Nhà nước cần xây dựng hệ thống dự trữ xăng dầu chiến lược ở quy mô quốc gia, bởi hiện nay phần lớn lượng dự trữ xăng dầu tại Việt Nam vẫn do các doanh nghiệp đầu mối thực hiện theo nghĩa vụ kinh doanh.
Gần 3 tuần qua, chiến sự tại Trung Đông đã khiến giá dầu và giá xăng dầu tại nhiều quốc gia tăng mạnh. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn đang chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung, ổn định thị trường trong nước.
Ngoài việc đàm phán nhập khẩu xăng dầu đảm bảo nguồn cung ổn định, Chính phủ còn ban hành Nghị định về giảm thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi từ 10% xuống 0% đối với xăng động cơ không pha chì; Thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi cũng được giảm từ 7% xuống 0% đối với các mặt hàng nhiên liệu diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu động cơ máy bay và kerosine.
 |
| Phần lớn lượng dự trữ xăng dầu vẫn do các doanh nghiệp đầu mối thực hiện theo nghĩa vụ kinh doanh |
Đặc biệt, trước biến động của giá xăng dầu toàn cầu, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu trong những ngày qua liên tục được chi, thậm chí chi ở mức cao. Việc điều hành giá xăng dầu kết hợp với việc sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu đã làm giảm biến động tăng của giá xăng dầu trong nước, hỗ trợ ổn định đời sống của người dân cũng như hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp (DN).
Tuy nhiên, để đảm bảo ổn định nguồn cung cũng nhưng giá bán xăng dầu trước biến động từ thị trường thế giới, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các Bộ, ngành sớm xây dựng phương án mới về dự trữ xăng dầu, ứng phó với những biến động khó lường từ thị trường thế giới.
Cụ thể, cần phải tính toán xây dựng thêm những kho dự trữ cũng như nguồn xăng dầu. Bởi thực tế hiện nay, nguồn dự trữ về thương mại đối với các mặt hàng xăng dầu theo quy định đối với các DN đầu mối phải dự trữ thương mại trong 20 ngày, DN phân phối thực hiện dự trữ trong 5 ngày - sẽ rất khó chủ động với biến động của thị trường xăng dầu thế giới.
“Tới đây căn cứ theo thực tế thị trường và những chính sách mới, Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu sẽ tăng cường công việc kiểm tra, kiểm soát để đảm bảo các DN đầu mối và phân phối thực hiện đúng các quy định về dự trữ thương mại xăng dầu. Ngoài ra, các Bộ, ngành cần tính toán những phương án khác để dự trữ xăng dầu, đảm bảo nguồn cung dầu thô, nguyên liệu để sản xuất dầu thô và các cái chế phẩm khác khi thị trường xăng dầu thế giới luôn chịu áp lực từ các xung đột mới xảy ra”, ông Linh nhìn nhận.
Ở góc độ DN kinh doanh xăng dầu, TS. Giang Chấn Tây, Giám đốc Công ty TNHH MTV Bội Ngọc cho rằng, những biến động từ Trung Đông trong hơn 2 tuần qua đã khiến thị trường dầu mỏ thế giới liên tục chứng kiến các phiên tăng, giảm mạnh. Khi thị trường xuất hiện lo ngại nguồn cung bị gián đoạn đã khiến giá dầu tăng nhanh, nhưng chỉ cần tín hiệu cho thấy nguồn cung dầu mỏ vẫn được duy trì, giá bán lại lập tức được điều chỉnh giảm. Điều này cho thấy thị trường năng lượng toàn cầu hiện nay đang chịu tác động rất lớn từ yếu tố tâm lý và rủi ro địa chính trị.
Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu ngày càng khó lường, một giải pháp quan trọng để ổn định nguồn cung được TS. Giang Chấn Tây đưa ra là Nhà nước cần xây dựng hệ thống dự trữ xăng dầu chiến lược ở quy mô quốc gia. Bởi hiện nay, phần lớn lượng dự trữ xăng dầu tại Việt Nam vẫn do các DN đầu mối thực hiện theo nghĩa vụ kinh doanh - cách làm này tuy giúp giảm gánh nặng về ngân sách, nhưng về bản chất vẫn là dự trữ mang tính thương mại, chưa phải dự trữ năng lượng chiến lược của quốc gia.
 |
| Kho dự trữ xăng dầu thực hiện cơ chế luân phiên nhập - xuất thông qua việc bán và mua lại với các DN đầu mối |
Với phương án đề xuất của TS. Giang Chấn Tây, Nhà nước cần xây dựng hệ thống kho dự trữ xăng dầu, có khả năng bảo đảm nguồn cung trong khoảng thời gian 60 ngày, tương đương với mức dự trữ khoảng 3,6 tỷ lít xăng dầu (khoảng 3,6 triệu m3 sức chứa).
“Giá trị của kho dự trữ năng lượng quốc gia không nằm ở chi phí đầu tư ban đầu, còn ở khả năng bảo vệ nền kinh tế trước các cú sốc nguồn cung. Kho dự trữ có thể được vận hành theo nguyên tắc “nhập trước - xuất trước”, đồng thời thực hiện cơ chế luân phiên nhập - xuất thông qua việc bán và mua lại với các DN đầu mối. Nhờ đó, xăng dầu trong kho không bị lưu trữ quá lâu, lại luôn được luân chuyển thường xuyên, qua đó bảo đảm chất lượng nhiên liệu”, TS. Giang Chấn Tây nhìn nhận.
TS. Giang Chấn Tây cũng thông tin, theo kinh nghiệm từ các dự án kho xăng dầu lớn trên thế giới, suất đầu tư bình quân cho kho xăng dầu khoảng 300 USD/m3 sức chứa. Với quy mô nêu trên, tổng chi phí xây dựng hệ thống kho dự trữ ước tính khoảng 1,1 tỷ USD. Nếu đặt trong tương quan đầu tư hạ tầng quốc gia, đây sẽ không phải là khoản đầu tư quá lớn.
Ngày 113 vừa qua, Văn phòng Chính phủ đã ban hành Thông báo số 113 về kết luận của Thủ tướng Phạm Minh Chính, tại cuộc họp Tổ Công tác bảo đảm an ninh năng lượng. Theo đó, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu các DN đầu mối được Bộ Công Thương chỉ đạo, chủ động nhập khẩu đáp ứng khoảng 30% nhu cầu xăng dầu trong nước và duy trì dự trữ theo quy định.
Về dài hạn, Chính phủ đặt mục tiêu nâng năng lực dự trữ xăng dầu lên mức tối thiểu tương đương 90 ngày nhập khẩu, đồng thời thúc đẩy chuyển dịch năng lượng nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu. Bộ Tài chính được giao nghiên cứu phương án giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu về 0 đồng, kết hợp sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu.
Theo Nguyễn Quỳnh/vov.vn
