Chủ động xây dựng các giải pháp ứng phó hạn, mặn

Theo ngành chức năng, nguồn nước tháng 1 cơ bản đảm bảo cấp nước đủ diện tích theo kế hoạch sản xuất của các địa phương. Tuy nhiên, dòng chảy mùa kiệt có thể tăng hoặc giảm bất thường từng thời đoạn, tùy thuộc vào sự vận hành thủy điện trên lưu vực.

Vì vậy, để đảm bảo an toàn cho sản xuất, các địa phương cần hoàn thành xuống giống sớm và xây dựng các giải pháp ứng phó hạn mặn phù hợp với điều kiện của từng địa phương.

Địa phương cần linh hoạt vận hành các cống để phòng, chống hạn, mặn.

Theo Viện Khoa học thủy lợi Miền Nam, dự báo mặn xâm nhập mùa kiệt 2025-2026 ở mức thấp hơn trung bình nhiều năm. Nguồn nước cơ bản đảm bảo cấp nước đủ diện tích theo kế hoạch sản xuất của các địa phương.

Tại tỉnh, theo Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh, xâm nhập mặn (XNM) trên các sông chính có tăng trong những ngày giữa tháng 1 ở mức sâu hơn trung bình nhiều năm. XNM mùa khô 2025-2026 trên các sông chính của tỉnh ở mức xấp xỉ và thấp hơn mùa khô 2024-2025.

Cụ thể, XNM mùa khô 2025-2026 trên sông Hàm Luông, Cửa Đại, Ba Lai, Cổ Chiên, XNM sâu nhất ở mức xấp xỉ và thấp hơn mùa khô năm 2024-2025, ở mức tương đương mùa khô 2022-2023; trên sông Hậu, XNM sâu nhất ở mức tương đương mùa khô năm 2024-2025. Độ mặn lớn nhất tại các trạm đo có khả năng xuất hiện trong tháng 2-3, vào các đợt XNM sâu: đợt 12-20/2 (24 tháng Chạp đến mùng 2 Tết); đợt 25/2-6/3, đợt 12-20/3.

Theo đó, ranh mặn 4‰ xâm nhập sâu nhất trên sông Cửa Đại xâm nhập đến xã Giao Long, cách cửa sông khoảng 46,2km; trên sông Hàm Luông xâm nhập đến xã Tiên Thủy- Phước Mỹ Trung, cách cửa sông khoảng 58,8km; trên sông Cổ Chiên xâm nhập đến xã Nhuận Phú Tân- Trung Ngãi- Quới An, cách cửa sông khoảng 54,5km; trên sông Hậu xâm nhập đến xã An Phú Tân, cách cửa sông khoảng 57km.

Ranh mặn 1‰ xâm nhập sâu nhất trên sông Cửa Đại xâm nhập đến xã Phú Túc, cách cửa sông khoảng 55,6km; trên sông Hàm Luông xâm nhập đến xã Tân Phú- xã Chợ Lách, cách cửa sông khoảng 70,5km; trên sông Cổ Chiên xâm nhập đến xã Chợ Lách- Phú Phụng- Cái Nhum, cách cửa sông khoảng 71,4km; trên sông Hậu xâm nhập đến xã Trà Ôn, cách cửa sông khoảng 67km.

Tại xã Quới Thiện, bà Huỳnh Thị Hồng Châu- Trưởng Phòng Kinh tế xã Quới Thiện cho biết: Trong những ngày qua, độ mặn tại các sông đã tăng cao, có thời điểm đo độ mặn tại vàm Bình Thủy 3,1‰, vàm Thanh Lương 1,4‰.

Trước diễn biến XNM ngày càng phức tạp, Phòng Kinh tế đã thông báo đến trưởng ấp 20 ấp và toàn thể người dân trong xã tiếp tục đóng tất cả các mặt cống, bộng trên phần đất của mình nhằm để ngăn mặn và trữ nước ngọt phục vụ cho sản xuất và sinh hoạt. Khuyến cáo người dân không lấy nước tưới khi độ mặn vượt ngưỡng cho phép.

