Phát triển vùng chuyên canh bưởi da xanh

Bưởi da xanh là một trong những cây trồng có đặc tính cho trái quanh năm nhưng rộ nhất là vào dịp Tết Nguyên đán. Do đó, thời điểm này nhiều nhà vườn đang tập trung chăm sóc vườn để kịp cung ứng thị trường bưởi Tết.

Xây dựng chuỗi giá trị bưởi da xanh theo hướng nông nghiệp xanh, tuần hoàn. Ảnh: Trung Hiếu

Nhà vườn công phu chuẩn bị bưởi Tết

Có hơn 20 năm gắn bó với cây bưởi da xanh, lão nông Trịnh Ngọc Trung, 75 tuổi, thành viên HTX Quới Sơn (xã Giao Long), cho biết kỹ thuật chăm sóc bưởi Tết hàng năm phải chuẩn bị từ tháng 3 âl, trong đó kỹ thuật xử lý ra hoa được ông đặc biệt chú trọng.

Theo ông Trung, từ khoảng tháng 3 âl, toàn bộ vườn bưởi hơn 1ha bắt đầu được “siết nước” trong gần 1 tháng để tạo sốc sinh lý, giúp cây ra đọt non kèm hoa đồng loạt. Từ khi đậu trái đến thu hoạch bưởi đạt chuẩn “7 tháng tuổi” mất khoảng 7 tháng, vừa kịp cung ứng cho thị trường Tết. Song song đó là việc bón phân cân đối, tỉa trái hợp lý để đảm bảo kích cỡ, mẫu mã.

Tuy nhiên, khâu phòng trừ sâu bệnh như nhện đỏ, bọ trĩ, bọ xít… vẫn phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm thực tế và sự am hiểu thời tiết của từng nhà vườn. Công nghệ cũng dần được lão nông Trịnh Ngọc Trung đưa vào vườn bưởi. Với hệ thống tưới tự động điều khiển từ xa, giúp giảm sức lao động, chủ động về thời gian và có thể tiết kiệm nước tưới trong mùa hạn mặn.

Vườn bưởi da xanh của ông Trung là một trong những điển hình về tiên phong sản xuất tuân thủ theo quy trình đạt chuẩn như VietGAP, GlobalGAP. Theo ông, đó không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là “giấy thông hành” để trái bưởi ổn định thị trường, đầu ra và bước vào các thị trường cao cấp hơn.

Lão nông Trịnh Ngọc Trung (trái) và ông Nguyễn Phước Nữa- Chủ tịch HĐQT HTX Bưởi da xanh Quới Sơn (phải) tham quan vườn bưởi Tết, tại vườn của ông Trung.

“Bưởi vẫn là cây trồng có giá trị bền vững nếu làm bài bản, dù không cho lợi nhuận tức thì, nhưng ổn định lâu dài. Đó là lý do mà thời gian qua dù đối mặt với nhiều thăng trầm, nhưng tôi vẫn có niềm tin rất lớn vào cây bưởi bởi tính ổn định về năng suất và giá trị kinh tế dài hạn so với các loại cây trồng khác tại địa phương. Khi trồng chuyên canh cây bưởi thì năng suất có thể tăng gấp nhiều lần so với trồng xen…”, ông Trung đúc kết.

So với thời điểm trong năm giá bưởi da xanh dao động từ 15-20 ngàn đồng/kg thì thời điểm hiện nay, giá bưởi có nhích lên trên 20 ngàn đồng/kg. Nhiều nhà vườn vẫn kỳ vọng bưởi Tết năm nay sẽ có giá đạt mốc từ 30 ngàn đồng/kg trở lên. Bằng kinh nghiệm và niềm tin vào cây trồng chủ lực, nhiều nhà vườn đang kiên trì đầu tư, điều tiết sản xuất, chuẩn bị nguồn hàng chất lượng cho mùa Tết- thời điểm thu hoạch bưởi rộ nhất trong năm.

