Với mong muốn nâng giá trị hạt gạo quê hương, ông Đoàn Văn Tài- Chủ tịch HĐQT HTX Sản xuất dịch vụ nông nghiệp Tấn Đạt (xã Trung Ngãi) đã quyết định chọn sản xuất gạo sạch- một hướng đi không dễ nhưng đầy triển vọng. Bằng phương thức canh tác “thuận tự nhiên”, kết hợp với các tiêu chuẩn sản xuất bền vững, đến nay, HTX đã khẳng định chỗ đứng vững chắc trên thị trường trong và ngoài nước.
 |
| Ông Chín Vui thăm ruộng lúa. Ảnh: TRÀ MY |
Nâng tầm hạt gạo
Là một nông dân chính gốc, ông Đoàn Văn Tài (ông Chín Vui), luôn đau đáu về giá trị hạt gạo làm ra. Sản xuất lúa trong những năm trước đây thường không mang lợi nhuận cao bởi thiên tai, sâu bệnh, rớt giá… lại ảnh hưởng đến môi trường do thâm canh, sử dụng nhiều phân bón, thuốc BVTV.
Do đó, năm 2012, ông Chín Vui đã bắt tay tìm tòi, nghiên cứu sản xuất lúa theo hướng hữu cơ. Sau nhiều lần thất bại, đến năm 2014, ông đã xây dựng được quy trình sản xuất lúa theo hướng này và năm 2016 vận động được 7 hộ nông dân xung quanh thành lập tổ hợp tác sản xuất 6ha lúa hữu cơ. Hành trình sản xuất gạo sạch, an toàn, hữu cơ của HTX Tấn Đạt bắt đầu từ đó.
Ông Chín Vui chia sẻ: Nông dân “một nắng hai sương”, quanh quẩn với ruộng đồng nhưng giá trị hạt lúa vẫn chưa tương xứng với công sức bỏ ra, nên HTX quyết chuyển hướng sang mô hình sản xuất gạo sạch, đạt các tiêu chuẩn quốc tế. Muốn nâng giá trị nông sản thì phải thay đổi cách làm, từ tư duy chạy theo số lượng sang sản xuất chất lượng, dù đây là con đường đòi hỏi đầu tư lớn và kỷ luật nghiêm ngặt.
Ông Chín Vui cho biết: Mình đứng ra thành lập HTX vì mong muốn bà con xã Trung Ngãi có một mô hình sản xuất có tổ chức, có thị trường tiêu thụ rõ ràng và có người “đứng mũi chịu sào”. Động lực để ông gắn bó đến hôm nay chính là niềm tin của nông dân và khát vọng đưa hạt gạo Vĩnh Long trở thành sản phẩm có vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế.
Gửi gắm thông điệp đến nông dân, ông Chín Vui bày tỏ, nông sản chỉ có thể đi xa khi bà con hợp tác chặt chẽ, sản xuất đạt tiêu chuẩn và giữ chữ “tín” với thị trường. HTX không phải mô hình cũ, mà là tổ chức sản xuất hiện đại, giúp nông dân mạnh hơn, doanh nghiệp yên tâm hơn và sản phẩm đủ sức cạnh tranh trên thị trường thế giới.
Giữ chữ “tín” để vươn xa
Nhờ kiên trì với phương châm sản xuất thuận thiên, HTX đã đạt chứng nhận hữu cơ USDA (Mỹ, 2019), EU (2020), Nhật Bản (2021) và Canada (2022). Quy trình sản xuất tại HTX gần như khép kín với đê bao quanh 100ha, làm đất bằng máy, sạ hàng hoặc bằng drone.
Phân bón chủ yếu được sử dụng từ rơm rạ ủ vi sinh, cám tấm tái dùng làm thức ăn cho vi sinh, phòng trừ sâu bệnh hoàn toàn bằng chế phẩm sinh học hoặc được chiết xuất từ thực vật. Bên cạnh đó, từ khi bỏ hoàn toàn hóa chất, cá tôm quay lại nhiều, cua, ốc sinh sôi. Một số hộ còn thả vịt vào ruộng để tận dụng hạt rơi và kiểm soát sâu bệnh. Thu nhập từ lúa hữu cơ bình quân 18-20 triệu đồng/ha/vụ, cao gấp rưỡi lúa canh tác theo phương pháp thông thường, hơn hết, đất được “tái sinh”.
 |
| Anh Đoàn Tấn Đạt tiếp nối hành trình sản xuất gạo sạch chinh phục thị trường thế giới. Ảnh: TRÀ MY |
HTX cũng là một trong những đơn vị tiên phong ứng dụng khoa học- công nghệ vào sản xuất: quản lý vùng trồng bằng mã số, nhật ký điện tử, truy xuất QR. HTX tích cực đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị, kết nối tiêu thụ, truyền thông và tiếp cận thị trường. Nhờ tổ chức sản xuất bài bản, thu nhập của xã viên tăng gấp đôi so với mô hình sản xuất truyền thống.
Theo ông Chín Vui, thách thức lớn nhất hiện nay là thị trường liên tục biến động, chi phí đầu vào tăng trong khi nông dân vẫn còn lúng túng với quy trình sản xuất sạch. HTX lại phải bảo đảm đồng thời chất lượng và đầu ra ổn định, nên áp lực càng lớn. Để giữ vững hoạt động, HTX dựa vào 3 yếu tố then chốt.
Đó chính là kỷ luật đồng ruộng, sản xuất đúng quy trình, đồng thời, liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp, ký hợp đồng ngay từ đầu vụ để có tiêu chuẩn rõ ràng và đầu ra bền vững. Quan trọng là minh bạch và chia sẻ lợi ích, HTX có lợi thì xã viên cũng phải có lợi, doanh nghiệp gặp khó, HTX cùng chia sẻ rủi ro. Chính những nguyên tắc này đã giúp HTX duy trì sự ổn định trong bối cảnh ngành nông nghiệp còn nhiều biến động.
 |
| HTX đạt được các tiêu chuẩn quốc tế nhờ sản xuất “thuận thiên”. Ảnh: TRÀ MY |
Tiếp nối hành trình trên con đường sản xuất gạo sạch chinh phục thị trường thế giới, anh Đoàn Tấn Đạt- con trai ông Chín Vui cho hay, trong thời gian tới, HTX Tấn Đạt đặt mục tiêu mở rộng vùng lúa sạch- hữu cơ, hoàn thiện chuỗi sản xuất khép kín từ giống, canh tác, chế biến đến tiêu thụ.
HTX cũng hướng đến xây dựng vùng nguyên liệu lớn, ổn định, phát triển thương hiệu gạo địa phương theo chuẩn quốc tế, tạo nguồn hàng bền vững phục vụ xuất khẩu. Đồng thời, tăng cường chuyển đổi số và liên kết với doanh nghiệp, các HTX bạn. HTX cũng mong muốn Nhà nước có thêm các chính sách tín dụng thuận lợi, đầu tư logistics và hoàn thiện hành lang pháp lý cho liên kết chuỗi giá trị, giúp các HTX mạnh dạn mở rộng sản xuất.
TRÀ MY
