Tham gia phát biểu tại phiên thảo luận ở Tổ 12 đại biểu Trần Thị Thanh Lam, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) đã đóng góp nhiều ý kiến quan trọng liên quan đến cơ chế, chính sách đặc thù cho các dự án khu đô thị lấn biển.
Đại biểu khẳng định, với những siêu dự án có vốn đầu tư trên 100.000 tỷ đồng và vòng đời kéo dài gần 70 năm, việc bổ sung cơ chế kiểm soát chất lượng vận hành, giám sát của HĐND và gắn phát triển kinh tế với an ninh - quốc phòng là điều kiện tiên quyết.
 |
| Đại biểu Trần Thị Thanh Lam, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tham gia thảo luận tại tổ 12, chiều ngày 21/8/2026 |
Thứ nhất, về tháo gỡ điểm nghẽn nhưng phải lấy lợi ích người dân làm trọng tâm.
Đại biểu bày tỏ sự thống nhất cao với tính cấp thiết của việc bổ sung các cơ chế, chính sách đặc thù phát triển khu đô thị lấn biển vào Luật Phát triển đô thị. Điều này nhằm thể chế hóa chủ trương mở rộng không gian đô thị mới, khai thác hiệu quả tài nguyên, tiềm năng vùng biển và tạo động lực đột phá cho tăng trưởng kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh rằng các dự án đô thị lấn biển mang tính chất vô cùng phức tạp và hoàn toàn mới. Với quy mô đầu tư khổng lồ (trên 100.000 tỷ đồng) cùng thời gian tồn tại dự án kéo dài gần 70 năm, dự án sẽ tác động trực tiếp, sâu rộng đến hạ tầng xã hội, môi trường sống, cũng như nhu cầu thiết yếu của người dân về nhà ở, y tế, giáo dục và văn hóa. Do đó, đại biểu đề nghị tại Khoản 3 Điều 1 Chương IV của dự thảo Luật cần bổ sung nguyên tắc bảo đảm sự cân bằng giữa phát triển đô thị với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm chất lượng cuộc sống gắn với lợi ích hợp pháp của người dân. Có như vậy mới bảo đảm sự hài hòa giữa phát triển kinh tế và đời sống nhân dân."
Thứ hai, về nhà đầu tư chiến lược: Không chỉ ưu đãi mà phải có nghĩa vụ duy trì dịch vụ (Điều 2).
Theo đại biểu các quy định về thu hút nhà đầu tư chiến lược thì điều kiện, chính sách ưu đãi, hỗ trợ cũng như nghĩa vụ của nhà đầu tư vẫn chưa thực sự đầy đủ và toàn diện. Đối với đô thị lấn biển, sau khi hoàn thành công tác nạo vét, san lấp, xây dựng hạ tầng và quan trắc môi trường, điều cốt lõi giúp đô thị tồn tại bền vững chính là chất lượng vận hành thực tế. Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung thêm nghĩa vụ của nhà đầu tư chiến lược: Duy trì chất lượng dịch vụ đô thị: Bảo đảm các công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội hoạt động liên tục, thông suốt để người dân thụ hưởng đúng tiêu chuẩn cam kết; Quy định rõ trách nhiệm xã hội và vận hành: Bổ sung hẳn một khoản riêng quy định chi tiết trách nhiệm quản lý, vận hành lâu dài của nhà đầu tư sau giai đoạn hoàn thành xây dựng.
Thứ ba, xây dựng bộ tiêu chí kiểm soát cơ chế thử nghiệm và an ninh quốc phòng (Điều 3.)
Về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (như chính sách cấp giấy phép lao động cho người lao động nước ngoài, cửa hàng miễn thuế tại đô thị lấn biển...), đại biểu nhận định các quy định khung tại Chương II Luật Đô thị hiện nay vẫn còn mang tính chung chung. Đô thị lấn biển có đặc thù vô cùng nhạy cảm về an ninh - quốc phòng, đối ngoại, tài nguyên khoáng sản và di sản văn hóa biển. Do đó, đại biểu đề nghị Quốc hội cần xây dựng riêng một "bộ khung tiêu chí kiểm soát" đối với các chính sách thử nghiệm. Điều này vừa giúp nhà đầu tư linh hoạt sáng tạo, vừa giữ vững nguyên tắc xuyên suốt: Phát triển kinh tế phải gắn chặt với bảo vệ an ninh, chủ quyền quốc gia.
Thứ tư, tăng cường quyền hạn giám sát cho Hội đồng nhân dân các cấp.
Để tránh tình trạng "đầu mối buông lỏng" hoặc nhà đầu tư không thực hiện đúng các cam kết ban đầu, đại biểu đề nghị bổ sung 03 cơ chế kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm rất cụ thể vào Điều 3 và Điều 62a của dự thảo Luật như sau: (1) Bổ sung quyền giám sát tối cao của HĐND cấp tỉnh: Đề xuất bổ sung Điểm c Khoản 2 Điều 62a, quy định HĐND cấp tỉnh có thẩm quyền giám sát và quyền yêu cầu báo cáo định kỳ/đột xuất về tình hình thực hiện các dự án đô thị lấn biển trên địa bàn; (2) Chế tài xử lý vi phạm: Quy định rõ trách nhiệm của HĐND trong việc ban hành cơ chế kiểm tra, xử lý nghiêm nếu nhà đầu tư chiến lược không thực hiện đúng nghĩa vụ đã cam kết; (3) Trách nhiệm chính quyền cấp xã (Điều 62b): Đề nghị bổ sung quy định HĐND, UBND cấp xã nơi có dự án phải thực hiện chế độ báo cáo định kỳ hàng năm để bảo đảm tính thống nhất, chặt chẽ từ cơ sở đến cấp tỉnh...
HỒNG YẾN