Cơ hội cho bưởi da xanh vươn xa

Theo ông Nguyễn Thanh Bình- Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và BVTV tỉnh, diện tích bưởi toàn tỉnh hiện ước đạt hơn 18,5 ngàn hecta, trong đó ước khoảng 12 ngàn hecta bưởi da xanh. Tỉnh đã xây dựng được 212 mã số vùng trồng bưởi xuất khẩu và 15 mã số nội địa, với tổng diện tích có mã số hơn 1,2ha.

Với năng suất bình quân 12-15 tấn/ha, cây bưởi mang lại nguồn thu thấp nhất từ 200-300 triệu đồng/ha/năm (với giá bưởi bình quân trong năm 2025) cho nhà vườn, trở thành cây trồng có giá trị kinh tế trong chuyển dịch cơ cấu ở các vùng chuyên canh.

Ông Nguyễn Phước Nữa- Chủ tịch HĐQT HTX Bưởi da xanh Quới Sơn, cho biết dù thời tiết niên vụ 2024-2025 khá thuận lợi, không bị xâm nhập mặn, nhưng cây bưởi phục hồi chậm do nhà vườn phải tiết giảm đầu tư. “Giá thấp kéo dài khiến nông dân rất khó xoay vòng vốn. Nhiều hộ buộc phải đốn bỏ những cây kém hiệu quả để trồng xen dừa, làm mật độ bưởi trên vườn giảm dần”, ông Nữa chia sẻ.

Trong bối cảnh đó, HTX và ngành chức năng tập trung giữ chất lượng giống và kỹ thuật canh tác. Trong năm, HTX đã phối hợp với Viện Cây ăn quả miền Nam bình tuyển, công nhận cây đầu dòng cho 7 hộ dân tại Quới Sơn, mở ra cơ hội chủ động nguồn mắt ghép chất lượng cao, duy trì đặc tính ưu việt của bưởi da xanh địa phương.

Ông Vương Thành Công- Tổ trưởng Tổ hợp tác bưởi da xanh Hiệp Lợi (xã Phú Túc) cho rằng, sản xuất theo VietGAP giúp nâng cao chất lượng và giá bán, nhất là khi hướng đến xuất khẩu. Việc Australia mở cửa thị trường trong năm 2025 là động lực để nông dân chuyển sang canh tác hữu cơ, giảm hóa chất, tăng liên kết với doanh nghiệp để ổn định đầu ra.

Về đầu ra lâu dài cho trái bưởi, thị trường xuất khẩu đang mở ra những tín hiệu tích cực. Ông Đàm Văn Hưng, đại diện Cơ sở thu mua Hương Miền Tây (xã Phước Mỹ Trung) cho rằng: Với không gian phát triển mới, giúp hình thành vùng nguyên liệu lớn, tạo lợi thế cho xuất khẩu. Đặc biệt, đầu tháng 10/2025, việc trái bưởi Việt Nam chính thức được phép xuất khẩu sang Australia đánh dấu cột mốc quan trọng, đưa bưởi trở thành loại trái cây thứ 8 chinh phục thị trường này.

Hương Miền Tây là một trong những doanh nghiệp thu mua bưởi với số lượng lớn, tiêu thụ cho thị trường trong và ngoài nước. Hương Miền Tây cũng như nhiều doanh nghiệp thu mua bưởi khác đã chủ động đầu tư kho đóng gói, xin cấp mã số vùng trồng, nhưng vẫn đối mặt thách thức về sản lượng đạt chuẩn. Các thị trường mới như Hàn Quốc, Australia được đánh giá nhiều tiềm năng, song nguồn cung ổn định vẫn là bài toán cần thời gian giải quyết thông qua liên kết chặt chẽ với HTX và nông dân.

Giai đoạn 2025-2030, tỉnh tiếp tục đặt mục tiêu phát triển vùng chuyên canh bưởi da xanh gắn với chuyển đổi số, xây dựng mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói đạt chuẩn và nền tảng truy xuất nguồn gốc điện tử. Định hướng xây dựng chuỗi giá trị bưởi da xanh theo hướng nông nghiệp xanh, tuần hoàn, lấy nông dân làm trung tâm và doanh nghiệp làm động lực.

Bài, ảnh: CẨM TRÚC