Chính phủ vừa phê duyệt Đề án “Chuyển đổi số (CĐS) trong lĩnh vực văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Đây là bước cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa trước những yêu cầu của kỷ nguyên số, nơi công nghệ trở thành một trong những trụ cột định hình cách thức sáng tạo, lưu giữ và lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc.
 |
| Chuyển đổi số góp phần lưu giữ và lan tỏa giá trị văn hóa tốt đẹp. |
Đánh thức nguồn lực văn hóa trong kỷ nguyên số
Trước đây, CĐS trong văn hóa thường được hiểu theo nghĩa hẹp, chủ yếu là số hóa hiện vật, xây dựng cơ sở dữ liệu hay tổ chức tham quan trực tuyến; nhưng hiện nay, phạm vi đã được mở rộng sang việc tái cấu trúc toàn bộ phương thức vận hành của lĩnh vực văn hóa trong môi trường số, với yêu cầu hiện đại hóa toàn diện hệ sinh thái văn hóa số quốc gia nhằm bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa Việt Nam. Đề án nhấn mạnh vai trò của dữ liệu văn hóa như một nguồn tài nguyên quan trọng, do đó việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về văn hóa với khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác được coi là nền tảng để hình thành ngành công nghiệp sáng tạo.
Đề án xác định mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu 100% lĩnh vực văn hóa có nền tảng số dùng chung; toàn bộ dữ liệu di sản được chuẩn hóa theo khung tiêu chuẩn quốc gia và từng bước mở rộng chia sẻ; khoảng 80% di sản văn hóa số có mã định danh nhằm xác lập quyền sở hữu, kiểm soát khai thác. Một điểm đáng chú ý là việc số hóa ít nhất 80% di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc thiểu số sẽ góp phần quan trọng trong việc gìn giữ những giá trị đang đứng trước nguy cơ mai một, đồng thời tạo điều kiện để các cộng đồng này tham gia sâu hơn vào đời sống văn hóa số quốc gia.
Cùng với đó, 100% cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa kết nối và đồng bộ cơ sở dữ liệu chuyên ngành; 100% đơn vị quản lý nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập của ngành văn hóa có kế hoạch và lộ trình CĐS phù hợp. 100% hệ thống Thư viện quốc gia, Bảo tàng quốc gia về lịch sử và văn hóa, các bảo tàng công lập tập trung triển khai hoàn thiện Thư viện số, Bảo tàng số...
Đến năm 2045, Việt Nam đặt mục tiêu hoàn thiện hệ sinh thái văn hóa số thông minh, tương tác cao, vừa bảo tồn bản sắc dân tộc, vừa lan tỏa mạnh mẽ văn hóa Việt ra thế giới. Văn hóa số sẽ trở thành động lực phát triển con người toàn diện, nâng cao sức mạnh mềm quốc gia, trong đó ngành công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo phấn đấu đóng góp khoảng 9% GDP, với sản phẩm văn hóa số chiếm trên 80%.
Để đạt được mục tiêu này, đề án đề ra các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm như hoàn thiện thể chế, chính sách; huy động nguồn lực tài chính; phát triển nhân lực; xây dựng hạ tầng số; bảo đảm an toàn, an ninh mạng; tăng cường hợp tác quốc tế. Đồng thời, triển khai giải pháp chuyên biệt trong 8 lĩnh vực, bao gồm: di sản văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, mỹ thuật- nhiếp ảnh- triển lãm, điện ảnh, thư viện, báo chí- truyền thông, văn hóa cơ sở và văn hóa dân tộc thiểu số.
Lan tỏa giá trị văn hóa
 |
| Tỉnh tăng cường chuyển đổi số quảng bá du lịch, xây dựng bộ nhận diện thương hiệu du lịch vùng sông nước. |
Để thực hiện tốt công tác số hóa dữ liệu lĩnh vực văn hóa, CĐS đạt hiệu quả, ngành văn hóa-TT-DL tỉnh đã nỗ lực tiếp tục tiến hành số hóa di sản văn hóa, bảo tàng, triển lãm; tuyên truyền, quảng bá, số hóa hoạt động thư viện, du lịch… CĐS trở thành một xu hướng tất yếu trong thời đại công nghệ, mở ra nhiều cơ hội, quảng bá giá trị văn hóa. Đây được xem là một bước tiến quan trọng đem lại những thay đổi tích cực trong việc quảng bá hình ảnh, con người Vĩnh Long.
Theo ông Dương Hoàng Sum- Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa-TT-DL, để bảo tồn và phát huy bền vững giá trị văn hóa đặc sắc của tỉnh, cần thực hiện đồng bộ giải pháp về hoàn thiện chính sách và cơ chế, cần có quy hoạch bản đồ di sản văn hóa số để quản lý, bảo tồn hiệu quả cả văn hóa vật thể và phi vật thể. Bên cạnh đó, đầu tư hạ tầng và CĐS, bảo tồn gắn với phát triển du lịch. Khuyến khích thế hệ trẻ sáng tạo nội dung văn hóa truyền thống trên nền tảng số: video, podcast, games, sách điện tử.
Ngoài ra, tiếp tục triển khai, nâng cao nhận thức của công chức, viên chức về vị trí, vai trò của công tác CĐS ngành thư viện, quyết tâm xây dựng thư viện số. Nâng cao chất lượng hạ tầng công nghệ thông tin, đầu tư trang thiết bị chuyên dùng, nâng cấp hệ thống mạng, phần mềm quản lý cơ sở dữ liệu... nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin đa dạng, phong phú của độc giả. Đồng thời, tăng cường xúc tiến và CĐS du lịch, quảng bá du lịch tỉnh trên nền tảng số, xây dựng bộ nhận diện thương hiệu du lịch vùng sông nước, phát triển cơ sở dữ liệu du lịch số và tăng cường truyền thông trực tuyến…
Trong chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh, theo ông Đặng Văn Chính- Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, để đạt mục tiêu xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, đẩy mạnh phát triển ngành công nghiệp văn hóa, tăng cường quảng bá văn hóa, UBND đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, giao Sở Văn hóa-TT-DL chủ trì tổ chức thực hiện nội dung công việc có liên quan nhằm đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa gắn với phát huy vai trò chủ thể sáng tạo, chủ thể thụ hưởng văn hóa. Trong đó, chú trọng đề cao, phát huy vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ và xây dựng môi trường văn hóa số phù hợp với thực tiễn phát triển nền kinh tế số, xã hội số và định hướng xây dựng công dân số.
Tiếp tục thực hiện, đổi mới cách thức thông tin, tuyên truyền và ứng dụng khoa học, công nghệ, CĐS trong phổ biến, giáo dục pháp luật về văn hóa nhằm nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của các cấp, các ngành và các tầng lớp nhân dân về vị trí, vai trò của xây dựng và phát triển văn hóa, con người. Việc thúc đẩy số hóa, kết nối và khai thác nguồn tài nguyên văn hóa sẽ góp phần hình thành những động lực phát triển mới.
Bài, ảnh: PHƯƠNG THƯ
