Vĩnh Long sử dụng lực lượng vũ trang tập trung làm đòn xeo, kết hợp với đẩy mạnh 3 mũi giáp công ở cơ sở, liên tục tấn công, liên tục nổi dậy bức diệt đồn bót, đưa lên thành cao trào đánh phá bình định, làm phá sản chiến lược Việt Nam hóa chiến tranh của Mỹ ở một tỉnh đồng bằng sông nước. Đến ngày 29/4/1975 tiểu khu Vĩnh Long gần như bị bóc trọc, Tỉnh trưởng Vĩnh Long như ngồi trên đống lửa.
Tỉnh ủy Vĩnh Long nhận được mệnh lệnh tổng tấn công và nổi dậy dứt điểm thị xã vào ngày 30/4/1975, quân và dân Vĩnh Long phấn khởi, sẵn sàng xông lên cho trận quyết chiến chiến lược cuối cùng.
Nhưng tình thế diễn ra quá nhanh, trưa 30/4/1975, Ban Chỉ huy Chiến dịch của tỉnh qua Đài Phát thanh Sài Gòn nghe Tổng thống Việt Nam Cộng hòa- Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng cách mạng. Ban Chỉ huy Chiến dịch tỉnh liền thông báo tình hình cho các nơi và ra lệnh 2 việc:
- Lực lượng vũ trang tập trung cùng với địa phương kêu gọi đối phương quy hàng cách mạng.
- Sẵn sàng với phương án đã ấn định, nếu đối phương chưa buông súng.
Đồng thời, đồng chí Nguyễn Đệ (Ba Trung)- Tư lệnh tiền phương, qua máy bộ đàm kêu gọi Đại tá Lê Trung Thành- Tỉnh trưởng, kiêm Tiểu khu trưởng Vĩnh Long quy hàng cách mạng, sẽ được cách mạng khoan hồng, nếu ngoan cố đêm nay quân giải phóng sẽ tiêu diệt Tiểu khu. Quân giải phóng đang đứng xung quanh thị xã với tư thế sẵn sàng. Nhưng chiến tranh đến hồi kết thúc mà cảnh đổ máu còn diễn ra là điều đáng tiếc. Đại tá Thành chần chừ nói còn chờ lệnh vùng 4 chiến thuật.
Tất cả các đơn vị vũ trang tập trung, nhất là những đơn vị đã từng dạy cho Tiểu khu những bài học rất cay đắng đều lên tiếng kêu gọi đối phương quy hàng cách mạng.
15 giờ ngày 30/4/1975, Trung đoàn 16 thuộc Sư đoàn 9 Việt Nam cộng hòa và Chi đoàn Thiết vận xa ở ven sông Hậu huyện Bình Minh, đi giải tỏa cho vùng 4 chiến thuật, kéo lên QL1 về TX Vĩnh Long, nhưng không phải về thị xã để cứu nguy cho tiểu khu hay tử thủ. Khi về gần đến thị xã bỏ xe, bỏ pháo ngổn ngang, súng cá nhân chất từng đống như đống củi, từ cầu Ông Me (Cầu Đôi) về đến tiểu khu, từ giã cuộc đời làm lính đánh thuê nhục nhã, trở về sum họp với gia đình, trong ngày vui đại thắng của dân tộc.
Chính sách khoan hồng của ta thấm sâu vào hàng ngũ địch, khi có thời cơ binh lính sẽ tan rã hàng loạt, dù bọn chỉ huy ác ôn có ngoan cố đến đâu cũng phải xuôi tay.
Trung đoàn 16 là chỗ dựa, là cánh tay đắc lực, là niềm tin của tiểu khu, Trung đoàn 16 tan rã hoàn toàn, Tiểu khu Vĩnh Long gần như mất tất cả.
Tình thế không dừng lại ở đây, 16 giờ Chi khu Tam Bình đầu hàng cách mạng, tiếp theo là Chi khu Trà Ôn, rồi đến Chi khu Vũng Liêm. Các huyện vào tiếp quản các chi khu nói trên.
3 chi khu Tam Bình, Trà Ôn và Vũng Liêm là 3 chi khu mạnh nhất, chiếm nửa thực lực Tiểu khu Vĩnh Long đã về tay ta. Cũng tối 30/4/1975 ở hướng sân bay, 1 trung úy là cơ sở nội tuyến của ta, hướng dẫn đội trinh sát Tiểu đoàn 857 thọc sâu vào sân bay, khống chế Đại tá Thắng- chỉ huy khu vực sân bay, ra lệnh cho binh lính quy hàng cách mạng, 4 ngàn lính buông súng. Tiểu đoàn 857 làm chủ khu vực sân bay.
Đánh bại bình định, cô lập tiểu khu, tăng áp lực mạnh của quả đấm vũ trang tập trung, sức ép mũi binh vận dồn lên liên tục bao phủ Tiểu khu Vĩnh Long, buộc Đại tá Thành- Tỉnh trưởng Vĩnh Long phải quy hàng cách mạng vào 20 giờ ngày 30/4/1975, đó cũng là thời điểm giải phóng TX Vĩnh Long, đồng nghĩa với giải phóng toàn tỉnh.
Tỉnh trưởng Vĩnh Long đầu hàng, lực lượng chính trị nổi dậy ở thị xã hình thành 3 mũi:
Mũi thứ nhất: Kéo vào Tòa hành chính tỉnh của Việt Nam cộng hòa hạ cờ 3 que xuống, trương cờ nền xanh đỏ, ngôi sao vàng 5 cánh phất phới tung bay trên Tòa hành chính tỉnh.
Mũi thứ hai: Kéo đến khám lớn, khống chế các tên cai ngục, mở cửa khám thả 600 tù nhân.
Mũi thứ ba: Chiếm đài truyền tin, xe truyền tin, sử dụng xe truyền tin trong đêm chạy khắp nẻo đường thị xã, đưa tin chiến thắng, kêu gọi Nhân dân đứng lên làm chủ phố phường. Binh lính ra trình diện với chính quyền cách mạng.
Kết thúc 21 năm kiên cường chống Mỹ cứu nước bằng Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Đại thắng 30/4/1975 là sự kiện lịch sử cách mạng hào hùng, anh dũng chống ngoại xâm của dân tộc.
Phấn khởi vui mừng tràn ngập ngày toàn thắng, đồng thời cùng say sưa với nhiệm vụ cấp bách, do tình hình mới đặt ra.
Tự hào 30/4/1975 toàn thắng, có đường hướng do Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV soi sáng, Đảng bộ, quân và dân Vĩnh Long, cả tuổi trẻ Vĩnh Long, hăng hái tiến lên!
NGUYỄN KÝ ỨC

