Tỉnh đã và đang triển khai cơ chế, chính sách và mô hình phát triển bền vững, thúc đẩy chuyển đổi xanh (CĐX) gắn với chuyển đổi số (CĐS). Từ nông nghiệp tuần hoàn, giảm phát thải đến xây dựng chuỗi giá trị xanh, địa phương từng bước hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng bền vững, hướng tới phát thải ròng bằng “0” (Net zero) vào năm 2050.
 |
|
Với lợi thế diện tích lớn và giá trị kinh tế cao, ngành dừa được kỳ vọng sẽ trở thành ngành hàng tiên phong trong áp dụng mô hình sản xuất xanh. |
Nhiều cơ chế, chính sách cho tăng trưởng xanh
Trong bối cảnh toàn cầu đang đẩy mạnh thực hiện mục tiêu phát triển bền vững, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0”, CĐX là xu thế tất yếu, là yêu cầu cấp thiết đối với mỗi quốc gia, mỗi địa phương. Nhận thức rõ điều đó, tỉnh xác định CĐX, phát triển kinh tế tuần hoàn và xây dựng mô hình kinh tế phát thải thấp là định hướng chiến lược, xuyên suốt trong quá trình phát triển kinh tế- xã hội của địa phương.
Những năm gần đây, tỉnh tích cực cụ thể hóa chủ trương lớn của Trung ương về phát triển bền vững, tăng trưởng xanh và CĐS. Trên cơ sở đó, tỉnh ban hành nhiều cơ chế, chính sách phù hợp với điều kiện thực tiễn, tập trung vào lĩnh vực then chốt, như nông nghiệp, môi trường và phát triển kinh tế hợp tác. Tập trung thực hiện những nhiệm vụ trọng tâm, như nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, tài nguyên; phát triển nông nghiệp hiện đại, sạch, hữu cơ; thúc đẩy công nghệ xanh và CĐS; xây dựng đô thị thông minh thích ứng biến đổi khí hậu. Trong đó, nông nghiệp- lĩnh vực thế mạnh được xác định là trọng tâm với định hướng chuyển đổi kép (xanh- số) gắn với giảm phát thải khí nhà kính.
Giải pháp được triển khai đồng bộ gồm áp dụng quy trình canh tác tiên tiến, giảm vật tư hóa học, tăng sử dụng phân hữu cơ và chế phẩm sinh học; phát triển mô hình canh tác thông minh, giảm phát thải methane trong sản xuất lúa; ứng dụng công nghệ số trong quản lý như giám sát môi trường, nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc, bản đồ số vùng trồng. Đồng thời, khuyến khích phát triển nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn, tận dụng phụ phẩm để sản xuất năng lượng sinh khối và phân bón, xây dựng chuỗi giá trị nông sản xanh, hướng tới tiêu chuẩn quốc tế và thị trường tín chỉ carbon.
Bên cạnh đó, tỉnh thúc đẩy phát triển vùng lúa chất lượng cao, phát thải thấp; tăng cường liên kết chuỗi giá trị, phát triển kinh tế hợp tác gắn với công nghệ cao và chuyển đổi số. Trong lĩnh vực công nghiệp, năng lượng và khoa học, công nghệ, định hướng phát triển theo hướng xanh, hiện đại; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và giám sát thiên tai, góp phần phát triển kinh tế bền vững.
Ông Lâm Văn Tân- Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Tỉnh đang hướng tới xây dựng mô hình chuyển đổi kép (xanh- số) trong sản xuất lúa gạo với quy mô khoảng 2 ngàn hecta. Mô hình này ứng dụng đồng bộ công nghệ tiên tiến, từ giám sát sản xuất, truy xuất nguồn gốc đến quản lý dữ liệu, giúp tối ưu hóa quy trình và giảm phát thải trong toàn bộ chuỗi giá trị. Không chỉ dừng ở cây lúa, tỉnh định hướng mở rộng mô hình này sang ngành hàng chủ lực khác như dừa. Với lợi thế diện tích lớn và giá trị kinh tế cao, ngành dừa được kỳ vọng sẽ trở thành ngành hàng tiên phong trong áp dụng mô hình sản xuất xanh, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế.
Hướng tới mục tiêu Net zero
Theo ngành chức năng, CĐS được xác định là động lực quan trọng trong quá trình CĐX của Vĩnh Long. Việc ứng dụng công nghệ như IoT, AI, Big Data đang từng bước được triển khai trong quản lý sản xuất, giám sát môi trường và đo lường phát thải. Tỉnh chú trọng xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu phục vụ kiểm kê khí nhà kính, tạo nền tảng cho việc tham gia thị trường carbon trong tương lai. Đồng thời, nền tảng quản trị doanh nghiệp theo tiêu chuẩn ESG cũng được khuyến khích áp dụng, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, việc phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, hỗ trợ khởi nghiệp xanh, kết nối với viện, trường và doanh nghiệp công nghệ cũng được đẩy mạnh, tạo động lực cho quá trình chuyển đổi.
 |
| Tỉnh khuyến khích phát triển nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp công nghệ cao. |
Bên cạnh đó, môi trường đầu tư từng bước được cải thiện thông qua cải cách hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp, ban hành chính sách khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực như năng lượng tái tạo, công nghiệp xanh và nông nghiệp công nghệ cao.
Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh- Trần Trí Quang cho biết: Tỉnh xác định CĐX, phát triển kinh tế tuần hoàn và xây dựng mô hình kinh tế phát thải thấp là định hướng chiến lược, xuyên suốt trong quá trình phát triển kinh tế- xã hội của địa phương. Đồng thời, tỉnh xác định CĐS là động lực quan trọng, kết hợp chặt chẽ với CĐX, hình thành mô hình “chuyển đổi kép” (xanh- số) nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, tối ưu hóa tài nguyên, giảm phát thải và gia tăng giá trị trong ngành kinh tế, đặc biệt là lĩnh vực nông nghiệp.
Tuy nhiên, dù đạt được nhiều kết quả tích cực, quá trình CĐX tại tỉnh vẫn đối mặt với không ít thách thức. Quy mô huy động nguồn lực chưa tương xứng tiềm năng; việc tiếp cận công nghệ tiên tiến còn hạn chế; liên kết giữa doanh nghiệp- HTX- nông dân chưa chặt chẽ; hạ tầng số, logistics và năng lượng còn thiếu đồng bộ; nguồn nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng yêu cầu; cơ chế, chính sách về CĐX, thị trường carbon vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.
Để tháo gỡ những “điểm nghẽn” này, tỉnh xác định cần đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức về CĐX và tiêu chuẩn ESG; hoàn thiện hệ thống chính sách; thúc đẩy CĐS; hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ và nguồn vốn xanh. Đồng thời, chú trọng phát triển hạ tầng năng lượng sạch, giao thông xanh, đô thị xanh; tăng cường liên kết vùng; xây dựng chuỗi cung ứng bền vững, minh bạch và có khả năng truy xuất nguồn gốc.
Với định hướng rõ ràng và giải pháp đồng bộ, tỉnh đang từng bước chuyển mình theo mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế số. Những nỗ lực này không chỉ giúp địa phương nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn góp phần bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu. Trong dài hạn, CĐX không chỉ là yêu cầu tất yếu mà còn là cơ hội để tỉnh bứt phá, khẳng định vị thế.
Bài, ảnh: TRÀ MY
