Từ tiềm năng điện gió đến khát vọng trung tâm năng lượng tái tạo

Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng ngày càng tăng cao và xu hướng chuyển dịch sang mô hình phát triển xanh, bền vững, điện gió đang mở ra cơ hội để tỉnh phát triển nguồn năng lượng sạch, hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm sản xuất, cung ứng và xuất khẩu năng lượng tái tạo của khu vực.

Với vị trí địa lý thuận lợi, khả năng kết nối hạ tầng ngày càng hoàn thiện cùng chủ trương khuyến khích đầu tư vào năng lượng sạch, địa phương từng bước tiếp cận lĩnh vực còn mới mẻ nhưng giàu tiềm năng này.

Các dự án điện gió quy mô lớn tạo giá trị kinh tế, mở ra hướng phát triển năng lượng bền vững cho tỉnh. Ảnh: THẢO LY

Kỳ 1: Dư địa mới cho phát triển năng lượng xanh

Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ 1 nhiệm kỳ 2025-2030 đề ra mục tiêu, xây dựng tỉnh trở thành địa phương phát triển nhanh và bền vững, là trung tâm kinh tế biển, trung tâm sản xuất năng lượng tái tạo (NLTT). Với đường bờ biển dài hơn 130km, hệ thống sông ngòi dày đặc, địa hình bằng phẳng, khí hậu gió mùa đặc trưng, là điều kiện thuận lợi để tỉnh phát triển năng lượng sạch, sớm trở thành trung tâm NLTT của cả nước.

Mở hướng phát triển mới từ tiềm năng điện gió

Chuyển dịch năng lượng đang diễn ra mạnh mẽ, ngành điện gió tại Việt Nam đang đứng trước nhiều thời cơ thuận lợi cả về chính sách, xu hướng toàn cầu lẫn nhu cầu phát triển kinh tế xanh. Trước hết, về định hướng và hành lang pháp lý, Nghị quyết số 55-NQ/TW (năm 2020) của Bộ Chính trị đã xác định phát triển NLTT là ưu tiên hàng đầu, tạo nền tảng quan trọng cho việc thúc đẩy các nguồn năng lượng sạch, trong đó có điện gió.

Quy hoạch điện VIII được ban hành năm 2023 và Quy hoạch điện VIII (điều chỉnh) năm 2025 đã cụ thể hóa mục tiêu: đến năm 2030, điện gió trên bờ đạt 21,88 ngàn MW, ngoài khơi đạt 6 ngàn MW và đến năm 2050, tỷ trọng NLTT chiếm từ 67-71% trong cơ cấu nguồn điện. Đáng chú ý, điện gió ngoài khơi được xác định là trụ cột phát triển trong dài hạn.

Những trụ tua-bin điện gió vươn mình giữa không gian ven biển, minh chứng cho tiềm năng phát triển năng lượng tái tạo của tỉnh. Ảnh: THẢO TIÊN

Cùng với đó, việc Chính phủ ban hành cơ chế giá cho NLTT trong thời gian qua đã tạo cú hích quan trọng, góp phần hình thành thị trường và thúc đẩy làn sóng đầu tư vào lĩnh vực điện gió. Đặc biệt, Quy hoạch điện VIII (điều chỉnh) năm 2025 xác định định hướng phát triển tối đa các nguồn NLTT như điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối… từng bước gia tăng tỷ trọng trong cơ cấu nguồn điện và sản lượng điện quốc gia.

Theo quy hoạch, đến năm 2030, tổng công suất điện gió trên bờ và gần bờ dự kiến đạt từ 26,066-38,029 ngàn MW, trong khi tổng tiềm năng kỹ thuật của Việt Nam ước khoảng 221 ngàn MW. Việc phát triển sẽ ưu tiên tại địa phương có tiềm năng gió tốt, nhất là những vùng khó khăn về kinh tế.

Các nguồn NLTT được định hướng phát triển mạnh, chiếm khoảng 28-36% cơ cấu nguồn điện vào năm 2030 và tăng lên 74-75% vào năm 2050. Điện gió cùng điện mặt trời, đặc biệt là điện mặt trời mặt nước, sẽ được đẩy mạnh theo hướng phù hợp với khả năng hấp thụ của hệ thống, năng lực truyền tải và bảo đảm hiệu quả kinh tế, an toàn vận hành, đồng thời tận dụng tối đa hạ tầng lưới điện hiện có.

Bên cạnh chính sách trong nước, xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu cũng đang mở ra cơ hội lớn cho Việt Nam. Tại Hội nghị COP26, Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, kéo theo lộ trình giảm dần điện than và gia tăng mạnh tỷ trọng NLTT. Cam kết này không chỉ mang ý nghĩa về môi trường mà còn tạo động lực thu hút nguồn vốn đầu tư quốc tế.