Cần phải kiểm tra nguồn nước xem có bị nhiễm mặn hay không trước khi tưới. Đồng thời, thường xuyên theo dõi diễn biến tình hình XNM trên hệ thống truyền thanh các trang Zalo, Facebook để có kế hoạch sản xuất phù hợp trong những ngày sắp tới.

Ông Đặng Hoàng Lam- Phó Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh cho biết, từ tháng 2-4 là thời kỳ cao điểm của XNM, trong giai đoạn này tình hình XNM khả năng tăng cao- sâu, ảnh hưởng đến sinh hoạt, đời sống và các hoạt động sản xuất, kinh tế trên địa bàn tỉnh. Các địa phương, người dân cần chủ động triển khai tốt kế hoạch ứng phó với XNM năm 2026, đồng thời, cần cập nhật kịp thời các thông tin dự báo khí tượng thủy văn, XNM trong thời gian tới.

Khuyến cáo người dân kiểm tra độ mặn nguồn nước trước khi tưới.

Để đảm bảo an toàn cho sản xuất, theo Viện Khoa học thủy lợi Miền Nam, các địa phương cần chủ động các giải pháp ứng phó hạn mặn phù hợp với điều kiện của vùng. Cụ thể, vùng giáp ranh mặn- lợ cần chủ động tích trữ nước, đảm bảo đủ nước phục vụ sản xuất trong vụ Đông Xuân.

Đối với vùng ven biển ĐBSCL, trong mùa khô, XNM bất thường có thể làm ảnh hưởng đến nguồn nước và sản xuất trong các hệ thống thủy lợi ven biển như vùng Gò Công, cù lao Bảo và cù lao An Hóa (tỉnh Vĩnh Long), vùng ven biển thuộc hệ thống Nam Mang Thít (tỉnh Vĩnh Long) và hệ thống Long Phú- Tiếp Nhật. Do vậy, cần chủ động tích trữ nước hợp lý khi nguồn nước chưa bị ảnh hưởng mặn, đặc biệt là tại các vùng cây ăn trái thuộc Châu Thành, Chợ Lách, Mỏ Cày Bắc- Mỏ Cày Nam (tỉnh Vĩnh Long); vùng Kế Sách (TP Cần Thơ) đồng thời chuẩn bị các phương án ứng phó.

Bên cạnh đó, tích nước ở các thủy điện phía thượng nguồn thuộc Trung Quốc đến nay cũng như các thủy điện ở hạ lưu vực Mekong cao hơn so với cùng thời kỳ ở các năm trước. Vận hành hợp lý các hồ chứa này sẽ góp phần thuận lợi cho sản xuất trên đồng bằng trong năm dự báo. Ngược lại, vận hành tích nước bất thường có thể gây ra các tác động bất lợi. Vì vậy các địa phương cần theo dõi cập nhật bản tin dự báo nguồn nước, chủ động các biện pháp trữ nước khi cần để ổn định sản xuất.

Theo ông Tô Văn Thanh- Phó Viện trưởng Viện Khoa học thủy lợi Miền Nam, dự báo nguồn nước về ĐBSCL mùa khô 2025-2026 thuộc nhóm năm trên trung bình, XNM ở mức trung bình hoặc dưới trung bình nhiều năm, khả năng thay đổi chậm, gần với quy luật tự nhiên nhiều năm. Nguồn nước đảm bảo sản xuất đủ diện tích theo kế hoạch hàng năm của các địa phương.

Thời kỳ mặn cao nhất ở giai đoạn cuối tháng 2-4 với ranh giới mặn 4‰ từ 40-55km từ cửa sông. Tích nước bất thường có thể làm mặn vào sâu 50-60km, các địa phương chủ động các giải pháp thích ứng với hạn hán và XNM trong năm ở điều kiện như dự báo.

Bài, ảnh: NGUYÊN KHANG