Cây dừa giữ vai trò chủ lực trong kinh tế nông nghiệp

Cây dừa có vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp, là nguồn sinh kế chính của người dân. Việc phát triển dừa theo hướng hữu cơ gắn với liên kết chuỗi giá trị đang giúp nâng cao thu nhập cho nông dân, bảo vệ môi trường và thúc đẩy kinh tế nông nghiệp phát triển.

Nông dân Mai Văn On (bên trái) trao đổi kinh nghiệm trồng dừa hữu cơ.

Chọn dừa hữu cơ là hướng đi trọng tâm

Với khả năng tận dụng hiệu quả hầu hết các bộ phận của cây như trái, nước, cơm dừa, thân, lá, gáo… cây dừa hình thành chuỗi giá trị đa dạng, mang lại nguồn thu nhập ổn định và lâu dài.

Tại phường Long Đức, dừa là cây trồng chủ lực với hơn 1.020ha, chiếm trên 51% diện tích đất nông nghiệp, trong đó diện tích đang cho trái khoảng 837ha, năng suất bình quân 16,5 tấn/ha, sản lượng gần 13.900 tấn/năm. Cây dừa chiếm 10% trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp, đóng góp khoảng 4,1% tổng giá trị sản xuất toàn ngành.

Nông dân Nguyễn Văn Chường (khóm Kinh Lớn, phường Long Đức) chia sẻ: Với 2,5 công dừa hữu cơ, mỗi tháng gia đình có thu nhập từ 6-7 triệu đồng. Từ khi tham gia sản xuất dừa hữu cơ, gia đình được doanh nghiệp (DN) hỗ trợ vốn và hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, giúp duy trì vườn dừa phát triển ổn định, bền vững.

Theo ông Nguyễn Văn Liêu- Chủ tịch UBND phường Long Đức, những năm gần đây giá trị kinh tế của cây dừa liên tục tăng, đạt mức cao nhất trong 5 năm qua. Đặc biệt, trong 2 năm gần đây, địa phương đã liên kết với DN xây dựng chuỗi giá trị dừa hữu cơ, thu hút 462 hộ dân tham gia canh tác gần 300ha được cấp giấy chứng nhận vùng dừa hữu cơ; DN hỗ trợ 180 triệu đồng để duy trì, chăm sóc và phát triển vùng nguyên liệu. Năm 2025, phường đã triển khai truy xuất nguồn gốc và khảo sát mở rộng thêm khoảng 100ha dừa hữu cơ, đáp ứng yêu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.

Trong năm 2025, giá dừa khô thu mua tại vườn bình quân khoảng 120 ngàn đồng/chục 12 trái, mang lại thu nhập trên 120 triệu đồng/ha/năm. Nhiều mô hình kinh tế hiệu quả được hình thành, tiêu biểu là vườn ươm giống dừa dứa tại ấp Phú Hòa với quy mô 4ha, mỗi năm cung ứng hơn 29 ngàn cây giống, lợi nhuận bình quân khoảng 90 triệu đồng/năm.

Hiện nay, khoảng 60% thu nhập của người dân phường phụ thuộc trực tiếp vào cây dừa. Trong điều kiện diện tích trồng dừa không còn mở rộng, địa phương xác định phát triển dừa hữu cơ là hướng đi trọng tâm nhằm nâng cao giá trị trên cùng đơn vị diện tích.

Nâng cao chuỗi giá trị

Hiện mô hình sản xuất dừa hữu cơ đang được triển khai hiệu quả tại nhiều địa phương trong tỉnh, trong đó có xã Tam Ngãi. Trước đây, sản xuất dừa tại Tam Ngãi chủ yếu theo tập quán truyền thống, hiệu quả kinh tế chưa cao. Trước yêu cầu của thị trường và định hướng phát triển nông nghiệp an toàn, địa phương đã tích cực vận động nông dân chuyển sang canh tác dừa hữu cơ gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm, góp phần mở rộng sinh kế và ổn định thu nhập.

Bí thư Đảng ủy xã Tam Ngãi Trần Thanh Bình cho biết: Đến nay địa phương đã được kiểm tra, cấp chứng nhận 383ha dừa hữu cơ tại 4 ấp và tiếp tục mở rộng trên toàn xã. Đồng thời phối hợp với DN và HTX phát triển thêm 1.192ha dừa hữu cơ. Thực tế cho thấy, dù chi phí đầu tư ban đầu cao hơn, nhưng dừa hữu cơ mang lại hiệu quả bền vững, giá bán ổn định, góp phần bảo vệ môi trường và thúc đẩy sản xuất nông nghiệp phát triển theo chuỗi giá trị.

Tham gia mô hình, ông Mai Văn On (ấp Trà Mẹt, xã Tam Ngãi) cho biết: Hơn 1ha dừa hữu cơ của gia đình được bón phân hữu cơ 2 lần/năm. Vào chính vụ, mỗi năm vườn dừa cho thu hoạch 4 đợt, năng suất bình quân 2.400 trái/đợt, mùa nghịch đạt từ 500-700 trái, giúp nguồn thu nhập ổn định.

Ông Lý Thanh Hùng- Giám đốc HTX Nông nghiệp Hưng Thành cho biết: HTX đi vào hoạt động từ tháng 4/2025 với 65 thành viên và nông dân tham gia sản xuất dừa hữu cơ trên diện tích hơn 200ha tại các ấp Trà Mẹt, Rạch Nghệ, Ô Chích (xã Tam Ngãi). Hàng tháng, HTX liên kết với 300 thành viên và hộ dân trồng dừa hữu cơ, thu mua sản phẩm với giá cao hơn thị trường khoảng 10%, cung ứng cho DN ngoài tỉnh trên 50 ngàn trái dừa/tháng. Tuy nhiên, do hạn chế về năng lực tài chính, HTX hiện mới thu mua trong phạm vi diện tích hiện có.

Đến nay diện tích dừa toàn tỉnh đạt 120.951ha, trong đó, diện tích dừa công nghiệp sản xuất theo các tiêu chuẩn hữu cơ quốc tế như USDA, EU, China, JAS, Kora… đạt 30.355ha, chiếm 25,45% tổng diện tích dừa toàn tỉnh. Tuy nhiên, người trồng dừa vẫn đối mặt với nhiều thách thức như giá cả đầu ra biến động, thu nhập chưa ổn định; hạn hán, xâm nhập mặn kéo dài làm thiếu nước tưới, ảnh hưởng năng suất và chất lượng.

Bên cạnh đó, các thị trường lớn như Mỹ, châu Âu yêu cầu vùng dừa hữu cơ phải có HTX đại diện hợp pháp đứng tên chứng nhận. Từ đó, vai trò của các HTX ngày càng trở nên quan trọng, phát huy vai trò “cầu nối”, từng bước tạo sự cân bằng lợi ích giữa nông dân, HTX và DN chế biến, xuất khẩu.

Theo ông Văn Hữu Huệ- Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt, cây dừa được xác định là 1 trong 8 chuỗi giá trị nông nghiệp chủ lực của tỉnh, đang được định hướng nâng cấp toàn diện nhằm thích ứng hiệu quả và phát triển bền vững. Phấn đấu mục tiêu đến năm 2030 mở rộng diện tích dừa lên 132 ngàn hecta, trong đó vùng dừa hữu cơ đạt 34 ngàn hecta, tỉnh phấn đấu xây dựng trở thành trung tâm dừa giá trị cao, đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu.

Bài, ảnh: MẪN QUÂN