Thực tế, nhiều tập đoàn năng lượng lớn như Orsted, CIP hay Mainstream đã công bố kế hoạch đầu tư hàng tỷ USD vào các dự án điện gió ngoài khơi tại Việt Nam. Đồng thời, các tổ chức tài chính quốc tế như ADB, WB, IFC và Quỹ Khí hậu xanh (GCF) sẵn sàng cung cấp nguồn vốn ưu đãi cho dự án năng lượng sạch.

Không dừng lại ở chính sách và dòng vốn, nhu cầu phát triển kinh tế xanh cũng đang tạo ra lực cầu mạnh mẽ cho điện gió. Hiện nay, nhiều tập đoàn đa quốc gia như Apple, Samsung hay Lego cam kết sử dụng 100% NLTT theo tiêu chuẩn RE100 trong chuỗi sản xuất toàn cầu. Đồng thời, các quy định mới như Cơ chế điều chỉnh carbon biên giới (CBAM) của Liên minh châu Âu đang đặt ra yêu cầu khắt khe về phát thải, buộc doanh nghiệp xuất khẩu phải chuyển sang sử dụng năng lượng sạch nếu muốn duy trì lợi thế cạnh tranh.

Tại khu vực ĐBSCL, nhiều khu công nghiệp đang định hướng phát triển theo mô hình “khu công nghiệp xanh”, “carbon thấp”, qua đó mở ra cơ hội tiêu thụ điện gió trực tiếp và ổn định. Có thể thấy, sự cộng hưởng của chính sách trong nước, xu thế quốc tế và nhu cầu thị trường đang tạo ra cơ hội quan trọng để điện gió Việt Nam bứt phá trong thời gian tới.

Tiềm năng phát triển điện gió

Trước yêu cầu chuyển dịch năng lượng và phát triển bền vững, NLTT, đặc biệt là điện gió, đang trở thành một trong những hướng đi quan trọng của nhiều địa phương. Với lợi thế tự nhiên nổi bật, tỉnh được đánh giá là địa phương có nhiều tiềm năng để phát triển lĩnh vực này.

Cụ thể, với đường bờ biển dài khoảng 130km, không gian biển rộng cùng điều kiện gió thuận lợi, tốc độ gió trung bình ở độ cao 100m đạt từ 7-8 m/s, tỉnh có khả năng phát triển điện gió ở nhiều loại hình như trên bờ, gần bờ và ngoài khơi. Hạ tầng truyền tải điện đang từng bước được đầu tư đồng bộ, tạo nền tảng để khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên này. Theo ước tính, tổng tiềm năng kỹ thuật điện gió có thể đạt khoảng 35 ngàn MW, trong đó khu vực ngoài khơi chiếm tỷ trọng lớn.

Các dự án điện gió từng bước đi vào vận hành, góp phần bổ sung nguồn điện sạch và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương. Ảnh: THẢO LY

Trên cơ sở đó, theo Quy hoạch điện VIII, tỉnh được phân bổ phát triển lũy kế đến năm 2030 khoảng hơn 4,178 ngàn MW điện gió trên bờ và gần bờ, cùng với 788 MW điện gió ven bờ dự kiến vận hành sau năm 2030. Đây là cơ sở quan trọng để địa phương chủ động xây dựng lộ trình thu hút đầu tư và triển khai các dự án trong thời gian tới.

Gắn với định hướng phát triển chung, Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đặt mục tiêu đưa địa phương trở thành tỉnh phát triển năng động, bền vững, giữ vai trò trung tâm kinh tế biển và NLTT của vùng ĐBSCL. Trong đó, tỉnh tập trung phát triển hạ tầng đồng bộ, đẩy mạnh chuyển đổi xanh, khai thác hiệu quả nguồn NLTT, hướng đến mô hình kinh tế xanh, kinh tế số và kinh tế tuần hoàn.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh chú trọng đa dạng hóa nguồn điện, ưu tiên phát triển các nguồn năng lượng sạch như điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối, đồng thời đầu tư đồng bộ hệ thống lưới điện, trạm biến áp và hạ tầng truyền tải nhằm bảo đảm khai thác hiệu quả công suất các dự án. Theo quy hoạch, tổng công suất điện gió của tỉnh đến năm 2030 dự kiến đạt hơn 5,394 ngàn MW.

Thực tế cho thấy, nhiều dự án điện gió, điện mặt trời đang được triển khai nhanh chóng trên địa bàn. Khi đi vào vận hành đồng bộ, các dự án này không chỉ cung cấp nguồn điện ổn định mà còn đóng góp tích cực vào ngân sách, tạo việc làm, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao đời sống người dân. Từ tiềm năng đến hiện thực, điện gió tại tỉnh đang từng bước hình thành và phát triển rõ nét. Những trụ tua-bin vươn cao giữa vùng ven biển không chỉ tạo ra nguồn năng lượng sạch mà còn mở ra không gian phát triển mới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững và “khát vọng xanh” của địa phương.

(Còn tiếp)

SONG THẢO