hàng hóa, dịch vụ gia tăng cao, có khả năng cạnh tranh trong nước và quốc tế. Trong đó, việc thực hiện “Đề án phát triển bền vững 1 triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030” đã hướng đến mục tiêu xây dựng vùng chuyên canh lúa chất lượng cao, giảm phát thải, hướng đến sản xuất xanh, mang lại hiệu quả trong tăng năng suất, tăng thu nhập và giảm tác động môi trường.
Tăng cường chuyển đổi số nông nghiệp
Quá trình chuyển đổi xanh trong nông nghiệp vẫn đang đối diện không ít thách thức. Theo ông Lâm Văn Tân- Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, thời gian qua, việc ứng dụng khoa học- công nghệ, đặc biệt là chuyển đổi số trong nông nghiệp tuy đã được quan tâm triển khai nhưng còn thiếu đồng bộ; cơ sở dữ liệu phục vụ dự báo, quản lý và điều hành phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn gắn với quản lý, khai thác bền vững tài nguyên và bảo vệ môi trường chưa được hình thành đầy đủ, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
 |
| Nhiều doanh nghiệp ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, sản xuất theo công nghệ cao, nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ. Ảnh: TRÀ MY |
Để đảm bảo phát triển bền vững cho toàn vùng, thì việc phát triển và nhân rộng các mô hình chuyển đổi xanh không chỉ là xu thế tất yếu, mà còn là giải pháp căn cơ. Các địa phương cần chú trọng phát triển và ứng dụng khoa học- công nghệ như: canh tác tiết kiệm nước, năng lượng tái tạo, xử lý chất thải thành phân hữu cơ, hay mô hình kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp- thủy sản cần được nghiên cứu, thử nghiệm và chuyển giao rộng rãi.
PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng cho biết: ĐBSCL với vai trò là trung tâm sản xuất nông nghiệp, thủy sản chủ lực của quốc gia- phải đi đầu trong việc đổi mới tư duy, tái cấu trúc nền kinh tế và hình thành mô hình tăng trưởng mới, dựa trên triết lý “thuận thiên” và lấy con người, môi trường làm trung tâm phát triển theo tinh thần Nghị quyết số 13-NQ/TW, Nghị quyết số 57-NQ/TW và đặc biệt là Nghị quyết số 68-NQ/TW, muốn đạt được mục tiêu chuyển đổi xanh thì khoa học- công nghệ và đổi mới sáng tạo chính là giải pháp đột phá, là động lực tiên quyết. Công nghệ được coi là nền tảng của phát triển, nông nghiệp sinh thái thông minh, năng lượng sạch, công nghiệp sinh học và dịch vụ logistics hiện đại là trụ cột của mô hình phát triển bền vững trong tương lai.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường- Lâm Văn Tân cho biết, ngành nông nghiệp sẽ tập trung phát triển và chuyển giao các tiến bộ khoa học kỹ thuật, ứng dụng nông nghiệp: công nghệ cao, sạch, hữu cơ, tuần hoàn phục vụ hiệu quả các khâu sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản. Mở rộng ứng dụng công nghệ sinh học, tự động hóa, cảm biến, drone, IoT và AI trong quản lý, sản xuất và giám sát môi trường nông nghiệp. Đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu số đồng bộ, hình thành nền tảng quản lý sản xuất thông minh, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử nông sản và hệ thống dự báo sâu bệnh, thiên tai dựa trên dữ liệu lớn và viễn thám. Tăng cường hợp tác, liên kết với các doanh nghiệp công nghệ số, ưu tiên đầu tư phát triển hạ tầng số vùng nông thôn, đào tạo kỹ năng số cho cán bộ, HTX và nông dân, khuyến khích doanh nghiệp cung cấp các giải pháp nông nghiệp thông minh phù hợp với thực tiễn địa phương.
TRÀ MY
